Кіріспе

Марк Томас Павелич (28 ақпан 1958 - 4 наурыз 2021) – американдық кәсіби хоккейші, 1981 және 1991 жылдар аралығында Ұлттық хоккей лигасының (NHL) «Нью-Йорк Рейнджерс», «Миннесота Норт Старс» және «Сан-Хосе Шаркс» командаларында 355 рет тұрақты маусым ойындарына қатысты. Павелич 1980 жылғы АҚШ-тың «Мұғжиза» деп аталатын Олимпиадалық хоккей құрамасының құрамында болды және алтын медаль жеңіп алды.

Әуесқой мансап

Хорватиядан келген иммигранттардың ұлы Павелич Миннесота штатының Евелет ауылында өсті. Ол Евелет орта мектебінің хоккей командасындағы жұлдыз ойыншы болды. 1977-1979 жылдар аралығында үш маусым бойы Миннесота университетінің Дулут қаласындағы бөлімшесінде оқыды. Павелич 1980 жылы Лейк-Плэсидте алтын медаль жеңіп алған АҚШ Олимпиадалық хоккей құрамасының құрамында болды. Кеңес Одағымен өткен ойында Павелич екі нәтижелі пас берді, соның ішінде Майк Эрузионның жеңіс голына бір нәтижелі пас берді.

Кәсіби мансап

Олимпиададан кейін НХЛ командаларының біріне таңдалмаған Павелич Швейцариядағы HC Lugano командасы сапында бір маусым ойнап, 73 ұпай жинады. 1981 жылы шайбалы хоккейден әлем чемпионатына АҚШ ұлттық құрамасына қайта оралды. Келесі жылы оны бұрынғы АҚШ олимпиадалық жаттықтырушылары Герб Брукс пен Крейг Патрик, сонымен қатар «Нью-Йорк Рейнджерс» командасының бас жаттықтырушысы АҚШ-қа шақырды. Өлшемдеріне қарамастан, Павелич «Рейнджерс» командасының орталық шегінде табысты өнер көрсетіп, жаңа ойыншы ретінде ең көп ұпай жинаған команда рекордын (76 ұпай) сақтап тұр. Дегенмен, Нью-Йорктегі карьерасы Брукс ізбасары Тед Сатормен туған жанжалға байланысты аяқталды, ол Солтүстік Американың дәстүрлі «құмға лақтыру және қуып жете беру» стилін енгізді. Павелич 1987 жылы Еуропаға оралғанға дейін Брукспен «Миннесота Норт Старс» командасында қысқа ғана уақыт ойнады. Ол Ұлыбританияда «Данди Рокетс» клубында, ал Италияда «HC Bolzano» клубында екі маусым ойнады. «Сан-Хосе Шаркс» командасы оны 1991-92 жылғы маусымда зейнеттен шақырды, бірақ ол зейнетке шыққанға дейін «Шаркс» сапында бар болғаны екі ойын өткізді. Алайда, 1991 жылғы 4 қазанда «Ванкувер Канукс» командасына 4:3 есебімен ұтысқан кезде үшінші кезеңде Крейг Кокс соққан «Шаркс» командасының тарихындағы алғашқы голына нәтижелі пас берді. 1983 жылғы 23 ақпанда Павелич «Хартфорд Уэйлерс» командасына қарсы өткен ойында бір ойынның ішінде бес гол соққан алғашқы американдық ойыншы атанды. Бұл көрсеткішті американдық ойыншылардың арасында тек бір рет Таге Томпсон 2022 жылғы 7 желтоқсанда «Коламбус Блю Жакетс» командасына қарсы өткен ойында бес гол соғып қайталады.

Мұра

2009 жылы жарық көрген "100 Ranger Great" кітабында авторлар Павеличті барлық уақыттағы 901 Нью-Йорк Рейнджерс ойыншысының арасында 83-орынға қойды, команданың алғашқы 82 маусымында ойнағандардың ішінде. 2022 жылдың қазанында ол Хорватиялық американдық спорт даңқы залына енгізілді.

Жеке өмір

1985 жылы 11 қыркүйекте Павелич Сью Коскиге үйленді. 1987 жылы олардың Тарья есімді қызы дүниеге келді, ал 1989 жылы ажырасып кетті. 1994 жылы ол Кара Бурмачукқа үйленді, бірақ балалары болмады. Павелич 18 жасында аулау барысында 15 жасар Рикки Холгерсті қаза қылды, оқиғаны билік кездейсоқ деп сап бақты. Оның екінші әйелі Кара 44 жасында 2012 жылдың 6 қыркүйегінде Минесота штатының Лутсен қаласындағы үйлерінің екінші қабатынан құлап қайтыс болды, бұл оқиға да кездейсоқ деп есептелді. Бірақ "кейбір адамдар" үшін бұл өлім "күдікті" болды. 2014 жылдың сәуірінде Павелич Олимпиадалық медалін аукционға қойды, ал бастапқы бағасы 62 500 доллар болды. Медаль 2014 жылдың мамырында Даллас қаласындағы Heritage Auctions аукциондық үйі арқылы 262 900 долларға сатылды.

Денсаулық сақтау және құқықтық мәселелер

2019 жылы 15 тамызда Павелич балық аулаған көршісіне шабуыл жасағаны үшін қамауға алынды, ол көршісінің сырасына бірдеңе салып қойғанына сенген соң. 2020 жылдың тамызында Павеличке емделу үшін қауіпсіздігі төмен жатқан мекемеге ауыстыруға сот рұқсаты берілді. Павеличтің әпкесі Жан Гевик оның созылмалы травматикалық энцефалопатия (СТЭ) ауруынан зардап шегетініне сенетінін айтты және оны қамауға алып келген оқиғаға дейін жылдар бойы мінез-құлқында өзгерістер байқағанын мәлімдеді. Павелич 2021 жылы 3 наурызда Миннесота штатының Саук орталығындағы емдеу орталығында қайтыс болды. Оның өлімі тұншығу арқылы өз-өзіне қол жұмсау деп танылды.

Танымал мәдениетте

1980 жылғы АҚШ хоккей командасы туралы 1981 жылы түсірілген "Мұғжиза мұзда" телефильмінде Павелич рөлін Джек Блессинг сомдады. 2004 жылғы Disney-дің "Ғажайып" фильмінде оны Крис Кох ойнады. Кох өз туған Канадасындағы "Дельта Айс Хоукс" жастар хоккей клубында контузиялар салдарынан карьерасын аяқтағанша ойнады.