Кіріспе

Уитон – Иллинойс штатындағы Дупаж округінің орталығы және қаласы, АҚШ. Ол Милтон және Уинфилд елді мекендерінің маңында, Чикагодан шамамен 25 миль (40 км) батысқа қарай орналасқан. 2020 жылғы халық санауы бойынша Уиттон халқы 53 970 адамды құрайды, бұл оны Иллинойс штатындағы халық саны бойынша 27-ші қалаға айналдырады.

Негізін қалау

Қаланың негізі 1831 және 1837 жылдар аралығында, Үндістерді көшіру туралы заң қабылданғаннан кейін салынды. Осы кезде Эрастус Гэри қазіргі Уорренвиллдің жанындағы жерге иелік етуге ниет білдірді. Уитон ағайындылары Коннектикуттан келді, ал 1837 жылы Уоррен Л. Уитон қаланың орталық бөлігінде жерге иелік етті. Кейін Джесси Уитон Уорреннің батысындағы жерді иеленді. Ұзақ өтпей, Жаңа Англиядан келген басқа да қоныс тебушілер оларға қосылды. 1848 жылы олар Галена және Чикаго Одақтық темір жолына 5 шақырымдық жол берді, содан кейін темір жол қызметкерлері стансаны Уитон деп атады. Кейіннен ауыл 1890 жылдың 24 сәуірінде қала болып тіркелді, осы кезде қаланың тұңғыш мэрі, судья Элберт Гэри, Эрастус Гэридің ұлы және Индиана штатындағы Гэри қаласын құрған адам сайланды. Бірақ екі қала арасындағы антагонизм сақталды. 1868 жылы құжаттар ескі Непервилл сот үйінен Уитонның жаңа сот үйіне көшірілген кезде, Непервилл округтік қалған құжаттарды беруден бас тартты. Бұл Уитонның Азамат соғысының ардагерлерінен құралған топты "Түн орыны" деп аталған шабуылға шығуға мәжбүр етті. Уитондықтар Уитон-Непервилл тас жолымен қашқанда, Непервилл тұрғындары соңғы құжаттардың бір бөлігін алуға үлкерді, олар кейін сақтау үшін Чикагодағы Кук округінің тіркеу кеңсесіне жеткізілді. Осы уақытта Непервилл Уитонға қарсы сотқа шағымданып, сайлау төрешілері дауыс беру кезінде түскі асқа кеткенін және осы кезде бюллетеньдерді қайталап толтырғандарын айыптады. Округ орталығының тағдыры сотта талқыланғанда, құжаттар 1871 жылғы Ұлы Чикаго өртінен жойылды. Одан кейін Уитон ресми түрде округ орталығы болып жарияланды. Орынға деген сұраныс артқан сайын, сот үйі 1887 жылы 69 390 долларға қайта салынды, ол Аледодағы сот үйінің үлгісімен салынды. Бұл ғимарат келесі 94 жыл бойы қолданылды, содан кейін округтің қарқынды өсуі жаңа кешенді салуға себеп болды. Ескі сот үйі тарихи орындардың ұлттық тізіліміне енгізілген және бұрын Ұлттық Луис университеті 2004 жылы Лислге көшкенге дейін пайдаланылған. Қазіргі уақытта ол сәнді пәтерлерге айналуда. 1990 жылдың 2 қарашасында сот үйі 3 шақырымдай батысқа, Каунти-Фарм және Манчестер тас жолдарының қиылысындағы жаңа кешенге көшірілді. Оның құны 52 500 000 долларды құрады және сот ғимараты да бар. 1992 жылы округ архитектор мен мердігерді 4 миллион долларға сотқа берді, себебі бірнеше қызметкерлер желдету жүйесінен ауырып қалды. Бірақ соңында округқа тек шағын жөндеулер үшін 120 000 доллар төленді, ал қазылар сотталушылардың жағында болды, себебі проблемалар, бастысы, округтің желдету жүйесін абайсызда пайдалануы мен күтпеуінен туындады.

География

2021 жылғы халық санағының мәліметтеріне сәйкес, Уиттонның жалпы ауданы 11,49 шаршы миль (30 км²), оның ішінде 11,32 шаршы миль (29 км²) (немесе 98,55%) құрлық және 0,17 шаршы миль (0 км²) (немесе 1,45%) су алабын құрайды.

Сауда-саттық

Уитонның көптеген мейрамханалары, дүкендері және қызметтері бар жанды орталық қаласы бар. Downtown Wheaton Association жыл бойы жергілікті бизнесті қолдау мақсатында көптеген шаралар ұйымдастырады, оның ішінде Француз базары, Чили кукофф, Vintage Rides, Boo palooza (Downtown Wheaton Trick or Treat), «Диккенс сияқты Рождество», Wheaton Wedding Walk және Wheaton's Wine & Cultural Arts фестивалі. Уитонның орталық қаласында Чикаго аймағындағы ең тар дүкендердің бірі орналасқан. Фронт-стриттегі Кішкентай попкорн дүкені бұрын екі ғимараттың арасындағы өткел болған, ал қабырғалары көрші ғимараттардың ашық кірпіш қабырғаларын көрсетеді. Дүкен 1920 жылдан бері жұмыс істеп келеді және 1 центтен бастап әрқайсысы 1 центке дейін саудаланатын қантты және жаңа піскен жүгеріні сатады. Уитонның басқа сауда аудандарына Danada Square West және Danada Square East кіреді, олар Дан мен Ада Райс есімдерімен аталады және Иллинойс 56-шы тас жолының (Butterfield Road) солтүстік жағында, Naperville Road-тың батыс және шығыс жағында орналасқан. Danada Square East-тің шығысында Rice Lake Square, тағы бір ашық ауа сауда орталығы орналасқан. Danada Square East-тің солтүстігінде, Naperville Road бойында 1992 жылы салынған Town Square Wheaton орналасқан. Бұл киім дүкендері мен мейрамханалары бар көп мақсатты өмір салты орталығы. Басқа сауда аймақтарына Roosevelt Road және Geneva Road бойындағы сауда дәліздері кіреді.

Көрме алаңдары

Уиттон Дупаж округінің жәрмеңке алаңына орналасқан. 1954 жылы құрылған Дупаж округі жәрмеңке қауымдастығы жыл сайын шілде айының соңында Дупаж округі жәрмеңкесін өткізеді. Жәрмеңкеге жыл сайын Эшли Симпсон, Plain White T's (2007), Трэвис Тритт, Джесси Маккартни, Jars of Clay, Корбин Блю (2008), The Academy Is, The Original Wailers (2009) және Дэнни Гокей (2010) сияқты танымал әртістер келеді.

Театр

Уитон қаласында 1925 жылы салынған тарихи Гранд Театр орналасқан. Соңғы жылдары театр және еріктілер оны бастапқы күйіне қайта келтіру жұмыстарын жүргізді, оның ішінде жұлдыздармен жарқыраған күмбезді төбесі мен жаңадан боялған едені бар. Театр 2002 жылдың 11 мамырында қайта ашылды, ал 2005 жылдың 25 тамызында ол Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілді. Театрдың қалпына келтірілуіне деген үміт азайып, қаржы жетіспеуі мен жұмыстардың баяу жүруіне байланысты күмән туды. Алайда, 2010 жылдың 23 қаңтарында «Jersey Boys» атты Бродвейден тыс қойылымның актерлері шамамен 50 000 доллар жинап, үміт сыйлады. 2010 жылдың 10 шілдесінде Grand Theater Corp. ғимараттың құжатын Suburban Bank and Trust Co. компаниясына тапсырды, себебі олар Suburban Bank and Trust Co. компаниясына 800 000 доллар несие бойынша берешек болған. 2012 жылдың 30 қарашасында Джим Аттен ғимаратты сатып алып, оны жақын арада қайта ашуды жоспарлады. Одан бері ол ғимаратты жөндеумен айналысып, театр ішіндегі уақытша құрылыстарды алып тастауға жетекшілік етіп келеді. Жұмыстардың барысында ол сәулетшімен және қалалық қызметкерлермен тығыз байланыста жұмыс істеді. Daily Herald газетінің мәліметінше, театрды қайта іске қосуға шамамен 5 миллион доллар қажет.

Қоғамдық кітапхана

Уитон қалалық кітапханасы ұқсас халыққа қызмет ететін басқа кітапханалармен салыстырғанда, елдегі үздік он кітапхананың бірі ретінде жиі аталды. 2006 жылы үш қабатты үйірім салынды, одан кейін 2007 жылы ауданы 74 000 шаршы футтан 124 000 шаршы футқа дейін ұлғайту үшін маңызды жөндеу жұмыстары аяқталды. 2019 жылғы мәліметтер бойынша, жалпы таралымы 1 013 326, кітап қорындағы материалдар саны 262 745, ал кітапханаға келгендер саны 525 711 болды. Алдыңғы қалалық кітапхана 1965-1967 жылдар аралығында Дупейдж округі тарихи мұражайына айналдырылды. 2016 жылдың мамыр айында кітапхана Уитон қалалық кітапханасының саябақ жағындағы (батыс) кіреберісінің ішінде орналасқан шағын мейрамхана – Café on the Park-ты ашты.

Парктер мен гольф

Уитон парк ауданы 1984, 1990, 1996 және 2005 жылдары Ұлттық демалыс және саябақтар қауымдастығынан (National Recreation and Park Association) үздік нәтижелері үшін Ұлттық алтын медаль сыйлығын төрт рет алды. Оның құрамында 52 саябақ бар, олардың ішінде: 300-ден астам далалық және батпақты өсімдіктер мен жануарларға мекен ететін Линкольн батпақты табиғи аймағы, сондай-ақ өңірлік деңгейде танымал арқандармен жүру курсы бар. 1974 жылы негісталған Косли зообағында 70-тен астам түрді қамтитын 200-ден астам жануарларға қонақ үй істеледі. Екі мемлекеттік бассейін, Солтүстік жақ отбасылық су орталығы және үш су сырғанағы, нөлдік тереңдікте кіру мүмкіндігі және құм волейбол алаңдары бар Райс бассейні мен су паркі бар. 1924 жылы салынған және 1929 жылы Антлерс гольф клубынан қайта аталған 27 лункалы Ароухед гольф клубы. 2004–2005 жылдары жаңа клуб үйі салынды. Уитонның оңтүстік жағында орналасқан Чикаго гольф клубы – беделді жеке гольф клубы. Бұл елдегі ең көне 18 лункалы гольф алаңы. Ол тарихында көптеген АҚШ ашық және АҚШ әуесқойлар гольф чемпионаттарын қабылдады. 2005 жылы ол Уолкер кубогына төрағалық етті. Кантиньи паркі мен гольф алаңы – Чикаго Трибьюнының иесі Роберт Р. МакКормиктің бұрынғы жеке меншігі. Паркте кең ауқымды ресми және табиғи бақтар мен екі мұражай бар, біреуі Чикаго Трибьюнына, ал екіншісі Роберт МакКормик Бірінші дүниежүзілік соғыста Бірінші дивизияның полковнигі болғандықтан, АҚШ армиясының Бірінші дивизиясына арналған. Парктің оңтүстігіне жапсарласқан жерде 2007 жылғы АҚШ әуесқойлар лигасының өткен орны – Кантиньидің 18 лункалы мемлекеттік гольф алаңы орналасқан. Данада орман қорығы мен ат спорты орталығы Даниел Ф. және Ада Л. Райстың бұрынғы меншігінің орнында орналасқан, Данада олардың құрметіне аталған. 1940 жылдары Райстар жылқыларды сақтау үшін шаруашылыққа қора салды. 1965 жылы олардың аты Лакки Дебонаир Кентукки Дербиінде жеңіске жетті. Данада шаруашылық 1980 және 1981 жылдары округке берілді. Иллинойс дала жолы Уитон қаласының ішінде өтеді.

Үкімет

АҚШ Өкілдер палатасында Уитон Иллинойс штатының демократ Делия Рамирес өкілдік ететін 3-ші округінде және демократ Шон Кастен өкілдік ететін 6-шы округінде орналасқан.

Жоғары білім

Уитон колледжі Уитон қаласының орталығынан шығысқа қарай орналасқан. Кейде "Евангелистік мектептердің Гарварды" деп аталатын Уитон колледжі, элиталық гуманитарлық білім алуға ұмтылған, берілген христиан студенттері үшін конфессияаралық оқу орны ретінде белгілі. Уитон кампусының ішінде колледждің ең танымал түлегінің құрметіне аталған Билли Грэм орталығы бар, онда американдық евангелизм тарихына және Билли Грэмнің халықаралық миссиясына арналған мұражай орналасқан. Мұражайда христиандық идеяларды түсіндіруге бағытталған тұжырымдық көрмелер ұсынылған. Уитон колледжінде сондай-ақ 2004 жылы "United Airlines Flight 93" рейсіндегі батырлығымен танылған Тодд Бимердің және 11 қыркүйек шабуылында қаза болған тағы екі Уитон түлегінің естелігіне арналған Тодд М. Бимер студенттік орталығы да орналасқан. Иллинойс технология институтының Даниэль Ф. және Ада Л. Райс кампусы да Уитон қаласында орналасқан, онда қолданбалы технологиялар мектебі жұмыс істейді және кәсіби мамандарға бағытталған технологиялық білім мен оқыту ұсынылады.

Жеке мектептер

Уитондағы бірнеше жеке мектептер қала орталығына жақын орналасқан; сонымен қатар, Сент-Франциск орта мектебі қаланың батыс шетінде орналасқан. Уитон академиясы 1945 жылы Батыс Чикагоға көшірілді, ал Уитон Христиандық грамматикалық мектебі 2010 жылы Винфилдтегі жаңа кампусқа көшірілді, бірақ әлі де бұрынғы атын сақтап қалды.

Орта мектептер

Сент-Франциск орта мектебінде тоғызыншыдан он екінші сыныпқа дейін 726 оқушы білім алады.

Мемлекеттік мектептер

Уитонның көп бөлігі 200-ші біріктірілген мектеп ауданының құрамына кіреді. Уитон мемлекеттік мектеп жүйесі Иллинойс штатындағы үздік мектептердің қатарында тұрақты түрде тізімделеді, ал мектеп тақтасы 2020 жылы Иллинойс мектеп тақталары қауымдастығынан бес қатарынан берілетін басқару саласындағы сыйлықты алды. Уитонның солтүстік-шығыс бөлігіндегі бірнеше отбасы 41-ші Глен Эллин мектеп ауданында тұрады, ал Уитонның оңтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан Бриар Глен бастауыш мектебі 89-шы біріктірілген мектеп ауданының құрамына кіреді.

Темір жол

Уиттон қаласының орталығы арқылы өтетін Юнион Пасифик Вест Лайн желісі қаланың құрылғаннан бері маңызды бөлігі болып табылады. Метраның Уиттон қаласындағы бұл желіде екі аялдама бар: біреуі Колледж даңғылында, ол Уиттон колледжіне қызмет көрсетеді, екіншісі – Уиттон қаласының орталығындағы Вест-стритте. Бұл желі қала орталығының батысынан өтетін көпірдің астынан және Дупаж округі әкімшілік кешенінің солтүстігіндегі Каунти Фарм жолынан өтеді. Бұрын Уиттонға Чикаго, Аврора және Элгин темір жолы да қызмет көрсеткен. CA&E темір жолының құрылыс алабы қазір Иллинойс дала жолы деп аталады. Карлтон даңғылы, UP темір жолы, Вест-стрит және Чайлдс-стрит – CA&E штаб-пәтері мен сақтау және техникалық қызмет көрсету нысандарының шекаралары.

Автобус

Pace Wheaton қаласын Forest Park, Naperville және басқа да бағыттармен байланыстыратын бірнеше маршрут бойынша автобус тасымалын жүзеге асырады.

Автомобиль жолдары

Иллинойс 38-ші жолы, сонымен қатар Рузвельт жолы деп те аталады. Иллинойс 56-шы жолы, сонымен қатар Бөттерфилд жолы деп те аталады. Иллинойс 64-ші жолы, сонымен қатар Солтүстік авеню деп те аталады.

Денсаулық сақтау

1972 жылы Уиттон францискандық қарындастары құрған Marianjoy оңалту ауруханасы, Дупадж округі әкімшілік орталығынан оңтүстікке қарай жарты миль жерде, Рузвельт көшесінде, Уиттон қаласының батыс жағында орналасқан. 2016 жылдан бері ол Солтүстік-Батыс медицинасы басқаруында. Marianjoy – 127 төсегі бар, физикалық медицина және оңалту саласындағы қызметтерді ұсынатын коммерциялық емес аурухана.

Діни мекемелер

Уиттон қала шегінде қырық бес шіркеу орналасқан, ал қала маңындағы бірікпеген аудандарда тағы отыз ғибадат орны бар, олар дерлік қырық діни ағымды ұсынады. Trivial Pursuit ойынының Genius нұсқасы Уиттонның "Америкадағы жан басына шаққандағы ең көп шіркеуі бар екінші қала" екенін көрсетеді. Уиттон сондай-ақ 1946 жылдың маусым айында жаңа орнына көшкен Бақытты Мария институтының Солтүстік Америкадағы бас кеңсесі болып табылады. 2002 жылдың 18 наурызында Уиттон қаласының орталығындағы Әулие Михаил католик шіркеуі, Уиттон тұрғыны және приход мүшесі Адам Палински жасаған өрт салдарынан қирады, ол қазір 39 жылға бас бостандығынан айырылған. Ол шағымынан бас тартты, бірақ әлі де өзін кінәсіз деп санайды. Шіркеу содан бері 13 миллион долларға қайта салынды және 2006 жылдың 18 наурызында қайта ашылды.

Бауырлас қалалар

Уитон 1973 жылдан бері Швецияның Карлскога қаласымен бауырлас қала болып келеді. Уитон қаласындағы Карлскога көшесі осы швед қаласының құрметіне аталған.