Кіріспе

Централия – АҚШ-тың Иллинойс штатындағы Клинтон, Джефферсон, Марион және Вашингтон округтерінде орналасқан қала. Қаланың ең үлкен бөлігі Марион округінде. Бұл қала үш округтың – Клинтон, Марион және Вашингтон округтарының ішіндегі ең ірісі, бірақ ешқайсысының да округ орталығы емес. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 12 182 адамды құрайды, бұл 2010 жылғы 13 032 адамнан азайған.

Тарих

Centralia қаласының аты 1853 жылы салынған Иллинойс орталық темір жолынан шыққан. Қала темір жолдың екі бастапқы тармағының қосылған жерінде құрылған. Централия алғаш рет 1859 жылы қала ретінде бекітілген. Алғашқы ескерткіш 51-ші тас жол мен Марион Джефферсон округі жолының қиылысында орналасқан; қазіргі күні осы қиылыстың солтүстік-шығыс бұрышында ескерткіш пен тарихи белгі орналасқан шағын жер учаскесі бар. 1938 жылы осы жерде "PayDay" шоколад таяқшасын шығару басталды. Майкл Мурдың "The Big One" (1998) деректі фильмі 20-ғасырдың соңында осы шоколад фабрикасының жабылуымен ашылады. Ол басқа қалалардағы ұқсас экономикалық проблемаларды да қарастырады. Вашингтон штатындағы Центервилл қаласы басқа Центервиллмен шатасуды болдырмау үшін Централия, Вашингтон деп қайта аталды. Бұл ұсынысты Иллинойс штатының бұрынғы тұрғыны енгізген. Centralia қаласының туы 1924 жылы Уэнделл Бауэрмен жасалған, оның дизайны қалалық деңгейде өткен дизайн конкурсында бірінші орынды жеңіп алды. Тудың ортасындағы кең қызыл жолақ қаланың пайда болуына себеп болған темір жолдарды көрсетеді. Жолақтың үстіндегі және астындағы алтын жұлдыздар аймақтың кен өндіру және ауыл шаруашылығы салаларын білдіреді. Соңында, сфинкс басы бар үшбұрышты пирамида Мысырдың символы болып табылады, бұл Оңтүстік Иллинойсқа берілген "Кішкентай Мысыр" деген лақап атын еске түсіреді. Centralia кеніштегі апат 1947 жылы болды, сол кезде жақын орналасқан Centralia No. 5 көмір кеніші жарылып, 111 адам қаза тапты. Бұл оқиға халық әншісі Вуди Гатридің "Өліп бара жатқан кенші" әнінде мәңгі есте қалды.

Демография

2020 жылғы халық санауы бойынша қалада 12 182 адам, 5 458 үй шаруашылығы және 2 776 отбасы тұрады. Халық тығыздығы көрсетілмеген. 5 900 тұрғын үй бар, олардың орташа тығыздығы көрсетілмеген. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 77,92% ақ нәсілді, 11,01% афроамерикалық, 0,24% американдық үндістер, 2,09% азиялық, 0,01% Тынық мұхиты аралдарынан, 1,33% басқа нәсілдерден және 7,41% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілге жататын халықтың 3,29% -ы испаниялық немесе латын американдықтар. 5 458 үй шаруашылығының ішінде 25,9% -ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрады, 35,36% -ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 12,59% -ы күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 49,14% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 40,67% -ы жеке адамдардан тұрады, ал 19,59% -ында 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз адамдар тұрады. Үй шаруашылығының орташа мүше саны 2,92, ал отбасының орташа мүше саны 2,20. Қала халқының жас құрамы: 18 жасқа дейінгілер 24,1%, 18-ден 24 жасқа дейінгілер 7,5%, 25-тен 44 жасқа дейінгілер 23,8%, 45-тен 64 жасқа дейінгілер 22,8% және 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендер 21,9%. Орташа жас 40,8 жас. Әр 100 әйелге 92,4 еркек шақтандырылған. 18 жастан асқан әр 100 әйелге 89,5 еркек шақтандырылған. Үй шаруашылығының орташа жылдық табысы 39 117 доллар, ал отбасының орташа жылдық табысы 60 754 доллар. Ер адамдардың орташа жылдық табысы 38 632 доллар, ал әйелдердің орташа жылдық табысы 25 986 доллар. Қаланың жан басына шаққандағы орташа жылдық табысы 25 141 доллар. Отбасылардың 15,7% және халықтың 23,1% кедейлік шегінен төмен жатыр, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 36,9% және 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендердің 10,0% кедейлікте өмір сүреді.

Централия мәдени қоғамы

Centralia Мәдениет Қоғамы – қоғамдық өнер орталығы. Орталықта Centralia Philharmonic Orchestra (әуесқой оркестрі), Little Theatre Players, Хор қоғамы, Bronze Expressions қоңыраулар ансамблі; сондай-ақ, Light and Lens фотосуретшілер клубының, Palette and Brush клубының галереялары және студенттік көрмелері мерзімді түрде ұйымдастырылады. Little Theatre Players 1961 жылы құрылған және пьесалар мен мюзиклдер қояды.

Жергілікті ерекшеліктер

Фонд паркі жыл сайынғы Ұсақ шары фестивалінің орны болып табылады. Соңғы шараларда шамамен қырық шары ұшырылып, 40 мың келушіні қамтыды. Жыл сайынғы Centralia Ұсақ шары фестивалі екінші "Space Shuttle" ыстық ауа шарының жанармай құбырының зақымдануынан жарылып, өртенген оқиғаның болған жері. Фонд паркі қараша және желтоқсан айларында мерекелік шамдарды көруге арналған "Жарықтар әлемі" атты шараны да қабылдайды. Фонд паркімен қатар, Centralia Foundation Centralia Carillon-ды да қолдайды. 65 қоңыраудан тұратын карильон әлемдегі сегізінші ірі карильон ретінде танылған. Ең үлкен қоңырау, Ұлы Том, 5 1/2 тонна салмаққа ие. Қазіргі карильоншы – Рой Кроезен. Illinois Central Railroad компаниясынан сақталған екі 2500 кластык бу локомотивтің бірі Centralia қаласындағы Fairview паркінде тоқтатылып қойылған. Локомотивті "Бу дәуірінің естелігі" атты коммерциялық емес ұйым күтіп ұстайды. Паркте 9415 кабинасы және сирек кездесетін Republic F 105 Thunderchief ұшағы да қойылған. Ерекше тарихи ғимараттарға бұрынғы Langenfield қонақ үйі, Centralia House мейрамханасы, Ескі Ұлттық банк ғимараттары, Sadler опера үйі, Centralia Sentinel ғимараты және Illinois театры кіреді. Langenfield қонақ үйі 1912 жылы Джон Лэнгенфилд тарапынан құрылған және аймақтағы ең жақсы қонақ үйге айналған. Langenfield қонақ үйінің суреттері Centralia суреттері бар пошта карточкаларында пайдаланылған. Langenfield аты тарихи Langenfield Motor Company ғимараттарымен де байланысты. Centralia Sentinel ғимаратында Centralia Morning Sentinel газеті орналасқан және Мысыр стиліндегі сәулет өнерінің ерекшелігін көрсетеді. Бұл Оңтүстік Иллинойс штатының "Мысыр" немесе "Кішкентай Мысыр" деген лақап атымен байланысты болуы мүмкін. Орталықта орналасқан Illinois театры бұрын варьете және кинотеатр болып пайдаланылған, қазір 500 орынға арналған және кәсіби өнер қойылымдарын өткізуге мүмкіндік беретіндей жөндеу жұмыстары жүргізілуде.

Централия аймағының тарихи мұражайы

Centralia Area Historical Museum жұртшылыққа тегін ашық және Centralia қаласының маңызды теміржол торабы және кеншілер қаласы ретіндегі бай тарихынан фотосуреттер мен артефакттарды көрсететін үш қабаттан тұрады. Мұражай заттарды сыйлық түрінде немесе уақытша қолдануға қабылдайды. Көрмелерден өзге, мұражайда Джордж Росс кітапханасы да бар, онда қала тарихына арналған кітаптар, газеттер мен журналдар, сондай-ақ әлеуметтік тарихтар мен шежірелер сақталған.

Саябақтар мен демалыс

Централияның Foundation Park – туристік жолдар, жаттығу жолы, мұз сырғанауға арналған көл және бас, көкқұйрық және мысық балықтарымен толықтырылған екі балық шабағы бар көрнекті саябақ. Саябақта сондай-ақ қалпына келтірілген дала, 36 лункалы диск-гольф алаңы, Ормандағы шіркеу, Зал паналағы, Күзетші паналағы, Ашық амфитеатр (The Bowl), Moose Oven және Шахташылар ескерткіші орналасқан. Fairview Park құрамына бейсбол және софтбол алаңдары, теннис және құм волейбол алаңдары, скейт-парк, бассейн кешені, ойын алаңдары және демалыс орындары кіреді. Centralia Recreational Complex – 60 000 шаршы фут көлемді демалыс орталығы, онда жүгіру жолы, жабық баскетбол алаңдары, жарыс және демалыс бассейндері, салмақ көтеру залдары және жаттығу кабинеттері бар. Централияның жанындағы екі көлде су спортымен айналысуға және балық аулауға мүмкіндік бар. Raccoon Lake – 970 акр көлемді, адам жасаған көл. Ол 1942 жылы салынған және су қоймасы болып табылады. Raccoon Lake-те тиісті лицензиялар мен рұқсаттармен қайықпен жүруге және балық аулауға рұқсат етіледі. Көлде жыл сайынғы моторлы қайық жарыстары өтеді (Ұлттық қайық жарыстары қауымдастығы және моторлы қайық жүргізушілер қауымдастығының демеушілігімен). Centralia Lake – 1910 жылы салынған 412 акр көлемді, адам жасаған көл. Ол су қоймасы болып табылады және қайықпен жүзу және балық аулау сияқты су спортымен айналысуға арналған орын. Оның орташа тереңдігі 10 футқа жетеді. Ол Централиядан солтүстік-шығысқа қарай орналасқан. Көлде үлкен ауызды бас, көкқұйрық, кранпи және каналдық сортты балықтар мекендейді. Балық аулау лицензиясы және қайықпен жүруге рұқсат алу міндетті. Балықшылар екі жеңге балық аулауға рұқсат етіледі. Centralia Lake-те үлкен ауызды басқа балық аулау турнирлері өткізіледі, 2018 жылы 28 турнир ұйымдастырылды.

Білім

Centralia-дағы мемлекеттік бастауыш мектептерге Шиллер бастауыш мектебі (PK, 1-сынып), Иордания бастауыш мектебі (2-ші, 3-сынып) және Centralia кіші орта мектебі (4-ші, 8-сынып) кіреді. 2018–2019 жылғы Иллинойс штатының мектеп округтері бойынша есеп карточкасына сәйкес, Шиллер бастауыш мектебі ең нашар нәтиже көрсеткен мектеп, Иордания бастауыш мектебі – үлгілі мектеп, ал Centralia кіші орта мектебі – нашар нәтиже көрсеткен мектеп деп танылды. Centralia-дағы жеке бастауыш мектептерге Троица лютеран мектебі (K–8), Троица лютеран шіркеуімен байланысты, Сент-Мэри мектебі (балабақша және K–8), Святая Мария католик шіркеуімен байланысты, және Гринвью христиан шіркеуімен байланысты New Horizon Christian School (балабақша және K–8) кіреді. Centralia-ның мемлекеттік жоғары мектебі – Centralia жоғары мектебі. Оның спорт командалары "Жетімдер" және "Аннилер" деп аталады. Centralia жігіттер баскетбол командасы 2007–2008 маусымында 2000-ші ойынын жеңіп, осы көрсеткішті алғаш рет жеткен елдегі жоғары мектеп баскетбол командасы болды. "Centralia жетімдері" 2011 жылы 3A классында штатта екінші орын алды. "Жетімдер" өздерінің ерекше лақап атын 1900 жылдардың басында алды, жігіттер баскетбол командасы штаттағы турнирге қатысқан кезде. Сол кезде мектепте қаржы жетіспеді, сондықтан командаға бір-біріне үйлеспейтін қызыл формаларды таңдауға тура келді. Штаттық турнирде диктор команданың киімдері үйлеспегендіктен, оларды жетім балаларға теңеді. Осы ат жабысты. Бұрын команда "Қызылдар" және "Кардиналдар" сияқты лақап аттармен танымал болған. 2013 және 2014 жылдары Centralia Orphans командасы USA Today басылымы бойынша елдегі ең ерекше талисман деп аталды. Жеке Christ Our Rock лютеран жоғары мектебі 2004 жылдың тамызында тоғыз оқушымен алғашқы есігін ашты. 2013 жылға қарай оқушылар саны 100-ден асты. Christ Our Rock – "Күміс тайыншалар" командасының туған жері. Жоғары білім Kaskaskia College-те, Centralia аймағына қызмет ететін қоғамдық колледжде алуға болады. Kaskaskia College-тің Вандалия, Салем, Гринвилл, Трентон және Нэшвилл қалаларында филиалдары бар. Гарри Л. Крисп технология орталығы Centralia-ның шығыс жағында орналасқан және кәсіби және техникалық бағдарламаларды ұсынады. Kaskaskia College және оның білім беру орталықтары фотосурет, бау-бақша шаруашылығы және ара шаруашылығы сияқты пәндер бойынша дипломсыз қоғамдық білім беру курстарын да ұсынады. Kaskaskia College сонымен қатар Джим Бислинің есімдік естелік кешеніне ие, ол Kaskaskia College 501 округімен байланысты ардагерлерді құрметтейді. Airgo International Flight School – Centralia қалалық әуежайында орналасқан кәсіби ұшқыштарды дайындау мектебі.

Көлік

IL 161 шығысқа және батысқа тікелей Централия қаласынан өтеді, ал АҚШ-тың 51 тас жолы солтүстікке және оңтүстікке қарай қала арқылы жүреді. South Central Transit – Централия және айналасындағы аймақтардың қоғамдық көлік жүйесі. Централия қаласы Centralia муниципалды әуежайына ие және оны басқарады, бұл корпоративтік және жеке ұшақтарды қабылдай алатын жалпы авиациялық мекеме. Ұшу-қону жолағының ұзындығы 5001 футты құрайды. Airgo, Inc. – Centralia муниципалды әуежайының тұрақты база операторы.

Темір жол көлігі

Amtrak, ұлттық жолаушылар теміржол жүйесі, Centralia қаласына қызмет көрсетеді. Amtrak 59 пойызы, Нью-Орлеан қаласына оңтүстікке қарай бағытталған пойыз, күн сайын сағат 12:25-те Centralia станциясынан шығады. Ол Карбондейл, Фултон, Ньюберн-Дайерсбург, Мемфис, Гринвуд, Язу-Сити, Джексон, Хейзлхерст, Брукхейвен, Маккомб, Хаммонд және Нью-Орлеан қалаларына қызмет көрсетеді. Amtrak 58 пойызы, Нью-Орлеан қаласына солтүстікке қарай бағытталған пойыз, күн сайын сағат 4:10-да Эффингем, Маттун, Чампейн-Урбана, Канкаки, Хоумвуд және Чикаго қалаларына қызмет көрсетумен Centralia станциясынан кетеді. Centralia қаласына сонымен қатар Amtrak 390/391 пойызы, Saluki, күн сайын таңертең және Amtrak 392/393 пойызы, Illini, күн сайын түстен кейін/кешке қарай қызмет көрсетеді. Saluki және Illini пойыздары екеуі де Чикаго мен Карбондейл қалалары арасында жүзеді.

Түзеу орталығы

Centralia Correctional Center – 1980 жылы ашылған ересек ер адамдарға арналған орташа қауіпсіздік деңгейіндегі түзету мекемесі. 1572 адамға есептелген, 2019 жылы оның құрамында 1281 адам болды.