Кіріспе

Каталонияның жағалау аймағы, Испания

Коста-Брава (ˌkosta ˈβɾaβa; "Жабайы жағалау" немесе "Қатаң жағалау") – Испанияның солтүстік-шығысындағы Каталонияның жағалау аймағы. Коста-Браваның нақты шектері туралы мәліметтер әртүрлі. Көбінесе ол Барселонаның солтүстік-шығысынан Бланс қаласынан басталып, Франциямен шекараға дейін созылады, яғни Жирона провинциясының жағалауынан тұрады. 1950 жылдары Испания үкіметі мен жергілікті кәсіпкерлер Коста-Браваның демалыс орны ретінде дамуға өте қолайлы екенін анықтады, әсіресе Еуропадан келетін пакеттік туристер үшін. Ылғалды жазғы климат, табиғаттың әсемдігі, тамаша жағажайлар және тиімді валюта бағамы (бірлік еуропалық валюта енгізілгенге дейін) Коста-Браваны тартымды туристік орынға айналдырды. Осы мүмкіндікті пайдаланып, Бланс, Тосса-де-Мар және Льорет-де-Мар сияқты жағажай курорттарында көптеген қонақүйлер мен пәтерлер салынды. Аймақтағы басты кәсіп балық аулаудан туризмге ауысты.

Этимология

Жағалауға 1908 жылғы қыркүйек айында «La Veu de Catalunya» каталон газетінде жарияланған мақалада «Коста-Брава» деп ат қойылды. Жиронада туған журналист Агулло, Блансқа жақын Тордера өзенінен Банульсқа дейінгі Жерорта теңізінің жағалауындағы құнарлы ландшафты «Коста-Брава» деп атады. «Коста» сөзі каталон және испан тілдерінде «жағалау» дегенді білдіреді, ал «Брава» екі тілде де «қатаң» немесе «жабайы» мағынасын береді. Бұл термин 1960 жылдары ресми түрде мойындалып, аймақта туризмді дамытуға ыңғайлы деп танылды. «Коста-Брава» ресми атауға ие болғанға дейін басқа атаулар да ұсынылған: «Коста Грега» (Грек жағалауы), «Коста-дель-Коралл» (Коралл жағалауы), «Коста-Серена» (Тыныш жағалауы), «Кост-де-Ллевант» (Левант жағалаулары) немесе «Марина-де-л-Эмпорда» (Эмпорда теңіз жағасы). «Коста-Брава» атауының француз Ривьерасының каталонша атауы – «Коста-Блаваға» ұқсастығы кездейсоқтық болуы мүмкін, немесе болмауы мүмкін. «Коста-Блава» испан тіліндегі «Коста-Азулдың» («Көк жағалау») сөзбе-сөз аудармасы болып табылады. Ал «Коста-Азул» француз тіліндегі «Côte d'Azurдың» («Азур жағалауы») толыққанды аудармасы емес; «azul» сөзінің этимологиясы «azur» сөзімен байланысты, бірақ ол көк түстің жалпы испанша атауы, нақтырақ айтқанда азур емес. Француз тілінен каталон тіліне тікелей аударғанда «Costa d'Atzur» деген атау шығар еді.

Сипаттама

Коста-Браваның ең солтүстік бөлігі Альт-Эмпорда комаркасына жатады және Альбера массиві мен Кап-де-Крюс, Пиренейдің ең шығысқа қарай созылған бөлігімен шектеледі. Шекараға жақын бұл аймақ, оның астанасы Фигерес орналасқан Альт-Эмпорда аймағының кең жазықтарымен салыстырғанда, жартастармен және тік жарлы жерлермен, сондай-ақ жағалау бойындағы шағын шығанақтармен ерекшеленеді. Франциямен шекарадан ең жақын қала – Портбу, ол теміржол стансасының маңында өркендеген. Жағалау бойымен төмен қарай Колера және Ланса теңізшілер ауылдары орналасқан. Кап-де-Крюс қаласының солтүстігінде Эль-Порт-де-ла-Селва қаласы, ал оңтүстігінде Кадакес және Росес қалалары жатыр. Кап-де-Крюс шығанағының оңтүстігінде Муга және Флувиа өзендері құятын жерде, он бес шақырымға созылған Розалар шығанағы бар, онда жағажайлар мен батпақтар және жағалау бойындағы Aiguamolls de l'Empordà қорғалған аймақтары орналасқан. Эмпуриабрава, Кастелло-д'Эмпури муниципалитетіне қарасты, 1960 жылдары Муга өзенінің батпақтарында салынған әлемдегі ең ірі яхта портының бірі. Оңтүстікке қарай Сан-Пере-Пескадор қаласы және Л'Эскала жағалауындағы қала орналасқан. Бұл екі қаланың арасында б.з. 575 жылы құрылған Емпуридің ежелгі грек колониясының қираған жерлеріне жақын орналасқан Сант-Марти-д'Эмпури ауылы бар. Коста-Браваның орталық бөлігі Baix Empordà комаркасына жатады, оның астанасы Ла-Бисбал-д'Эмпорда. Montgrí массиві солтүстікке қарай, Л'Эскаладан Л'Эстартит ауылына дейін, Торроелла-де-Монгри муниципалитетіне қарасты. Тер өзені осы жерде, Медес аралдары деп аталатын шағын архипелагтың жанынан құяды. Оңтүстікке қарай жағажай мен батпақтарды басып өтетін Палс, Бегур және Палафругелл қалалары орналасқан. Бұл жерде Гаваррес массиві теңізбен кездеседі, жағалауы тік жарлы жерлермен, шағын шығанақтармен және жағалаудағы ауылдармен (Aiguafreda, Fornells, Tamariu, Llafranc және Calella de Palafrugell) сипатталады. Оңтүстікке қарай орналасқан Паламос қаласы ірі сауда және балық аулау порты болып табылады. Бұл жерде жағалау Паламос пен Сант-Антони-де-Калонге арасындағы шығанақты құрайды, бұл Калонге қаласының бөлігі. Оның оңтүстігінде Castell Platja d'Aro қаласы орналасқан, оның ішінде Platja d'Aro кең жағажай бойымен өскен үлкен туристік курорт бар. Оңтүстікке қарай Арденя массивінің солтүстік-шығысында С'Агаро және Сант-Фелиу-де-Гиксольс қалалары орналасқан. Муга өзені Эмпуриабрава, Кастелло-д'Эмпури маңынан құяды. Флувиа өзені Сан-Пере-Пескадор маңында өз суын төгеді. Тер өзені Л'Эстартит, Торроелла-де-Монгри маңында құяды. Тордера өзені Бланс маңынан құяды, бұл Коста-Браваның ең оңтүстік бөлігін белгілейді.

Климат

Коста-Браваның дәстүрлі Жерорта теңізі климаты бар, ол жылы және қоңыржай, ыстық, құрғақ жаздары және умеренно суық қыстарымен ерекшеленеді. Жылдық орташа температура 7-ден 28 °C-қа дейін ауытқиды, ал ең жоғары температура шілде және тамыз айларында байқалады.

Тарих

Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанға дейін Каталония жағалауындағы жағажайлар жергілікті халықтың демалыс күндерін өткізуіне және көршілес ауылдардан келген бір-екі адамға қызмет етті. Әлемдік туризм осы кезде Азур жағалауын ашқанмен, Коста-Брава оған беймәлім болды. Испания азамат соғысынан кейін бірнеше жыл өткен соң, тәртіп орнатылып, 1950 жылдары Испанияның халықаралық оқшаулануының біртіндеп жойылғандығы туризм үшін жаңа мүмкіндіктерге есік ашты. Теңіз бен күннің тартымдылығы адамдар ағынын арттырды, ал Азур жағалауының сол кезде тығыздығы Коста-Браваның демалысқа келгендер үшін тартымдылығын күшейтті. 1950 жылдары Испания үкіметі мен жергілікті кәсіпкерлер Коста-Браваның демалыс орны ретінде дамуға өте қолайлы екенін анықтады, әсіресе Солтүстік Еуропадан, соның ішінде Ұлыбритания мен Франциядан келетін пакеттік туристер үшін. Ылдам жазғы климат, табиғат, тамаша жағажайлар және тиімді валюта бағамы Блан, Тосса-де-Мар және Ллорет-де-Мар сияқты жағажай курорттарында көптеген қонақүйлер мен пәтерлер салуға жағдай жасады. Туризм бұл аймақтағы басты кәсіпке айналып, балық аулаудан озып кетті.

Мәдениет

Коста-Браваның жағалауының бір бөлігі ірі масштабты туристік дамуға ыңғайлы болғанмен, басқа бөліктері дәстүрлі келбетін сақтап қалған. Француз шекарасына және Пиреней тауларының етегіне жақын орналасқан Кадакес сияқты шағын қалалар Сальвадор Дали, Жоан Миро және Пабло Пикассо сияқты суретшілерді қызықтырды. Фигерестегі Дали театры мен мұражайы Каталониядағы ең маңызды және танымал мұражайлардың бірі болып есептеледі. Сонымен қатар, Кадакеске жақын Порт-Ллигаттағы Дали үй-мұражайын және Пуболдағы Пубол қамалын да аралауға болады. Розес пен Тосса-де-Мар арасындағы жағалау бойында Палс, Бегур, Тамариу, С'Агаро, Эмпуриабрава, Ллафранк, Л'Эстартит, Айгуа Блава, Форнелл, Калела-де-Палафругелл, Калонге, Паламос және Сант-Фелиу-де-Гиксольс сияқты көптеген әдемі шағын жағалау қалалары орналасқан.

Тіл

Каталонияда үш ресми тіл бар: каталан, кастиль тілі мен аранес. Бірақ аранес тілі негізінен Валь-д'Аран аймағында ғана қолданылады. Коста-Браваның көптеген жергілікті тұрғындары күнделікті каталан тілінде сөйлейді, сонымен қатар олардың көпшілігі кастиль тілінде де еркін сөйлейді.

Іс-шаралар мен мерекелер

Пабло Касальс, Мануэль де Фалла және Исаак Альбенис – Коста-Браваға есімдерін қалдырған ұлы тұлғалардың кейбірі. Дегенмен, алғашқы музыкалық фестиваль ұйымдастырушыларының бірі – Жозеп Энсеса, ол 1956 жылы «Халықаралық музыка фестивалі» деп аталған концерттер сериясымен музыканы жақсы көретін адамдарға Senya Blanca үйінің (S'Agaró) есіктері мен бақтарын ашты. Осы фестивальдің сәттілігі Коста-Браваның басқа қалаларында да осындай шаралар ұйымдастырылуына әкелді және қазір Коста-Браваның дерлік барлық қалалары жыл сайын музыкалық іс-шаралар өткізеді. Музыка көптеген қалалардың мінез-қалпының бір бөлігі және олар жыл бойы ұйымдастыратын шаралардың маңызды бөлігі болып табылады. Алайда, жаз айларында саябақтар, жабық алаңдар, монастырлар, шіркеулер немесе жағалау бойындағы орындар халықаралық деңгейде танымал музыкалық және мәдени шараларды қабылдайды. Осы жазғы шараларда классикалық музыка, поп және рок, гаванералар (колониялық теңізшілер әндері) және каталондық сардана музыкасы сияқты әртүрлі музыка жанрлары орындалады. Бірақ Коста-Бравада тарихы, ерекшелігі немесе бояуымен ерекшеленетін бірнеше фестиваль бар. Оларға Вержестегі Maundy бейсенбі күні өтетін «Dansa de la Mort» (Өлім биі), қаңқа киімдері киген кейіпкерлердің көшеде билеуі, Сант-Илари Сакалмдағы «Тірі Крест жолы», Арбуцистегі «Гүл кілемі фестивалі», Сант-Фелиу-де-Паллерольстегі «Хобби-ат биі», Корнелла-дель-Терридегі мамырдағы «Ball del Cornut» және «La Plantada de l'Arbre» (Ағаш отырғызу) фестивальдері жатады. Сонымен қатар, ірі музыкалық фестивальдар да бар, олардың кейбіреулері, мысалы, Пералада қамалы, Калелья-де-Палафругельдегі Cap Roig бақ фестивалі және Торроэлья-де-Монгридегі фестивальдер халықаралық деңгейде танымал және әлемдік жұлдыздарды, опера және заманауи музыка өкілдерін тартады.

Күнтізбе

Cap Roig Gardens фестивалі: Ботаникалық бақтың аудиториясында орналасқан Calella de Palafrugell, теңіз жағасындағы ерекше әдемі жерде, бұл жазғы фестиваль әртүрлі сахналық жанрларға есік ашады. Шілде айының басынан тамыз айының ортасына дейін. Torroella de Montgrí музыка фестивалі: Torroella de Montgrí қаласында 1980 жылы басталып, бағдарламасының негізгі бөлігі ретінде батыс классикалық музыкасын ұсынады. Бірақ уақыт өте келе, фестивальге қосымша музыкалық элементтер, түрлі үлгілер мен мәдениеттер енгізілді. Шілде айының соңынан тамыз айының ортасына дейін. Peralada қамалының халықаралық музыка фестивалі: Peralada қаласында 1987 жылдан бері шілде және тамыз айларында тарихи Peralada қамалында үздіксіз өткізіліп келеді. Porta Ferrada фестивалі: Sant Feliu de Guixols, Каталониядағы ең көне фестиваль, 1958 жылы Sant Feliu de Guixols монастырында дүниеге келді. Оның аты осы монументтің ең ежелгі бөлігімен байланысты. Шілде айының ортасынан тамыз айының ортасына дейін. Cadaqués халықаралық музыка фестивалі: Cadaqués қаласында тамыздың алғашқы аптасында өтеді. Фестиваль қаланың көркемдік ерекшелігін, көптеген суретшілерге шабыттанған өнерін көрсетуге тырысады. Бағдарламасында джаз, классикалық музыка, тіпті поп және рок сияқты әртүрлі жанрлар қамтылған, әрқашан сапалы музыка мен ерекше стильді сақтайды. Calonge музыка фестивалі: Calonge – Costa Brava-дағы ең көне фестиваль (1968 жылдан бері). Классикалық, халықтық, фламенко, джаз және соул музыкасы орындалады. Тамыз айы. Musicant: Campllong қаласындағы фестиваль каталондық музыкалық репертуарды насирхаттауға бағытталған. Тамыз айының соңы мен қыркүйек айының басында өтеді. Schubertíada: Vilabertran қаласында Schubert-тің вокальдық шығармаларымен қатар, оның замандастарының және басқа композиторлардың туындылары да орындалады. Тамыз айының ортасынан қыркүйектің бірінші аптасына дейін. Acústica фестивалі: Figueres қаласында акустикалық немесе «ашық» форматта жаңа және танымал әртістер өнер көрсетеді. Қыркүйектің бірінші аптасы. Қара музыка фестивалі: Salt қаласындағы каталондық қара музыка фестивалі. Наурыздың ортасынан сәуірдің ортасына дейін. Girona гитара фестивалі: Girona провинциясының әртүрлі қалаларында өтеді. Шілде айының соңғы жартысынан қыркүйектің бірінші аптасына дейін. (a) phònica фестивалі: Banyoles қаласында дауыстың мүмкіндіктері зерттеледі. 24 маусымға жуық уақытта өтеді.

Әдебиет

Коста-Брава көптеген жазушыларға шабыт көзі болды. Бұл аймаққа арналған көптеген кітаптар мен осы жерде жазылған мыңдаған туындылардан көрініп тұр. Жозеп Пла, Федерико Гарсия Лорка, Трумэн Капоте, Сальвадор Эспиру, Жоан Марагалл және Катерина Альберт – осы белгілі жазушылардың бір бөлігі ғана. Роджер Уэстон: "Қолға алушы", 2012. "Қолға алушы". Коста-Бравада өтетін роман.

Кино

Өз тарихының барысында, әсіресе соңғы жүз жылда, Коста-Брава әртүрлі салалардағы суретшілердің туған жері және тұратын орны болды. Саяси, интеллектуалды және әлеуметтік қайраткерлердің көптегені Коста-Брава арқылы өтіп, немесе онда қалды, бұл оның өзгеруіне және ішкі және халықаралық деңгейдегі беделін арттыруға септігін тигізді. Суретшілер мен актерлер бұл аймаққа ерекше сұлулық сыйлап, оның имиджін жақсартуға көмектесті. Элизабет Тейлор, Ава Гарднер, Орсон Уэллс, Ив Монтан және Дуглас Фэрбенкс Коста-Браваны өз сұлулықтарымен безендірді, сондай-ақ Сальвадор Дали, Марк Шагал, Дани Караван (Портбудағы Уолтер Бенджамин ескерткішінің авторы), Рамон Пихот және тағы да көптегендер осы жерде өмір сүрді. Коста-Брава – бұл табиғи кино алаңы, мұнда фильмдерді жасаушылар әлемге әйгілі актерлердің қатысуымен керемет сюжеттерді дамытуға шабыт алады. Суретшілер өздерінің туындылары үшін шабыт пен тыныштық табады, сонымен қатар оларды жасау үшін қажетті бейбіт ортаны да алады. Киноның алғашқы күндерінен бастап Коста-Брава көптеген фильмдерде пайда болды, бұл оның туристік орын ретіндегі беделін одан әрі арттыруға қосымша мүмкіндік берді. Коста-Браваның жергілікті және Каталонияның кино өндірушілері үшін тартымды болуы географиялық жақындығымен және әртүрлі, бірақ қолжетімді орындарымен түсіндіріледі. Испан және шетелдік студиялар мен режиссерлер де осы аймақта жоғары сапалы фильмдер түсірді, оларда танымал актерлер қатысты. Бұл туындылардың коммерциялық сәттілігі мен медиадағы жаңқалар белгілі бір орындарды бүкіл әлемге таныстырды. Сант Фелиу де Гиксольс – Жирона округінде кино өндірушілер үшін ең танымал орын, ал Каталония бойынша екінші орынды иеленді (Барселонадан кейін). Бұл нәтижелер түсінікті: Коста-Брава – әдемілігі мен әртүрлілігімен ерекше аймақ, тарихи Жирона қаласына жақын орналасқан, оның ескі қаласы визуалды мүмкіндіктерге толы.

Гастрономия

Коста-Брава гастрономиясында маңызды орын атқарады. L'Escala-дан алынған анчоустар, Palamós-тан креветкалар, Roses-тан монах балығы, Sant Feliu de Guíxols-тан көк балық, Begur-дан тас балығы немесе Tossa de Mar-дан скат теңізді бейнелейді, ал Campmany-дан түйнек, Vilabertran және Figueres-тен пияз, Montgrí-ден күріш, Vall d'Aro-дан бұршақ пен жасыл бұршақ, Girona-дан алмалар Коста-Брава асүйін құрайтын теңіз бен таудың талғамды үйлесімін көрсетеді. Дегенмен, Коста-Браваның гастрономиялық байлығы оның тағамдарымен ғана шектелмейді.

Гастрономия жұлдыздары

Жиронаның барлық аудандарында орналасқан 2500-ден астам мейрамханалар қонақтарды сапалы теңіз өнімдері мен жердің ең жақсы өнімдерінен жасалған тағамдармен күтеді. 21-шы ғасырдың басында Жирона провинциясы әлемдегі гастрономиялық саяхаттардың маңызды орталықтарының біріне айналды. Авангардтық асүйді құру және тарату орталығы қазір Коста-Браваның солтүстік жағалауындағы Кап-де-Крюс тауында орналасқан "Эль-Були" мейрамханасы екені белгілі. Кап-де-Крюс бұрын Сальвадор Дали Портлигат жағажайындағы елді мекенде тұрған кезде сюрреализмнің орталығы болған. "Эль-Були" мейрамханасының инновациялық асханасы алдымен Каталонияға, содан кейін Еуропаның қалған бөлігіне және, ақырында, бүкіл әлемге әсер етті. 21-шы ғасырдың бірінші онжылдығының соңында "El Bulli" Ферран Адрианың мұрасын сақтау мақсатымен өзін elBulliFoundation ретінде қайта құруға шешім қабылдады. 2014 жылдан бастап, Жирона асханасына кіріспе ретінде жаңа қор бүгінгі Кап-де-Крюс табиғи паркінің ортасындағы шығармашылықтың қасиетті орнынан туындаған білімді, зерттеулерді, жаңалықтарды және болашақ әзірлемелерді таратуға кіріседі. Жирона провинциясы әрқашан дәмді тағамдардың мекені болған: мұндай жаңашылдық асүй тарихи фонсыз, жергілікті ауыл шаруашылығы, бау-бақша шаруашылығы, жүзім шаруашылығы, зәйтүн өсіру, мал шаруашылығы, балық аулау және шұжық жасау саласындағы жергілікті өнімдер мен шикізаттарсыз пайда болмас еді. Ешқандай жетіспейтін нәрсе болған жоқ. Біздің дәстүрімізді жаңартпау үшін тек бір қадам қажет болды. Рока ағайындары әлемдік авангардтық асүй мен жүз жылдық отбасылық дәстүрдің үйлесімді бірігісін көрсетеді, олардың "El Celler de Can Roca" мейрамханасы технологиялық инновацияларға және аспаздық және гастрономиялық техникаларға үлкен үлес қосты. Бұл Жирона провинциясының әрдайым гастрономиялық шығармашылықтың қуатты орталығы болғанын көрсетеді. "El Bulli" 2011 жылғы Қызыл Мишлен гидінде соңғы рет пайда болды, онда Жирона провинциясындағы 14 мейрамханаға 20 Мишлен жұлдызы берілді. Сол жылы "Дүниежүзіндегі 50 үздік мейрамхана" тізімінде "El Bulli" (Кала Монтжой) және "El Celler de Can Roca" (Жирона) алғашқы бестікке кірді. 2012 жылы 11 мейрамхана 15 Мишлен жұлдызымен марапатталды: Коста-Брава бойында алты жұлдызға ие бес мейрамхана бар. 2012 жылы "El Celler de Can Roca" "Дүниежүзіндегі 50 үздік мейрамхана" тізімінде екінші орынды иеленді.

Шараптар

Алт және Baix Empordà шараптары DO Empordà реттеуші органының бақылауында. Бұл аймақта 2500 жылдан бері шарап өсіріліп келеді, бірақ 20 ғасырдың ортасында сапасы күрт төмендеп, көшпенде жағажай туристеріне арналған арзан, көп көлемді шараптар өндіруге басымдық берілді. 1990 жылдардың ортасынан бастап шарап жасау сапасына қайта назар аударылды, себебі шағын шарап заводтары ашыла бастады. Қазір аймақтың шараптары халықаралық сарапшылардың жоғары бағасын алып, тіпті энотуризмге арналған жекелеген нұсқаулықтардың назарына түсті. Қызыл сорттардың ішінде Carignan (этикеткада міндетті түрде "Самсо" деп көрсетілуі керек) және Grenache (кейде Empordà аймағында Lledoner деп те аталады) Empordà шарап шаруашылығының негізін құрайды. Бұл дәстүрлі сорттар Tempranillo, Cabernet Sauvignon, Merlot, Syrah және Marselan сияқты жаңа сорттармен толықтырылады. Ең көп таралған ақ сорттары – Grenache Blanc, Grenache және Macabeo. Мұскат, Xarel·lo, соңғы кезде отырғызылған Chardonnay, Sauvignon Blanc және Gewürztraminer жүзімдері де өсіріледі, бірақ олардың мөлшері айтарлықтай аз.

Қоршаған ортаны қорғау

1998 жылы Коста-Браваның жағалау қалалары «Carta de Tossa» деп аталатын хартаға қол қойды, онда туризммен қатар қоршаған ортаны қорғауға міндеттеме берді. Бұл аймақтың әртүрлі табиғи орталары мен микроклиматтарының маңыздылығын мойындады. L'Estartit жағалауындағы Медес аралдары Испаниядағы алғашқы теңіз қорығы болып табылады және көптеген балық түрлері мен су өсімдіктеріне пана болып табылады. Жақын орналасқан Аигуамолл де л'Эмпорда батқылықтарындағы жабайы құстар қорығы дамудың зиянды әсерінен жерді сақтап қалды.

Табиғи парктер

Коста-Брава географиясында үш саябақ кездеседі.

Кап-де-Крюс табиғи паркі

Осы аймақтағы қорғау заңы Кап-де-Крюс табиғи паркі болып табылады, ол Коста-Браваның солтүстігінде, Порт-де-ла-Сельвада орналасқан және Пиреней түбегіндегі ең ерекше парктердің бірі. El Port de la Selva, La Selva de Mar, Roses, Cadaqués, Palau Saverdera, Pau және Vilajuïga муниципалитеттері қорғалатын аумақтар ретінде белгіленді, олардың жалпы аумағы 13,886 гектарды құрайды, оның ішінде 10,813 гектары құрлық және 3,073 гектары теңіз кеңістігі.

Аигуамолл дель Эмпорда

Коста-Браваның солтүстігінде, Кастелло-д'Эмпуриес-Эмпуриабрава, Сант-Пере-Пескадор және Розес қалаларының арасында орналасқан бұл саябақ Каталониядағы өз түріндегі екінші үлкен саябақ, онда көптеген жергілікті өсімдіктер мен жануарлар кездеседі. Ол Муга өзенінің солтүстігі мен оңтүстігіндегі екі аймаққа бөлінген, бұл Alt Empordà аймағының ландшафтының ерекше белгілерін қамтиды.

Монтсень табиғи паркі

Коста-Браваның оңтүстік бөлігінің ішкі аймағында, Арбусиесте (Селва) орналасқан Монтсень массиві – Каталонияның жағалау алды тау тізбегінің ең ірі және ең биік бөлігі, Барселона және Жирона провинцияларының аралығында жатыр. Массивтің басты құндылығы – қоршаған ортаның жоғары деңгейдегі өзгергіштігі, бұл биіктік градиенттері мен өсімдік жамылғысының нәтижесінде туындаған, сондай-ақ оның жер бедерінің әртүрлілігінен көрінеді. Емен және қарағай ормандары, тоқ емендері, емен мен шырша ормандары – бұл дерлік толыққанды орман пейзажы, сонымен қатар жоғары ендіктегі ортаға тән көптеген жануар түрлеріне пана болып табылады.

Альбера массиві

Табиғи сұлулығы ерекше аймақ деп жарияланды, оған Ла Джонкера, Рабос д'Эмпорда, Эсполла, Канталопс, Виламанскле, Гарригуелла, Молет де Пералада және Сант Климент Сесебес қалалары кіреді. Аймақтың ландшафты Каталониядағы ең ірі мегалитикалық ескерткіштердің бірімен және шағын романдық шіркеулермен ерекшеленеді, бұл оны Альт-Эмпорда аймағының ең бай мұрасы мен тарихының біріне айналдырады. Альбера тау массиві Пиреней таулары мен Жерорта теңізі флорасы арасындағы өсімдіктердің ауысу белдемі болып табылады, сонымен қатар таулы және ылғалды жерлер арасындағы әртүрлі фаунаға да ие.

Баньоль көлі

Бұл көркем ландшафттар мен геологиялық ерекшеліктерге толы аймақ, Баньоль көлі деп аталатын жағалаудың барлық бөлігін қамтиды. Ол Гарротса аймағындағы Эмпорда жазығы мен Трансверсаль тауларынан бөлініп жатыр. 107 гектар аумақты алып жатқан және 8 ерекшелігі бар Баньоль көлі, Иберия түбегіндегі ең ірі көлдердің бірі. Осы жүйедегі маңызды көлдер – оның пайда болуы және Гарротсаның кейбір бөліктерінен жаңбыр суының сіңіп, жер асты ағындары арқылы толуының нәтижесінде пайда болған су көзі. Баньоль көлі және жыл бойы сақталатын шағын тоғандар жиынтығы, жылулық қабаттанудың химиялық процестерін көрсетеді. Бұған қоса, көлдің маңында флора мен фаунаның алуан түрлі өкілдері шоғырланған.

Мед аралдары

Коста-Браваның ортасында, Тороелла-де-Монгри (Баш-Эмпорда) қаласында және осы аттас таудың жанында орналасқан Медес аралдары жеті аралдан тұрады және бай теңіз экожүйесімен ерекшеленеді. Жағалауға және Тер өзеніне жақын болуы осы аралдарға көп мөлшерде органикалық заттар жеткізіп, Медес аралдарына тән флора мен фаунаның әртүрлілігін қамтамасыз етеді. Осы әртүрліліктің мысалдары – шағалалардың колониясы, ерекше құрлық өсімдіктері, балдырлар және кораллды теңіз түбі, онда реттелген суға батыру мүмкіндігі бар.

Монгри тау массиві

Алт және Baix Empordà аудандарының арасында орналасқан бұл әк тасты массив Розес және Тер шығанақтарын бөліп тұрады және ландшафтқа экологиялық әртүрліліктің қызықты элементтерін қосады. Бұл жабайы және құнарсыз табиғат Коста-Брава аймағындағы ерекшелік болып табылады. Аймақтың көп бөлігін қарағайлар мен бұталар жабады, сонымен қатар орманды жерлерде ғана емес, таудың шығыс жағалауында, теңіз бойында өсетін өсімдіктер де кездеседі. Осыған байланысты Ферриоль және Педроса шығанақтарын атауға болады.

Сес Негр

Сес Негрестің теңіз қорығы Бегур қаласында, Коста-Браваның ортасында 1300 метрден астам жағалау бойын қамтиды, оның ішінде Са-Риера және Айгуафреда жағажайлары бар. Оның жалпы ауданы 80 гектарды құрайды, соның ішінде Бегур тауларын айнала қоршаған тіктеу жартастар да кіреді. Бұялар мен маяктар қорғалатын аймақты белгілейді және шектеулі жылдамдықпен жүзуге арналған арнаны көрсетеді. Мамырсу және апноэ аймағында, қоршаған ортаны сақтаумен үйлесімді және құрметпен жүргізілетін іс-шаралар арқасында, қорық жарияланғалы бері жылдар өткен соң теңіз фаунасы жаңарып келеді.

Гаваррес тау массиві

Ірі нысандар әдетте Жерорта теңізіне тән. Жирона және Baix Empordà округтерінің арасында орналасқан, Каталонияның жағалау тауларының ең солтүстігінде жатыр. Бұл аймақтың ландшафты көбінесе орманды. Жерорта теңізі орманды аймағының ерекшелігі – жалпы көлемге үлкен үлес қосатын, негізінен мәңгі жасыл емен мен пробко емендері. Жануарлар дүниесі Жерорта теңізі мен орманды ортаға тән. Мұражайлық ескерткіштерге келсек, мегалиттік жерлеу құрылыстарының көп болған дәуірінен бастап, сондай-ақ, аймаққа ортағасырлық қорғаныс және романдық және ерте романдық стильдегі діни ғимараттар да кіреді.

Тер аралы

Тер өзеніндегі арал – биологиялық әртүрлілігінің жоғары деңгейі мен экологиялық құндылығы зор табиғи аймақ. Ол студенттер мен табиғатты сүйетін барлық адамдар үшін экологиялық білім беруге арналған орын ретінде маңызды, және Жирона қаласына жақын орналасқандықтан бұл аймаққа бару ыңғайлы. Аймақ муниципалитет ережелерімен және «Жабайы табиғатты қорғау аймағы» статусымен қорғалады. Аралда қызығушылық тудыратын ботаникалық түрлер өседі, соның ішінде қысқы қоңырау гүлді ормандар да бар. Олардың кейбіреулері адамның араласуынан тыс қалғандықтан, өте жақсы сақталған. Аралдың табиғи ортасы Тер және Оньяр өзендерінің қосылған жерінде орналасқан. Жануарлар дүниесіне су құбыршығы, генет, су ортасына тән әртүрлі көбелектер түрлері, сондай-ақ түнгі балықшы, қызылбас және кіші ұшқыр сияқты құстар кіреді. Барлығы шамамен 200 түр анықталған.

Кадиретес тау массиві

Кадиретес массиві (немесе Арденьяның көп бөлігі) – Тосса-де-Мар қаласының дерлік барлық аумағын және Сант-Фелиу, Санта-Кристина-д'Аро, Ллагостера, Видререс, Кальдес-де-Малавелла және Ллорет-де-Мардың бір бөлігін қамтитын табиғи аймақ. Бұл теңіз бен орманды жазықтар арасындағы гранитті таулы жер, ең биік нүктесі – Puig Cadiretes (519 метр). Төңіректер әдетте Жерорта теңізі климатына тән тау өзендерімен суғарылады. Дегенмен, жердің құрылысы жыл бойында судың көтерілуіне, сондай-ақ таулардың желкеш әсерінен туындайтын ылғал мен жауын-шашынға себеп болады, бұл Атлант мұхитының флорасы мен фаунасының ерекше элементтерін біріктіреді. Желді жағалаудың алты шақырымнан астам бөлігі қорғалып, тік жарлы болып келеді, бұл бірнеше маңызды түрлердің орналасуына қолайлы жағдай жасады және олар үшін қауіпсіз пана тапты.

Гиллери массиві

Гильеридің басым бөлігі тау жотасының солтүстік жағында, Монсеньнің артында және одан тысқары орналасқан. Сант-Илари-Сакалм қаласы – оның орталығы. Ұзақ жылдар бойы тозып, ескірген, қалың өсімдік жамылғысымен жабылған алып тау массивінің жалпы ауданы 12 500 гектарды құрайды және Табиғи қызығушылық аймағының (PEIN) құрамына кіреді. Бірінен соң бірі тізілген шыңдар ерекше, тыныш, тығыз және жабайы ландшафтты қалыптастырады. Ең жоғары нүктесі – 1204 метрлік Биіктіктегі Құмырсқалар (St. Michael the Ants).

Жағажайлар мен шығанақтар

Жағажайлар мен өсімдіктермен қоршалған жасырын шағын шығанақтарды есептегенде, Коста-Браваның жағалау аймақтарында мұндай 199 орын табылады.

Альт-Эмпорда жағажайлары мен шығанақтары

Портбуда: Портбу жағажайлары мен Эль Пи, Лес Фрезес, Эль Клапе және Лес Трес Платгетс шығанақтары. Колерада: Гарбет, Колера және Борро / Ассуценес жағажайлары, Ровеллада және Кала Мортс/д'ен Гойкса шығанақтары. Лланçada: Растелл, д'ен Крос, Брамант, Эль Кау дель Ллоп, Эль Порт, Ла Фарелла, Грифеу, Ла Гота, Каньелл, Лес Карбонерес және Лес Тонине. Таваллера шығанағы. Эль-Порт-де-ла-Селвада: Эрола, Пас, Рибера, Эль-Порт-де-ла-Селва және Порт-де-ла-Валл жағажайлары. Тавелера, Тамариуа, Форнеллс, Катива, Галладера және Прона бұғаздары. Кадакесте: Портал жағажайлары, Порт-Ллигат, Сес-Оливерес, Гран, Каиалс, Эс-Поал, Ллане-Гран және Порт-Альгер. S'Alqueria, Bona, Sa Conca, Ros, Fredosa, Culip, Guillola және Jugadora бұғаздары. Розесте: Салатар, Санта-Маргарида, Ла-Нова, Ла-Пунта, Альмадрава, Каньелл, Эль-Растрель және Палангерс жағажайлары. Йонколс, Монджой, Муртра, Пелоса, Бонифаси, Калис, Калитжас, Канаделл және Рустелла шығанақтары. Эмпуриабрава және Кастелло д'Эмпуриесте: Ла Рубина, Эмпуриабрава және Кан Комес жағажайлары. Сан-Пере-Пескадорда: Сан-Пере, Ла-Гула, Ла-Тхаррака және Лес-Дюна жағажайлары. Л'Эскалада: Риелл, Риуэт, Сант-Марти-д'Эмпури, Л'Эскала, Молл Грек, Лес-Мусклерес, Рек-дель-Моли, Порт-д'Эн-Перрис және Портицол жағажайлары. Матеуа аралы, Монтго және Ла Крю шығанақтары.

Baix Empordà жағалаулары мен шығанақтары

L'Estartit Torroella de Montgrí: Ла Гола мен Ла Плетера арасындағы L'Estartit және La Fonollera жағажайлары. Палста: Палстың үлкен жағажайы және Грау жағажайы. Бегурда: Рако, Фона, Аiguаблава және Са Риера жағалаулары. Са Туна, Аiguафреда, l'Illa Roja және Fornells шығанақтары. Тамариу Палафругеллде: Lliris жағажайы және Тамариу, Aigua Dolça, Aigua Xelida, Marquesa және Pedrosa шығанақтары. Монраста: Vedell, del Crit және Font Morisca шығанақтары. Ллафранк қаласында: Ллафранк жағажайы мен El Cau шығанағы. Calella de Palafrugell Palafrugell: Sant Roc/dels Canyers, Canadell, Calau, Platgeta, Port de la Mala Espina және Port Pelegrí жағажайлары. Орыс моншасы/Massoni, Golfet және Port Bo шығанақтары. Паламоста: Remendon, La Fosca, Castell, cap de Planes, Паламостың үлкен жағажайы және Sa Tamardia кішкентай жағажайы. Coves S'Alguer, Canyers, Pots, Roca Bona, Corbs, Sa Corbetera, Caleta del Morró del Vedell, Estreta, Sanià және Margarida шығанақтары. Калонжеде: Torre Valentina жағажайы, Es Monestri, Can Cristus/Ses Torretes, Sant Antoni және Les Torretes. Roques Planes, Cap Roig, Comtat Sant Jordi және Belladona шығанақтары. Platja d'Aro Castell Platja d'Aro: Үлкен жағажай және Rovira, El Pi, Canyers және Sa Cova шығанақтары. Santa Cristina d'Aro: Vallpresona, Caleta de Cuncagats, La Font, de El Senyor Ramon және Joana шығанақтары. S'Agaró Castell Platja d'Aro: S'Agaró жағажайы және Sa Conca және Pedrosa шығанақтары. Sant Feliu de Guíxols: Port Salvi, Can Dell, Canyerets, de Saint Feliu және Saint Pol жағажайлары. Sa Caleta, Ametller, Urgell, Vigatà, Jonca, Maset және Peix шығанақтары.

Селваның жағажайлары мен шығанақтары

Тосса-де-Марда: Санта-Мария-де-Ллорелл, Эль-Рейг, Тосса-де-Мардың үлкен жағажайы және Мар-Менуда. Порто Пи, Фигера, Карлес, Д’эс Кодолар, Бона, Салионс, Футадера, Гиверола, Ллевадо, Мориска және Пола шығанақтары. Ллорет-де-Марда: Са-Боаделла, Треумал, Фенальс, Кала-Каньельс, Санта-Кристина және Ллорет-де-Мар жағажайлары. Бланесте: S’Абанелл, Бланес, Пунта-де-Санта-Анна және Треумал жағалаулары. Сент-Франсис шығанағы.

Кап Роиг бақтары

Калаелла-де-Палафружеллде (Палафружелл, Байш Эмпорда), Жерорта теңізіне тән ең ерекше түрлер Каталонияның ең әртүрлі ботаникалық бақтарының бірінде бес құрлықтан келген ағаштар мен өсімдіктермен үйлеседі. Жаз айларында ботаникалық бақта көрмелер мен мәдени шаралар сияқты әртүрлі іс-шаралар ұйымдастырылады.

Санта Клотильда бақтары

Санта Клотильда бақтары Ллорет-де-Мар (Селва) қаласында, теңізді көріп тұратын жартастың әдемі ландшафтында орналасқан. Бұл ботаникалық бақ 1919 жылы Николау Мария Рубио Тюдури жобалаған. Оған итальяндық стильдің ықпалы және бақ пен архитектуралық ортаның үйлесімді байланысы тән. Бақта бірнеше мәрмәр мүсіндері орналасқан, және гүлдердің жоқтығымен ерекшеленеді, бұл өсімдіктердің кең түрлілігімен күрт контраст құрайды.

Пиня-де-Роза тропикалық ботаникалық бақшасы

Бланес (Селва) қаласында Фердинанд Ривьер Карал 1954 жылы Жерорта теңізі және тропикалық өсімдіктерге ерекше бейімделген осы ботаникалық бақты жасады. Кактустар, опунция түрлері немесе алоэ сияқты өсімдіктер мен ағаштар, жергілікті өсімдіктерге толы ортада өседі.

Маримутра ботаникалық бақшасы

Сан-Жоан-де-Блан тауының оңтүстік-шығыс беткейінде, жартастарда орналасқан бұл ботаникалық бақ 1921 жылы неміс ғалымы Карл Фауст құрды. Бірнеше жыл өткен соң Маримутра Жерорта теңізіндегі ең маңызды биологиялық стансалардың біріне айналды. Маримурта ботаникалық бағында жергілікті өсімдіктер мен ағаштар ғана емес, сонымен қатар Чили пальмалары, бамбук және Африка мен Мексикаға тән ағаштар сияқты әлемнің әртүрлі елдерінен келген өсімдіктер де кездеседі.