Кіріспе

Амонның құдайлық құрметі (Египет: dwꜣt nṯr n jmn) – ежелгі Египет құдайы Амонның бас діни қызметкеріне берілген, Амонның құдайлық әйелінен кейінгі екінші лауазым. Б.з.д. бірінші мыңжылдықта, осы лауазым иесінің ықпалы ең жоғары шаққа жеткен кезде, ол бір фараоннан екіншісіне биліктің ауысуына көмектесетін маңызды тағайындама болды, себебі ағымдағы лауазым иесі онымен фараонның қызын алмастыратын. Құдайлық құрметке ие болған әйел кең аумақты храмдық міндеттерді және жерлерді басқарды, соның арқасында ежелгі Египет экономикасының маңызды бөлігін бақылап отырды.

Тарих

Амонның Құдай әйелі, бас діни қызметкердің ұқсас лауазымы, Хатшепсут билігі кезінде Амонның бас діни қызметкерінің қызының лауазымы ретінде пайда болды және Мысырдың астанасы Фивада қалған кезде маңызды лауазым ретінде жалғасты. Кейіннен Амонның құдайлық құлшылық етушісі деген қосымша атау, бұрын қолданылмай қалған Амонның Құдай жұбайы атағының қайта өркендеуімен бірге келді. Құдай әйелі атағы жиырмасыншы династия кезінде қайта жаңғыртылды, онда Рамзес VI-ның қызы Исет бұл лауазымды иеленді, сондай-ақ құдайлық табынушының қосымша қызметін атқарды. Ол 1145 жылдан 1137 жылға дейін билік етті. Ол ешқашан үйленбеген және Амонның құдайлық құлшылық етуші лауазымын алғашқы болып атқарған, өйткені ол жаңа дәстүрмен бірге келесі перғауынның қызын өзінің мұрагері ретінде қабылдауды белгіледі, бұл келесі перғауынға өтуді жеңілдету үшін оның билігінің соңында жасалды. Әдетте, бұл дәстүр сақталды және лауазымға қазіргі патшаның қызы тағайындалды, ол құдайлық табынушының қызы ретінде асырап алынды. Жаңа лауазым Мысырдың үшінші аралық кезеңінің соңында, Осркон III-нің қызы Шэпэнупет I алғаш рет Фивада осы лауазымға тағайындалған кезде саяси билігінің шыңына жетті. Нүбия патшасы Кашта өз кезегінде қызы Аменирдисті өзінің мұрагері етіп тағайындады. Бұл лауазымның жоғары мәртебесін Мединет-Хабудағы Аменирдис қабірі көрсетеді. [4] Үшінші аралық кезеңнің соңында, Мысырдың жиырма бесінші династиясы ретінде билік құрған Куш патшалығынан Напатан патшалары өздерінің билігін Жоғарғы Мысырға кеңейтті. Амонның билік құрған Құдай әйелі I Шепенупет, Куш патшасы Каштаның қызы Аменирдисті өзінің мұрагері ретінде қабылдауға көндірілді. Бұл реттілік 25-ші династия бойы жалғасты, Мысырды Саит патшасы Псамтик I басып алғанға дейін, ол жиырма алтыншы династияны құрды және өзінің қызы Нитокрис I-ді Аменирдис II асырап алды. Нитокристің асырап алу стеласы осы оқиғамен байланысты рәсімді және лауазымның беделін көрсетеді. Бұл уақытта династиялық билеушілер Нил дельтасы аймағында орналасқан, ал құдайлық табынушы лауазымы Амонға табыну орталығы болған Теба аймағымен бейбіт қарым-қатынасты сақтау құралы болды. Көптеген Құдай әйелдері өзеннің батыс жағалауында, көбінесе Рамзес III-нің Мединет-Хабудағы өлтіру ғибадатханасының жанындағы жерлерде жерленген. Бұл лауазымның билігі мен беделіне байланысты, ағымдағы лауазым иесінің асырап алу рәсімі Дельта аймағының патшалары үшін өздерінің билігін Мысырдың оңтүстігіне жеткізудің бір жолы болды. Сол сияқты, Напатан патшалары да өздерінің билігін солтүстікке қарай, Мысырдың өзіне тарату үшін оны пайдаланды. Амонның құдайлық құлшылық етушісінің билігі Амонға табыну орталығы болған Жоғарғы Мысырдағы Фива аймағымен шектелген.

Амонның құдайлық құрметіне ие болған әйелдер:

Аты | Комментарийлер | Күндер
---|---|---
Шепенупет I | Осоркон III-нің қызы | 754–714 б.з.д.
Аменирдис I | Каштаның қызы, Пиедің сіңлісі | 740–720 б.з.д.
Шепенупет II | Пиедің қызы, Тахарканың сіңлісі | 710–650 б.з.д.
Аменирдис II | Тахарканың қызы | 670–640 б.з.д.
Нитокрис I | Псамтик I-нің қызы | 656–586 б.з.д.
Анхнеферибр | Псамтик II-нің қызы, Нитокрис I-нің шөбересі | 595–c.560 б.з.д.
Нитокрис II | Амасис II-нің қызы; лауазым 525 жылы парсылар басып алғаннан кейін жойылды | c.560–525 б.з.д.