Кіріспе
ЛаСалле немесе ЛаСалле – Америка Құрама Штаттарының Иллинойс штатындағы ЛаСалле округінде орналасқан қала. Ол 39 және 80 тас жолдарының қиылысында жатыр. Бұл қала Оттава, Иллинойс микрополитендік статистикалық аймағының бір бөлігі. 1837 жылы 3 шаршы миль (3 км²) аумақта негірленген қаланың шекарасы қазір 12 шаршы миль (31 км²) құрайды. Қала шекарасы Иллинойс өзені мен Иллинойс және Мичиган каналынан басталып, 80 тас жолының солтүстігіне қарай бір мильге дейін, батыстағы Перу қаласынан шығыстағы Солтүстік Ютика ауылына дейін созылады. Starved Rock мемлекеттік паркі шамамен 8 километр (5 миль) қашықтықта, шығысқа қарай орналасқан. 2020 жылғы халық санауы бойынша қала халқы 9 582 адамды құрайды, бұл 2010 жылғы санаудағы 9 609 адамнан азайған. ЛаСалле және оның егіз қаласы Перу Иллинойс аңғарының орталық бөлігін құрайды. 1900 жылдардың басында мырыш өңдеу саласындағы үстемдігіне байланысты бұл екі қала бірлесіп "Мырыш қаласы" атанды.
Тарих
ЛаСалль ерте француз саяхатшысы Роберт де ЛаСалльдің құрметіне дейін аталған.
Каналды порт (18361933)
Иллинойс және Мичиган каналын алғаш рет француз саяхатшысы Луи Жолиет ойластырған. Кейін, Иллинойс штат болғанда, Мичиган көлін Иллинойс өзенімен байланыстыратын канал идеясын көптеген адамдар, соның ішінде Авраам Линкольн қолдады. 96 мильге жуық ұзындығы бар канал 1836 және 1848 жылдар аралығында салынды. Салынысы аяқталғаннан кейін Чикаго шығыс терминалына, ал ЛаСалл батыс терминалына айналды. Ла-Салле Чикагодан келетін канал қайықтарынан Сент-Луис және Нью-Орлеанға жүретін кемелерге жүк ауыстыру орталығы ретінде гүлденді. Бұл солтүстік және оңтүстік мәдениеттерінің қадам жасайтын орны болды. 14 және 15-ші шлюздерде, яғни каналдық бассейн мен кемелердің тұрақтарында болған қарбалас қызметті көзге елестету қиын. Нью-Орлеаннан келген кемелер моласса, қант, кофе, жаңа апельсин мен лимон әкелді. Чикагодан келген қайықтар шығыстан ағаш, пеш, шана және соңғы сәндегі киімдерді жеткізді. Жергілікті шаруалар жүгері мен бидайды Чикагоға және шығысқа жөнелтті. Жолаушылар Чикагоға бағытталған канал қайықтарына немесе Сент-Луиске және одан әрі баратын кемелерге үлгеруге асықты. Саяхатшылар үшін қонақ үйлер мен басқа да қызметтер қолжетімді болды. Көптеген дүкендер канал саудасына қатысты өсті. Бүгін Ла-Салле каналындағы "Достық" қайығында осы оқиға туралы айтуға болады.
Цинк қаласы (1858 1978)
1850-ші жылдардың ортасына қарай ЛаСалл қаланың көп бөлігінің астында жатқан көмірді пайдалануды бастады. 1856 жылы LaSalle Coal Mining Company компаниясы бірінші шахта құрылысын аяқтады, көп ұзамай басқа компаниялар да соңынан ілесті. 1884 жылы аймақта алты шахта болды, ең тереңі 452 футқа дейін жетеді. ЛаСалл тарихы 1858 жылы екі иммигранттың келгеніне байланысты өзгеше бағытқа бұрылар еді. Фредерик Уильям Маттиессен неміс тумасы Эдвард К. Хегелермен беделді тау-кен мектебінде танысты, ал 1856 жылы бітіргеннен кейін екеуі бірге Америка Құрама Штаттарына сапар шекті. 1858 жылы, көмірдің молдығымен және канал мен Иллинойс орталық темір жолы ұсынған қолайлы көлік мүмкіндіктерімен тартылып, олар ЛаСалл қаласын инновациялық мырыш қорыту зауытының орны ретінде таңдады – ол Америка Құрама Штаттарындағы алғашқы зауыт болды. Зауыт ашылғанға дейін, АҚШ-та қолданылатын мырыштың көбісі импортталған. Мырыш латунь жасау үшін қажетті материал еді және оны отқа төзімді материал ретінде де пайдаланған. Ең маңыздысы, мырыш темір мен болаттың коррозияға ұшырауын болдырмау үшін қолданылды. 1870-ші жылдардың басында Джолиетте алғашқы болат өндіріс зауыты ашылғаннан кейін, мырыш жергілікті өнеркәсіптік экономиканың маңызды бөлігіне айналды. Он жыл ішінде Маттиессен мен Хегелердің мырыш зауыты елдегі ең ірі мырыш өндірушісі және әлемдегі ірі зауыттардың біріне айналды. Маттиессендер, Хегелерлер және олардың отбасылары қаланың дамуына белсенді қатысты. Олар кейіннен Westclox болып танылған LaSalle Machine and Tool Company және Western Clock Co. сияқты өнеркәсіптерді құруға көмектесті. Мэри Хегелер 1887 жылы "Ашық сот" баспасын құрған доктор Пол Карусқа үйленді, оның мақсаты "этика мен дінді ғылыми негізде орнату" болды және ол Шығыс ой-пікірін Америка Құрама Штаттарына таныстыруда маңызды рөл атқарды, соның арқасында ЛаСалл "Буддизмнің Батысқа ашылатын қақпасы" атанды. Маттиессен 1886–1895 жылдар аралығында ЛаСалл қаласының мэрі болды және көптеген қайырымдылық істер жасады. Ол канализация жүйесін, электр жарығын, жолдар мен көпірлерді салуға мыңдаған доллар жұмсады. ЛаСалл Перу орта мектебінің алғашқы президенті ретінде ол мектепке жан-жақты көмек көрсетті. 1914 жылы Маттиессен эпидемиялармен күресу үшін Гигиеналық институт құрды. Маттиессен көптеген жерлерін, Елік паркі деп аталатын, жұртшылыққа ашты, ал кіру ақысы қайырымдылыққа бағытталды. 1943 жылы бұл жер оның құрметіне Маттиессен мемлекеттік паркі деп аталды. 1918 жылдың ақпанында оның жерлеу күнінде бүкіл қалалық қауым сағат 11-ден 12-ге дейін жұмысын тоқтатты. Бүгін осы оқиға Хегелер Карус сарайында айтылады.
Кішкентай Рено (1933-1953)
1933 жылы тыйым салу тоқтатылғаннан кейін, салондар енді "сусын" сатушылар деген желеумен жұмыс істемеді, ал осымен байланысты құмар ойындар гүлденді. Заңсыз болғанына қарамастан, Ласалде құмар ойындар кеңінен таралды, осы арқылы темекі, алкоголь, тамақ және қонақ үй бизнесі дамыды. Саяхатшылар көлікпен немесе Чикагодан "Рок-Айленд-Рокет" поездімен сенбі күні көңіл көтеру үшін көптеп келді, көшелерде тұруға орын қалмаған десе де болады. Бірінші көше бойында қабырға-қабырға ойын-сауық орындары болды, олардың ортасында Келли мен Коулидің алкоголь және құмар ойындарына арналған үйі орналасқан. ЛаСалл "Кішкентай Рено" деп белгілі болды және ондаған клубтары болды. 1940-1950 жылдар аралығында ЛаСаллда 60-тан 80-ге дейін салон болғандықтан, бұл қаланың басты коммерциялық кәсіпорны болып қала берді. 1953 жылы Келли мен Коулиге жасалған федералдық шабуыл осы дәуірді аяқтады.
География
ЛаСалле Перу Иллинойс штатының ірі қалаларының желісінің орталығында, Рокфорд, Квад-Сити, Пеория, Блумингтон және Чикаголендтің шетіндегі Аврора мен Джолиет қалалары арасында орналасқан. Олар I 39 және I 80 тас жолдарының қиылысында жатыр. Бұл жер Иллинойс өзені мен Иллинойс және Мичиган каналының үстінде, тік жарға орналасқан. Аймақтың көркем құмтасты жарлары мен өзендері жаяу серуендеуге, табиғатты зерттеуге және активті демалысқа мүмкіндік береді. ЛаСалле – Иллинойс штатының ең танымал екі саябағына, Аштық Тас Паркі мен Маттиессен Мемлекеттік Паркіне (ЛаСалль өнеркәсіпшісі Фредерик Уильям Маттиессеннің мүлкінен құрылған) ең жақын ірі қала. Көмір өндіру аймағының дамуы осы микрополитенді көптеген шағын қалаларға бөліп жіберді. ЛаСалле мен Перу осы қауымдастықтың орталығын құрайды, оны көбінесе Иллинойс аңғары деп атайды. Екі қаланы қоршаған шағын қалалардың тығыз шоғыры бар, олардың көпшілігі кеншілік және өнеркәсіптік қалашықтар ретінде қалыптасқан. Бұл қалалар Бюро, Путнам және ЛаСалл округтеріне жатады, сонымен қатар бұрынғы көмір өндіруші қалалар – Спринг-Вэлли, Оглесби, Черри, Лэдд, Далзелл, Сеатонвилл, Холлоуэйвилл, Марк, Гранвилл, Стандарт және Седар-Пойнт, өнеркәсіптік өзен және канал қалалары – Утика, Хеннепин және ДеПью, ал енді ауыл шаруашылығымен айналысатын қалалар – Тоника, Лостант, МакНабб, Магнолия, Арлингтон және Трой Гроув кіреді. Жұмыс орындарының өзара байланысын ескергенде, бұл қауымдастықтар біртұтас жүйе құрайды. ЛаСалле Перу және оның маңындағы елді мекендердің халқы 42 000-нан асады. Қауымның муниципалдық, округтік және қалалық шекараларға бөлінуіне байланысты, оның нақты көлемі сирек есептеледі. ЛаСалле Перу және оның маңындағы қалалар Оттава, Иллинойс штатының Микрополитендік статистикалық аймағындағы ең ірі қауымдастықты (20 696 жұмыс орны) құрайды, бұл аймақта олар Оттава-Марсель және оның маңындағы қалалармен (19 095 жұмыс орны), сондай-ақ Штреатор (8 224 жұмыс орны), Принстон (9 322 жұмыс орны) және Мендота (5 813 жұмыс орны) сияқты кішкентай сауда орталықтарымен бәсекелеседі. ЛаСалле Перудың сауда аймағы Маршалл округіне және Ли округінің шығыс бөлігіне дейін созылады.
Көңіл көтеру және өнер
Ла Саль – Иллинойс аңғары симфониялық оркестрі, Иллинойс аңғары жастар симфониялық оркестрі және Stage 212 қоғамдық театрын қамтитын кең өнер желісінің бір бөлігі. Би орталығы, Музыкалық бөлме 408 және Maestro & Mi барлық жастағы студенттерге би және музыка сабақтарын ұсынады. Солтүстік-Орталық Иллинойс ARTworks – аймақтық коммерциялық емес өнерді қолдау ұйымы, ол жергілікті өнер қауымдастығын қолдауға және дамытуға бағытталған; жергілікті суретшілер өз туындыларын тарихи Вестклокс ғимаратындағы галереяда жиі көрсетеді. Ла Саль-Перу Тауншип Орта мектебіндегі Маттиессен аудиториясы көптеген өнер ұйымдарын қабылдайды, оның ішінде Ла Саль-Перу Тауншип Орта мектебінің оркестрі, джаз оркестрі, хоры, музыкалық спектаклі және жергілікті орта мектептердің оркестрлері. Jazz in the Street фестивалі 2006 жылдан бері жыл сайын қыркүйек айының ортасында өткізіліп келеді. Көп жылдар бойы Иллинойс аңғары қоғамдық колледжі мен Солтүстік Иллинойс университетінің джаз оркестрлері сияқты жергілікті танымал топтар өнер көрсетеді.
Спорт
Бұл жерде шамамен 30 бейсбол командасынан тұратын күшті Кіші Лига бар. Иллинойс аңғарының жастар футбол лигасы 2000-шы жылдардың ортасында таратылып, ЛаСалле-Перу жастар футбол лигасы құрылды. Қалада екінші лига бейсболы болған. 1914 жылы ЛаСалл Блю Сокс командасы Иллинойс-Миссури лигасының D классында өнер көрсетті. Олардың көрсеткіші 26-60 болды.
Медиа
Бұл аймақта WLPO, WAJK және WLWF атты үш радиостанция орналасқан, олардың барлығы Starved Rock Media басқаруында жұмыс істейді. Газеттерге келер болсақ, NewsTribune осы аймаққа, сондай-ақ көптеген Чикаго газеттеріне таратылады.
Білім
ЛаСалле Перу Тауншип орта мектебі 9-12 сынып оқушыларына қызмет көрсетеді. ЛаСалле бастауыш мектеп округі 122 (құрамында екі мектеп бар: Линкольн орта мектебі және Солтүстік-батыс бастауыш мектебі) PreK-8 сыныптарға, сондай-ақ Троица католик академиясына білім береді.
Демография
2020 жылғы халық санауы бойынша қалада 9 582 адам, 3 758 үй шаруашылығы және 2 283 отбасы тұрады. Халық тығыздығы – 4 483 тұрғын үй, орташа тығыздығы – белгіленбеген. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 79,0% ақ нәсілді, 2,7% афроамерикалық, 0,6% американдық үндістер, 0,9% азиялық, 0,0% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 6,1% басқа нәсілдер және 10,7% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілдегі испан немесе латиноамерикандықтар халықтың 18,0% құрайды. 3 758 үй шаруашылығының 26,6% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрады, 42,7% -ы бірге тұратын жұбайлар, 12,2% -ы күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 39,2% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 29,6% жеке адамдардан тұрады, ал 11,7% -ында 65 жастан асқан жалғыз адамдар тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,34 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2,97 адамды құрайды. Қала халқының жас бойынша бөлінісі: 18 жасқа дейінгілер – 21,5%, 18-ден 24 жасқа дейінгілер – 10,2%, 15-тен 44 жасқа дейінгілер – 40%, 65 жастан асқандар – 18,4%. Орташа жас – 38,6 жас, әр 100 әйелге 101,9 еркек шалысады. Қаладағы үй шаруашылығының орташа табысы 53 208 доллар, ал отбасының орташа табысы 58 898 долларды құрайды. Ер адамдардың орташа табысы 46 020 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 33 108 доллар. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 27 428 доллар. Отбасылардың 12,2% және халықтың 16,7% кедейлік шегінен төмен деңгейде өмір сүреді, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 26,9% және 65 жастан асқандардың 11,7% осы санатқа жатады.
Көлік
Қала Interstate 80 және Interstate 39 тас жолдарының тоғысқан жерінде орналасқан. Иллинойс 351 тас жолы 6-шы АҚШ тас жолының шығыс және батыс бөліктерін бөліп тұрады. АҚШ-тың 51-ші тас жолы да қаладан өтеді. CSX New Rock бөлімшесі қала арқылы өтеді, ал Айова штаралық темір жолы басқа жолдарды пайдалану арқылы жүреді. Иллинойс темір жолының ЛаСалль желісі де қаладан өтеді, CSX желісімен қиылысып, олар қызмет көрсететін құм кенішіне дейін жалғасады. ЛаСалльде белгілі бір маршрут бойынша қатынас жоқ, бірақ қалааралық автобус қызметін жақын жердегі Перудағы Burlington Trailways ұсынады.