Делвар Хоссайн Саееди: Бангладештік соғыс қылмыскері және саясаткер (1940-2023)
Delwar Hossain Sayeedi
Делвар Хоссейн Саееди – Бангладештік ислами лидері, саясаткер, соғыс қылмысына сотталған (1940-2023). Өлім жазасы кейін өмір бойына бас бостандығынан айырылды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бангладештік исламшыл көшбасшы, саясаткер және сотталған соғыс қылмыскері (1940–2023)
Bangladeshi Islamist leader, politician and convicted war criminal (1940–2023)
Делвар Хосейн Саиди (2 ақпан 1940 – 14 тамыз 2023) – Бангладештік исламшыл көшбасшы, саясаткер, публицист және сотталған соғыс қылмыскері, 1996 жылдан 2006 жылға дейін Пироджпур 1 сайлау округінен Парламент депутаты болды. 2013 жылы Бангладештің Халықаралық қылмыстар трибуналы (ХҚТ) оны жиырма айыптың сегізінен кінәлі деп тапты, олардың ішінде кісі өлтіру, зорлау және діни қуғын-сүргін болды. Өлім жазасына кескен үкім үлкен ішкі және халықаралық резонанс тудырып, қолдау мен сынға ұшырады. Үкімнен кейін оның жақтастары мен қарсыластары, сондай-ақ құқық қорғау органдары арасында наразылық акциялары мен қақтығыстар болды, нәтижесінде бірнеше тәртіпсіздіктер мен көтерілістер орын алды. 2014 жылдың қыркүйегінде Жоғарғы сот оның жазасын өмір бойына бас бостандығынан айыруға өзгертті. Оның сот процесі Human Rights Watch және Amnesty International сияқты бірнеше халықаралық ұйымдар тарапынан сынға алынды. Саиди 2023 жылдың 14 тамызында 83 жасында жүрек тоқтауынан қайтыс болды.
Delwar Hossain Sayeedi (2 February 1940 – 14 August 2023) was a Bangladeshi Islamist leader, politician, public speaker, and convicted war criminal, who served as a Member of Parliament representing the Pirojpur 1 constituency from 1996 to 2006. In 2013, the International Crimes Tribunal (ICT) in Bangladesh found him guilty on eight out of twenty counts, which included murder, rape, and religious persecution. The verdict, which condemned him to death, generated significant domestic and international attention, leading to both support and criticism. The verdict subsequently led to public protests and clashes between his supporters, opponents, and law enforcement agencies, resulting in a series of riots and unrest. In September 2014, the Supreme Court commuted his sentence to life imprisonment. His trial was criticized by several international organizations including Human Rights Watch and Amnesty International. Sayeedi died on 14 August 2023, at the age of 83 due to a cardiac arrest.
Өмірбаян
Делвар Хосейн Саиди алғашқы діни білімін әкесі салған жергілікті ауыл медресесінде алды. 1962 жылы Саиди Сарсина Әлия медресесіне, содан кейін Кхулна Әлия медресесіне оқуға түсті. Сыншылар ДНК-тестілеу жүргізілмегенін, ал кейбір жергілікті тұрғындар оның қатысқандығын жоққа шығарғанын мәлімдейді. Абыройын арттырғаннан кейін Делвар Хосейн Саиди 1996 және 2001 жылғы Бангладештің жалпыұлттық сайлауларында Пирожпур 1 сайлау округінен парламент депутаты болып сайланды.
Delwar Hossain Sayeedi received his first primary religious education at his local village madrassa, which was built by his father. Sayeedi attended the Sarsina Alia Madrasah in 1962, followed by the Khulna Alia Madrasah. Critics point out that no DNA testing was conducted, and some locals denied that he was involved. Having gained recognition, Delwar Hossain Sayeedi was elected as a member of parliament for constituency Pirojpur 1 in the 1996 and 2001 national elections of Bangladesh.
Сот
2012 жылдың 22 наурызында Бангладеш үкіметі тәуелсіздік күресі кезіндегі соғыс қылмыстарының тергелуінен туындаған істерді қарау үшін Халықаралық қылмыстар трибуналын (Бангладеш) құрды. Бұл 1971 жылғы тәуелсіздік соғысындағы қатыгездіктердің құрбандарына әділет беру мақсатында жасалды. Сотқа дейін Саидидің үлкен ұлы мен анасы қайтыс болды, сондай-ақ ол жүрек талмасына ұшырады. Осының салдарынан оның 2012 жылғы сот процесі бір айға кейінге жылды.
On 22 March 2012, the Bangladesh government established the International Crimes Tribunal (Bangladesh) to hear cases resulting from investigations of war crimes during the struggle for independence. It was an effort to "provide justice for victims of atrocities in the 1971 war of independence." In the lead up to the hearing, Sayeedi's eldest son and mother died, and he suffered a heart attack. This delayed his trial by a month in 2012.
Қылмыстар
Саидиге 50-ден астам адамды өлтіру, өрт қою, зорлау, тонау және индуистерді ислам дініне мәжбүрлеп көшіру сияқты көптеген қылмыстарға қатысы барлық деп айып тағылды.
Sayeedi was accused of involvement in numerous crimes, including the killing of over 50 individuals, arson, rape, looting, and coercion of Hindus to convert to Islam.
Тұтқындау
2009 жылдың 24 шілдесінде Зия халықаралық әуежайындағы иммиграциялық қызметкерлер Саидидің шетелге кетуіне тосқауыл қойды. Ол 27 шілдеде Жоғарғы сотқа шағымдану арқылы үкіметтің әрекетіне қарсы шықты. 12 тамызда апелляциялық сот Жоғарғы сот үкіметтің оған шетелге ұшуға рұқсат бермеуін заңсыз деп шешкеннен кейін бірнеше сағаттан соң саяхатқа тыйым салуды қолдады. Бас прокурор палата судьясының алдында Саидидің 1971 жылы Бангладеш тәуелсіздігіне қарсы болғанын мәлімдеді. Ол, егер Саидиге шетелге шығуға тыйым салынбаса, онда ол сол қақтығыс кезінде соғыс қылмыстары үшін әділдік орнатуға бағытталған үкіметтің күш-жігеріне кедергі келтіруі мүмкін екенін айтты. 2010 жылдың 21 наурызында Бангладеш Тарикат федерациясының бас хатшысы Сайед Режаул Хак Чандпури Делвар Хоссейн Саидиді және тағы бес "Жамаат" жетекшісін діни сезімдерді қорлауда айыптап, сотқа берді. Ол кейін тұтқындалды.
On 24 July 2009, immigration officials at Zia International Airport prevented Sayeedi from going abroad. He challenged the government's actions by filing a petition with the High Court on 27 July. The appeals court upheld the travel bar 12 August, hours after the High Court declared the government's refusal to allow him to board an overseas flight illegal. The Attorney General stated before the Chamber Judge that Sayeedi had opposed the independence of Bangladesh in 1971. He argued that if Sayeedi was not barred from foreign travel, he might work against the government's efforts to bring justice for war crimes during that conflict. On 21 March 2010, Syed Rejaul Haque Chandpuri, secretary general of the Bangladesh Tarikat Federation, filed a case accusing Delwar Hossain Sayeedi and five other Jamaat leaders of hurting religious sentiments. He was subsequently arrested.
Даулар
2012 жылдың 5 қарашасында, қудалау куәсі болғанымен қорғау куәсі ретінде куәлік берген Сухранжан Бали Халықаралық қылмыстар трибуналының жанында Бангладеш полициясымен ұрланды деген күдік бар. Адам құқығы қорғаушылар бұл оқиғаны күштеп жоғалту дерегі деп санайды. Кейін Бали Үндістанның шекаралық қауіпсіздік күштеріне берілді. "Human Rights Watch" ұйымының өкілі: "Халықаралық қылмыстар трибуналындағы сот процесінде куәгердің ұрлануы прокуратураның, судьялардың және үкіметтің қызметіне қатысты үлкен алаңдаушылық туғызады."
On 5 November 2012, Sukhranjan Bali, a prosecution witness who instead testified as a defense witness, was abducted outside the International Crimes Tribunal allegedly by the Bangladesh Police. Human rights group believed it to be a case of forced disappearance. Later, Bali was handed over to India's Border Security Force. "The apparent abduction of a witness in a trial at the ICT is a cause for serious concern about the conduct of the prosecution, judges and government," said a spokesperson for Human Rights Watch.
Сенім
Трибунал Саиедиді 20 айыптың 8-і бойынша кінәлі деп тапты, оның ішінде жаппай кісі өлтіру, зорлау, өрт қою, тонау және 1971 жылы азшылық индустарды ислам дініне өтуге мәжбүрлеу. 2013 жылдың 28 ақпанында трибунал оны 1971 жылы Бангладештің Азатдығы үшін соғыс кезінде жасалған сегіз айыптың екеуі үшін асып өлтіруге үкім шығарды. Сот Саиедиге 8 және 10-шы айыптар бойынша өлім жазасын белгіледі. Сот 6, 7, 11, 14, 16 және 19-шы айыптар бойынша көрсетілген қылмыстар үшін бас бостандығынан айыру жазасын тағайындамады, себебі олардың дәлелденгені анықталды. Сонымен қатар, айыпталушы 1, 2, 3, 4, 5, 9, 12, 13, 15, 17, 18, 20-шы тармақтарда көрсетілген адамзатқа қарсы қылмыстар бойынша кінәсіз деп танылды және аталған айыптардан босатылды. Айыпталушының адвокаттары сот процесін бойкоттап, Саиеди және басқаларға қарсы қойылған айыптардың саяси мақсатта жасалғанын мәлімдеді.
The tribunal found Sayeedi guilty in 8 of the 20 charges, including mass killing, rape, arson, looting and force minority Hindus to convert to Islam during 1971. On 28 February 2013, the tribunal sentenced him to death by hanging for two charges among the eight committed during the Liberation War of Bangladesh in 1971. As per the verdict, Sayeedi was awarded capital punishment for the offenses as listed in charge numbers 8 and 10. The court refrained from passing any separate sentence of imprisonment for the offences listed in charge numbers 6, 7, 11, 14, 16 and 19 which it said had been proved beyond a reasonable doubt. At the same time, the accused was found not guilty to the offenses of crimes against humanity as listed in charge numbers 1, 2, 3, 4, 5, 9, 12, 13, 15, 17, 18, 20 and was acquitted from the said charges. The defendant's lawyers boycotted the trial and have said that the charges against Sayeedi and others were politically motivated.
Реакциялар
BNP және Jamaat сияқты түрлі топтар соттың заңдылығына және үкімге күмән білдірді. Сотта оның қорғаушысы бұл қате тану жағдайы екенін айтты, ал нағыз қылмыскер Дельвар Хоссейн Шикдар есімді адам болған. BBC хабарлағандай, бұл "Бангладеш тарихындағы ондаған жылдардағы ең қатты саяси зорлық-зомбылық күні" болды. Amnesty International Саидидің соты туралы мәлімдеме жасады. Олар ұйымның Делвар Хоссейн Саиди ісі бойынша өлім жазасын талап етуге қолдау көрсетпегенін, сондай-ақ сот процесінің әділ сот жүргізудің халықаралық стандарттарына сәйкес келетінін растай алмайтынын атап өтті. 2011 жылдың 2 қарашасында Human Rights Watch Халықаралық қылмыстар трибуналындағы (ХҚТ) істерге қатысқан қорғаушы адвокаттар мен куәгерлерге жасалған қорқыту мен қауіп-қатерлерді қарауға және тергеуге шақырып, Бангладеш үкіметіне мәлімдеме жасады. Бұдан әрі, Human Rights Watch сот процесінің халықаралық стандарттарға жетпегенін айтып, қайта сот отырысын өткізуді ұсынды. "The Economist" газеті сотты сынап, төраға судьясы отставкаға кеткенін және Саидиге өлім жазасын барлық куәгерлерді тыңдамаған үш адам бергенін мәлімдеді.
Various groups including BNP and Jamaat questioned the legitimacy of the tribunal and conviction. His defence at the trial argued that this was a case of mistaken identity saying that the original perpetrator was a man named Delwar Hossain Shikdar, According to the BBC, it marked "The worst day of political violence in Bangladesh in decades". The Amnesty International released a statement on Sayeedi's trial. They noted that the organization neither endorsed the appeals for capital punishment in the case of Delwar Hossain Sayeedi, nor could it affirm that the trials aligned with global benchmarks for impartial legal proceedings. On 2 November 2011, Human Rights Watch released a statement urging the Bangladeshi government to address and investigate instances of intimidation and threats against defense lawyers and witnesses involved in cases at the International Crimes Tribunal (ICT). Furthermore, Human Rights Watch said the proceedings of the trial fell short of international standards and urged a retrial. The Economist criticised the trial, stating that the presiding judge had resigned and Sayeedi's death sentence was handed down by three men who had not heard all the witnesses.
Апелляциялық тыңдаулар
2014 жылдың 17 қыркүйегінде Бангладеш Жоғарғы Сотының Апелляциялық бөлімі, Бас судья М. Музамель Хоссейн төрағалық еткен және бес судьядан тұратын құрамы, соғыс қылмыстары үшін Саидиге тағайындалған өлім жазасын өмір бойына бас бостандығынан айыруға ауыстырды. Бұл үкім судьялар арасындағы пікірлердің әртүрлілігін көрсетті.
On 17 September 2014, the Appellate Division of the Bangladesh Supreme Court, led by Chief Justice Md Muzammel Hossain and comprising a five member bench, delivered a verdict reducing Sayeedi's sentence from the death penalty to life imprisonment for war crimes. The judgment reflected varying opinions among the judges.
Дау
2004 жылы Америка Құрама Штаттарының Терроризмді тексеру орталығы (TSC) Саидиді АҚШ-қа күдікті радикалдар мен террористердің кірмеуін қамтамасыз ету үшін құрылған Ұшуға тыйым салынған тізімге енгізді. 2006 жылдың шілдесінде Саиди Лондон мен Лутон қалаларындағы митингілерде сөз сөйлеу үшін Ұлыбританияға сапар шекті; оның кіруіне Сыртқы істер министрлігі рұқсат берген. Көптеген британдық парламентарийлер оның елге кіруін қ controversial деп есептеді. The Times газеті жариялаған құпия электрондық хаттарда, кеңесші Эрик Тейлор Саидидің «Британияға жасаған бұрынғы сапарлары оның жақтастарының тудырған зорлық-зомбылық оқиғаларымен байланысты болған» деді. 2006 жылдың 13 шілдесінде британдық журналист Мартин Брайт «Мұсылмандар үшін кім сөйлейді?» деген деректі фильмді шығарды. Бұл фильмде Саиди де болды және оның экстремистік көзқарастары бар екені көрсетілді. Саидидің британдық бангладештік қауымдастықта көптеген ізбасарлары бар. Ол 2006 жылдың 14 шілдесінде Шығыс Лондон мешітінде сөз сөйлеуге шақырылды; сол кездегі Ұлыбритания мұсылман кеңесінің бас хатшысы Мұхаммед Абдул Бари оның шақыруын қолдады.
In 2004, the United States of America Terrorist Screening Center (TSC) added Sayeedi to its No Fly List, established to prevent suspected radicals and terrorists from flying into the US. In July 2006 Sayeedi travelled to the UK to address rallies in London and Luton; his entry was cleared by the foreign office. Many British MPs considered his admission to the country to be controversial. In leaked emails reported by The Times, an adviser, Eric Taylor, said that Sayeedi's "previous visits to the UK have been reportedly marred by violence caused by his supporters." On 13 July 2006, the British journalist Martin Bright released a documentary called Who Speaks For Muslims? It included Sayeedi and identified him as having extreme views. Sayeedi has a large following within the British Bangladeshi community. He was invited to speak at the East London Mosque on 14 July 2006; the then secretary general of the Muslim Council of Britain, Muhammad Abdul Bari, supported his invitation.