Кіріспе

Dabhol Power Company (қазір RGPPL Ratnagiri Gas and Power Private Limited деп аталады) 1992 жылы даулы Dabhol электр стансасын басқару және пайдалану үшін құрылған Махараштра штатында орналасқан компания болды. Dabhol зауыты Enron компаниясының көпшілік үлесімен, сондай-ақ GE және Bechtel компанияларының аз үлесімен бірлесіп салынды. GE Dabhol электр стансасына генерациялық турбиналарды жеткізді, Bechtel физикалық құрылысын жүзеге асырды, ал Enron International арқылы жобаны басқару Enron компаниясына жүктелді. 1992 жылдан 2001 жылға дейін зауыттың құрылысы мен жұмысы Үндістан мен АҚШ-тағы (Клинтон және Буш әкімшіліктері) жоғары саяси деңгейдегі жемқорлыққа байланысты дау-дамайларға толы болды. Мемлекеттік электр энергиясы басқармасы DPC өндірген электр энергиясы үшін төлейтін баға (8 рупий/бірлік) гидроэлектр энергиясы үшін төленген бағадан (0,35 рупий/бірлік) 20 есе жоғары болды. 1998 жылы MSEB Enron компаниясының акцияларының жартысын сатып алды. 1999 жылдың мамыр айында электр стансасы энергия өндіруді бастады. 2001 жылдың қаңтар айында Махараштра штаты DPC-ге төлемдерді тоқтатты және сатып алу шартын жоюға тырысты. 2001 жылдың мамыр айында Enron компаниясының банкроттығына әкелген дағдарыс электр стансасындағы жағдайды ушықтырып, өндірісті тоқтатуға мәжбүр етті. 2005 жылы Үндістан үкіметіне тиесілі RGPPL (Ratnagiri Gas and Power Private Limited) компаниясы оны сатып алып, қайта жаңғыртты.

Инфрақұрылымды дамыту

1990 жылдардың ортасынан бастап Unocal және оның серіктестері Түркіменстаннан Пәкістанның Мултан қаласына дейін 1000 мильдік газ құбырын салуды жоспарлады, бұл жобаның құны шамамен 2 миллиард долларға бағаланды. Иранның зор мұнай және газ қорына байланысты, Ираннан Мултанға дейінгі бағыт та қарастырылды, оның іске асырылуы мүмкін екені айтылды. Бірақ 1996 жылы Иранға санкциялар салынған кезде, ФБР жоспарды тоқтатып, оны күшпен жойды. Мултаннан Нью-Делиге дейінгі 400 мильдік ұзарту жобасы 600 миллион долларға бағаланып, газдың бір бөлігін Үндістанның газ құбыры желісіне жеткізуді көздеді. Пакистанның Гвадар қаласынан Үндістанның Дабхол қаласына теңіз арқылы тасымалдау жолы, екі қаланың да жағалауда орналасқандығына қарамастан, қарастырылмады.

Дабхол электр станциясы

Зауыт екі кезеңде салынуға тиіс еді. 1995 жылдың наурыз айында Махараштра штатындағы биліктегі Конгресс партиясы шетелдік инвестицияларға қарсы бағытталған ұлтшыл коалициядан жеңіліс тапты. Мамыр айында жүздеген наразылық білдірген ауыл тұрғындары жоба салдарынан болатын адамдардың қоныс аударуына наразылық таныту үшін құрылыс алаңына шабуылдады, осыдан тәртіпсіздіктер орын алды. Human Rights Watch және Amnesty International ұйымдары Enron компаниясы үшін Dabhol нысанын күзеткен қауіпсіздік күштерін адам құқықтарын бұзуда айыптады; Human Rights Watch Enron компаниясын осыған қатысқан деп кінәлады. 3 тамызда Махараштра штатының үкіметі "ашықтықтың болмауы, көтеріңкі шығындар және қоршаған ортаға қауіп төндіруі" себептерімен жобаны тоқтатуға бұйырды. Құрылыс тоқтатылды. Осы кезде Enron компаниясы жобаға шамамен 300 миллион доллар инвестиция салған еді.

Бірінші кезең

Бірінші кезеңде нафтаны жағу жоспарланған, бұл жанар-жағар майы керосин мен бензинге ұқсас. Бірінші кезең 740 мегаватт қуат өндіріп, жергілікті электр беру желісін тұрақтандыруға көмектеседі. Электр станциясының бірінші кезеңі жобасы 1992 жылы басталды және екі жыл кешігіп аяқталды.

Екінші кезең

Екінші кезең сұйытылған табиғи газды (СЖГ) жағуды көздеді. Дабхолдағы СЖГ терминалына қатысты инфрақұрылымның құны шамамен 1 миллиард долларды құрады. 1996 жылы Үндістанның Конгресс партиясы билікте болмаған кезде, Үндістан үкіметі жобаны тым қымбат деп бағалап, төлемнен бас тартып, құрылысты тоқтатты. Махараштра мемлекеттік электр энергетикасы басқармасы (MSEB), жергілікті мемлекеттік коммуналдық кәсіпорны, Enron зауытының техникалық қызмет көрсету ақысын, тіпті стансадан қуат алынбаса да, келісімшарт бойынша төлеуге міндетті болды. MSEB Enron ұсынған қуатты (бірлік кВт-сағатына 8 рупий) сатып алуға шамасы жетпейтінін анықтады. 1996 жылдан бастап 2001 жылы банкротқа ұшырағанға дейін компания жобаны жандандыруға және Үндістанның электр стансасына деген қажеттілігіне қызығушылық оятуға тырысты, бірақ сәттілікке жете алмады. Жобаның артық шығындары үшін көп сынға ұшырады және «ақ піл» деп танылды. Социалистік топтар жобаны қоғамдық мүддеден жоғары корпоративтік пайда табудың мысалы ретінде көрсетті. Келесі жылы Enron мүмкіндіктерін қарастырды. 1996 жылдың 23 ақпанында Махараштраның сол кездегі үкіметі мен Enron жаңа келісімге келді. Enron қуат бағасын 20 пайыздан астамға төмендетті, жалпы капиталдық шығындарды 2,8 миллиард доллардан 2,5 миллиард долларға дейін азайтты және Дабхолдың қуатын 2015 мегаватттан 2184 мегаваттқа дейін арттырды. Екі тарап та екінші кезеңді дамытуға ресми міндеттеме берді. Бірінші кезең 1999 жылдың мамырында, жоспардан шамамен екі жыл кейін іске қосылды және екінші кезеңнің құрылысы басталды. Шығындар соңында 3 миллиард долларға жететін болды. Содан кейін барлығы тоқтап қалды. MSEB барлық қуат үшін төлеуден бас тартты және үкіметке кепілдіктерді орындаудың оңай болмайтыны анық болды. Махараштрада әлі де қараңғылыққа түсу оқиғалары орын алып тұрса да, ол Дабхолдың қуатына мұқтаж емес екенін және оны сатып ала алмайтынын мәлімдеді. Үндістанның энергетикалық секторы әлі де жылына шамамен 5 миллиард доллар зиян көріп отыр. 2005 жылдың шілде айында бұл зауыт Ratnagiri Gas and Power Private Limited компаниясына берілді.

Дабхол бүгінгі күні

"Ратнагири Газ және Электр" ЖШС (РГППЛ) деп қайта аталған электр станциясының бірінші кезеңі 5 жылдан астам үзілістен кейін 2006 жылдың мамыр айында жұмысын бастады. Алайда, Dabhol зауытында мәселелер жалғасты, RGPPL 2006 жылдың 4 шілдесінде нафта жеткізілмеуіне байланысты зауытты тоқтатты. Катардағы RasGas Company Ltd компаниясы 2007 жылдың сәуірінде зауытқа сұйықтандырылған табиғи газ (LNG) жеткізуді бастады. Dabhol электр станциясы 3 блоктан тұрады, әр блокта екі GE өндірісіндегі 9-шы модельдегі газ турбинасы және бір GE бу турбинасы бар. 2-ші блокты іске қосу жұмыстары және 2А газ турбинасының сынақ жүргізілуі 2007 жылдың 25 сәуірінде басталды. 2009 жылдың сәуір айында 900 МВт қуаттылықпен жұмыс істейтін Dabhol электр станциясы жобасы қайтадан іске қосылды, бірақ операциялық сақтандырудың болмауынан проблемалар туындады. Шешімдер көбінесе елдегі саяси жағдайға және жаңа жөнделген роторлардың жұмысқа қабілеттілігіне байланысты қабылданады. 2016 жылға қарай компания әлі де үлкен шығынға ұшырап, өндірілген қымбат электр қуатын мемлекеттік MSEDCL компаниясына немесе Үндістан темір жолына сату арқылы өмір сүруде. 2015 жылдың қыркүйек айында компанияның жалпы қарызы шамамен 10 500 крор рупиге (Rs.) жетті. Зардап шеккен зауытты жаңғырту мақсатында, электр станциясын иеленетін RGPPL компаниясы екі жеке субъектіге – Энергия (RGPPL) және LNG (Konkan LNG Private Limited (KLPL)) бөлінді, біреуі электр станциясын басқарумен, екіншісі LNG импортын басқарумен айналысады.