Кіріспе

Бансуара – Үндістанның Раджастхан штатының оңтүстігіндегі Бансуара ауданындағы қала. Бансуара атауы «Бансия Бхил» патшасынан шыққан.

Бансуара «Жүз арал қаласы», «Жасыл қала» деп те белгілі, және Раджастханның ең көп жаңбыр алатындығынан және Махи өзеніндегі көптеген аралдардан оны жиі «Раджастханның Чхерапунджиі» деп атайды. Махи өзені, Вайю Пурана мәтінінде «Махати» деп те аталады, қала арқылы ағып өтеді. Ауыр жаңбырдың көп болуына байланысты Бансуара Раджастханның ең жасыл қаласы болып табылады. Қаланың халқы 101 017 адамды құрайды, оның ішінде 51 585 еркек және 49 432 әйел бар.

Тарих

Бансуара ("бамбук қаласы") – Британдық Үндістандағы Раджпутанадағы раджпут феодалдық мемлекеті. Ол Гуджаратпен шектеседі және солтүстігінде Дунгарпур және Удайпур немесе Мевар княздіктерімен; солтүстік-шығыста және шығыста Партапгархпен; оңтүстігінде Холкар және Джабуа мемлекеттерімен және батысында Рева Канта мемлекетімен шектеседі. Бансвара мемлекетінің ұзындығы солтүстіктен оңтүстікке, ені шығыстан батысқа қарай шамамен шамамен 1 км. 1941 жылы халқы 258 760 адамды құрады. Бансвара ауданы Вагад немесе Вагвар деп аталатын аймақтың шығыс бөлігін құрайды. Бұл аудан бұрын Махаравалдар билеген, олардың аты орманды бамбукқа байланысты аталған. 1913 жылғы 17 қарашада Бансвара ауданында британдықтар шамамен 1500 тайпалықты өлтірді. Бұл 329 адамның қаза болған Жалианвала Багх қырғынына ұқсас оқиға болды. Британдық әскер Раджастан мен Гуджарат шекарасындағы Аравали тауларындағы Маңгарх төбелерінде жиналған тайпалықтарға оқ атты. Тайпалықтардың басшысы Говинд Гуру Банджара болды, ол оларды британдық үстемдіктен арылуға шақырды. Говинд Гуру Банджара Даянанда Сарасвати сияқты әлеуметтік реформаторлардың ықпалымен бхилдер арасында "Бхагат" қозғалысын бастады, оларды вегетариандыққа көшуге және барлық түрлі зиянды заттардан бас тартуға шақырды. Бұл қозғалыс біртіндеп саяси сипат алды, содан кейін британдықтардың қатыгез саясатына қарсы күреске айналды. Бхилдер британдықтардың салықтарына және Бансуара, Сантрампур, Дунгарпур және Кушальгарх княздіктеріндегі мәжбүрлі еңбекке қарсылық көрсетті. Тайпалықтардың көтерілісінен алаңдаған британдықтар көтерілісті жаншуға шешім қабылдады. 1913 жылдың қазан айынан бастап Говиндгуру Банджара өзінің ізбасарларын Маңгарх төбесінде жиналуға шақырды, онда олар өздерінің әрекеттерін жоспарлап, жүзеге асыратын болды. Британдықтар 15 қарашаға дейін Маңгарх төбесін босатуды талап етті, бірақ олар бас тартты. 17 қарашада тайпалықтар жиналысқа жиналғанда майор С. Бейли мен капитан Э. Стайли басқаратын британдық әскерлер көпшілікке зеңбіректер мен мылтықтардан оқ атты. Ресми деректер жоқ, бірақ жергілікті тұрғындар шамамен 2500 адам қаза тапқанын айтады. Говинд Гуру Банджара тұтқындалып, аумақтан қуылды. Ол Хайдарабад түрмесінде түрмеге жабылып, 1919 жылы жақсы мінез-құлқы үшін босатылды. Туған жерінен жер аударылғаннан кейін ол Гуджараттағы Лимди қаласында қоныстанды, онда 1931 жылы қайтыс болды. Қырғын болған орын бүгінде Маңгарх-Дхам деп аталады, ал жергілікті тұрғындар қаза тапқандардың құрметіне ұлттық ескерткіш салуды талап етуде.

География

Бансвара орналасқан. Орташа биктігі шамамен құрайды. Аймақтың таулы-қиыр жері Бансвараның батысындағы қысқа қырлы жоталармен толқынды. Аймақтың шығыс бөлігін Деканның жалпақ үстіңгі жазықтары алып жатыр. Бұл Аравали тауларының оңтүстік ұшы. Су желісі Махи өзеніне тиесілі, ол Мадхья-Прадеш штатындағы Дхар қаласының жанындағы Амджера төбелерінен бастау алады. Оның негізгі салалары – Анас, Чанп, Эрав, Хиран және Кагди. Махи Баджадж Сагар бөгеті Махи өзенінде Бансвара қаласынан шамамен қашықтықта орналасқан. Оң және сол жақ негізгі каналдар мен олардың тармақтары жерді суаруға пайдаланылады. Жылдық орташа жауын-шашын мөлшері шамамен құрайды. Басты егістері – жүгері, бидай, күріш, мақта, соя және бұршақ. Аймақта графит, тас тақта, доломит, тау фосфаты, әк тас және түрлі мәрмәр кендері өндіріледі, сондай-ақ Жагпура маңынан алтын кен орындары да табылды. Аймақтың 20 пайызы орманды жер деп белгіленген, бірақ муссонсыз айларда орманның көп бөлігі ағаштарсыз болып қалады.

Климат

Бансуарада тропикалық саванна климаты (Köppen Aw) басым, ол солтүстік және солтүстік-батыстағы шөлді аймақтарға қарағанда кем ауқымды. Ең жоғары температура , ал ең төменгі температура . Жылдық жауын-шашын мөлшері — .

Орналасқан жері

Бансвара ауданы Раджастанның ең оңтүстік бөлігінде жатыр. Солтүстігінде Пратапгарх, батысында Дунгарпур, шығысында және оңтүстігінде Мадхья-Прадеш штатының Ратлам және Джабуа аудандары, ал оңтүстігінде Гуджарат штатының Даход ауданымен шектеседі. Бансвараға ең жақын ірі қала - Удайпур. Индор және Ахмадабад та жақын жерде, сәйкесінше және арақашықтықта орналасқан. Қала Нью-Делиден және Мумбаиден шақырым қашықтықта.

Демография

2001 жылғы халық санағы бойынша Бансвара қаласының халқы 101 177 адамды құрады. Халықтың 51% ер адамдар, ал 49% әйелдерді құрады. Бансвара қаласының сауаттылық деңгейі 86,98% болды, бұл ұлттық орташа көрсеткіштен (59,5%) жоғары. Ерлердің 92,76% және әйелдердің 81,01% сауатты.

Үкімет және саясат

2020 жылы бұл өңірдің заң шығарушы жиналысының депутаты Арджун Бамния.

Азаматтық әкімшілік

Бансвара муниципалитетi кеңесi қалалық кеңес (Нагар Паришад) деңгейiне көтерiлдi.

Азаматтық коммуналдық қызметтер

2000 жылдың 31 наурызына дейін 1431 ауылдың 1219-ы электрлендірілді. Бір атом электр стансасын, екі жоғары қуатты жылу электр стансасын және темір жол желісін (Ратлам – Бансвара – Дунгарпур) салу бойынша мемлекеттік органдардың әртүрлі шаралары қабылданып жатыр. Махи өзені Пипалкот және Гатол, сондай-ақ Бансвара ауылдық әкімшіліктерінің шекаралары арқылы ағып өтеді. Махи жобасы 800 шаршы километрді суаруға қабілетті.

Мәдениет

Аравали аңғарының арасында орналасқан Бансвара – Раджастханның тайпалық мәдениетін көрсетеді. Бамбук ағаштары көп болғандықтан, аймақ Бансвара деп аталған. Бансвара қаласын Бансия Бхил патша құрған. Қалада он бір жарым Сваямбуо Шивалинга бар, сондықтан оны «Лодхикаши» немесе Кішкентай Каши деп те атаған. Тағы бір атауы – «Жүз аралдық аймақ». Оңтүстік Раджастханда орналасқан қала Гуджарат және Мадхья-Прадешпен шектеседі. Осы аймақтық жақындықтан Вагди мәдениеті гужараттық, малвалық, раджастхандық және мевари мәдениеттерінің қосындысы ретінде қалыптасқан. Бансвара ауданы орман, таулар және жабайы табиғатқа бай. Бұл өңірдің түпкі тұрғындары – тайпалық халық.

Әндешвар Паршванатжи

Андешвар Паршванатжи Бансвара ауданының Кушальгарх аймағындағы төбеде орналасқан. Бұл Х ғасырға жататын сирек шилалектер сақталатын джайнистік ғибадатхана. Осы жерде екі Дигамабара джайнистік Паршванатха ғибадатханасын кездестіруге болады. Басты ғибадатхана Кушальгархтың Дигамабар джайндық қауымдық кеңесі (панчайыты) тарапынан салынған.

Анекант Бахубали ғибадатханасы Лохария

Анекант Бахубали ғибадатханасы Бансуара ауданының Лохария техсил-Гари ауданындағы Бансуара-Удайпур тас жолында орналасқан. Бұл джайнистік ғибадатхана ақ сангмарадан (мәрмәрден) жасалған 27 футтық Бахубали Тәңірдің тік тұрған мүсінімен әйгілі. Бұл джайнистік ғибадатхана Дигамбер Ачарья Шри 108 Бхарат Сагарджи махараджасының ықпалымен салынған. Мұнда Панч Пармешти Джиналайы (ғибадатхана), Манвади Сапт Чаран Риши ғибадатханасы, Адинатха Джиналайы сияқты джайнистік Тәңірлердің көптеген ғибадатханаларын кездестіруге болады. Олар ғибадатхана аумағында орналасқан.

Абдулла Пыр

Абдулла Пир – Сайиди Абдул Расул Сахидтің, мұсылман әулиесінің дәргасы. Абдулла Пир қаланың оңтүстік бөлігінде орналасқан. Әр жылғы 10 Рабиғ әл-Аууал күні Дарғада "Урс" тойы өткізіледі. Бұхар қауымының көптеген өкілдері оған қатысады.

Ананд Сагар көлі

Бұл жасанды көлді Махарвал Жағамидің раниі Ланчи Бай салған. Ол Бай Талаб деп те аталады. Ананд Сагар көлі Бансвараның шығыс жағында орналасқан. Оны "Калпа Врикша" деп аталатын қасиетті ағаштар қоршап тұр. Жақын жерде мемлекет билеушілерінің шатырлары немесе кесенелері орналасқан.

Даилаб көлі

Бұл жер Пратапгарх жолындағы азаматтық желіде орналасқан. Бұл көлдің жанында "Харихар Марути Дхам" храмы орналасқан. Хануман Джаянти күні Хануман құдайының ізбасарлары үшін танымал орын. Соңғы жылдары көлдің бетін су гиацинті жапқан, бұл келушілерді ренжітеді. Бұл шөпті жою үшін көптеген қадамдар жасалды, бірақ барлығы нәтижесіз болды.

Мадарешвар ғибадатханасы

Бансварада көптеген ежелгі индуистік және джайнистік храмдар бар, және бұл қала бұрын Лоди Каши немесе храмдар қаласы деп белгілі болған. Осы Шива құдайының храмы қаланың шығыс жағындағы биік төбедегі табиғи үңгірдің ішінде орналасқан. Үңгір храмының ерекше орналасуы қажыларды Амарнатх Ятраға барғандай сезімге бөлейді.

Махи бөгеті

Махи бөгеті Бансвараның маңызды көрікті жерлерінің бірі болып табылады. Ол Бансвара қаласынан 16 шақырым қашықтықта орналасқан. Бөгет 1972-1983 жылдар аралығында Махи Баджадж Сагар жобасы шеңберінде гидроэлектр энергиясын өндіру және сумен жабдықтау мақсатында салынған.

Мангарх Дам

Бұл тайпалық маңызды жәрмеңке, ол маргширша толған күні өткізіледі. Осы жәрмеңкеге Раджастан, Мадхья-Прадеш және Гуджарат тайпалары қатысып, Самп Сабханың негізін қалаушы Гуру Говиндгириге құрмет көрсетеді.

Парагеда

Парахеда Гархи аймағында орналасқан. Бұл Шива құдайына арналған ғибадатхана. Парахеда Бансварадан 22 шақырым қашықтықта жатыр. Шри-Радж Мандир, немесе көбінесе Сити-Палас деп аталатын сарай 16 ғасырда салынған және қаланың үстінен көрінетін төбеде орналасқан. Ол үлкен аумақты қамтиды және ескі раджпут сәулетінің ерекше үлгісін көрсетеді. Қаржы тапшылығының салдарынан тәуелсіздік алғаннан кейін Раджастанның көптеген патшалық сарайлары үкіметке өткенімен, бұл сарай әлі де патшалық отбасының меншігінде.

Бхим Кунд

Бұл - төбелермен қоршалған жер. Халық оны "Фати Хан" деп атайды, себебі ол төбе астындағы терең үңгір. Мұнда жыл бойы мұз сулы көл бар. Дәстүр бойынша, Рама мырза жер аударылғанда осы жерге келіп, біраз уақыт болған екен.

Талвада

Талвара – Бансвараның жанындағы тағы бір көріп тұруға лайық жер. Оның ежелгі храмдары және кейбір ескі ескерткіштердің қирауы салдарынан тарихи маңызы зор. Талварада Күн қасиеті, Амалия Ганеш, Лакшми Нарайан және Самбханатхтың джайнистік храмдары орналасқан. Осы храмдардағы мүсіндер жергілікті қара тастан қашалған, бұл Талваранды діни маңызға ие орынға айналдырады.

Купда

Бансвараға жақын орналасқан Купда да көруге тұрарлық жер. Бұл – Веджва Матаның храмы. Храм Бансвара-Дунгарпур тас жолының бойында, Майур тірменінің жанында орналасқан. Сонымен қатар, Купдада белгілі бір үкіметтік емес ұйым (ҮЕҰ) «Ваагдара» да орналасқан.

Трипура Сундари

Трипура Сундари – Трипура Сундари немесе Турита Мата қадірлі құдайына арналған ғибадатхана. Бұл ғибадатханада қара тастан жасалған, 18 қолы бар әсем мүсін орналасқан, әрі әр қолында әртүрлі символ бар. Құдайша жолбарысқа мінген күйде бейнеленген. Бұл индуистердің қасиетті орындарының бірі, құдіретті күшке ие деп есептеледі. Бұл ғибадатхана осы жерді билеген Самат Канишкаға дейін салынған деп саналады. Оның нақты құрылыс мерзімі әлі белгілі емес. Бұл индуистердің "Шакти-пит"терінің бірі, ерекше құдіретті күшке ие. Алайда, ғибадатхана біздің заманымыздың бірінші ғасырында билік құрған Кушан императоры Канишка билігіне дейін салынған деп саналады.

Сай ғибадатханасы

Саи ғибадатханасы Бансварадағы ең танымал орын. Бұл Саи Баба ғибадатханасы. Ом Шри Ширди Саи Баба ғибадатханасы 2004 жылы салынған. Бұл ғибадатханада ақ тастан жасалған Саи Бабаның үлкен мүсіні және Ганеша құдайы бар. Ғибадатхананың ішінде ерекше тасранголи жасалған, ал төбесінде үлкен жхумар шам ілінген. Ғибадатхананың алдында кең ашық алаң бар.

Жол

Бансвара тарихи орындарымен, көлдерімен және мәдени мұрасымен саяхатшылар үшін тамаша мақсат. Даходтан, Ратламнан немесе Удайпурдан келгеніңізге қарамастан, жол желісі осы жарқын қалаға ыңғайлы түрде жетуіңізге және аймақтың сұлулығын тамашалауға мүмкіндік береді. Қауіпсіз жол!

Темір жол

Теміржол министрлігі Дунгарпур мен Ратлам стансаларын байланыстыратын теміржол желісін құруды мақұлдады. Ратлам мен Дунгарпур арасындағы жалпы қашықтық шамамен [қашықтық енгізіңіз] км. Бансвара осы екі станцияның ортасында орналасқан. Жақында теміржол желісі құрылысы жүргізіліп, агенттік теміржолдың соңғы орнын белгіледі, бірақ 2021 жылы Бансвараның өз теміржолы жоқ. Дунгарпур мен Удайпур қалаларының теміржолы бар, ал Бансварада теміржол жоқ.

Ауа

Ең жақын әуежай Удайпурде орналасқан, онда тікұшақ алаңы және Бансвара қаласынан Талвада ауылының аэродромына чартерлік рейстерге арналған ұшу-қону жолақтары бар. Бансвараның өзінде әуежай жоқ, бірақ жақын орналасқан Удайпур, Индор (Мадхья-Прадеш) және Ахмадабад (Гужарат) Бансвараға жақын маңызды әуежайлар болып табылады.

Білім

Бансварадағы мектептер мен жоғары оқу орындарын Білім басқармасы, үкімет немесе жеке ұйымдар басқарады. 2008–2009 жылдары қалада 1995 бастауыш және толық емес орта мектеп, 283 орта және жоғары орта мектеп болды. Қаладағы жоғары оқу орындарының қатарында екі мемлекеттік колледж және сегіз жеке колледж бар. Техникалық білім беру үшін бір мемлекеттік политехникалық колледж, бір мемлекеттік инженерлік колледж және екі ITI жұмыс істейді. Қаладағы ағылшын немесе хинди тілінде оқытатын жеке мектептер екі басқару органының біріне қарайды: Раджастан орта білім беру кеңесі және Орталық орта білім беру кеңесі. 2012 жылдан бастап мемлекеттік инженерлік колледж ашылды, ал 2013–2014 жылдарғы мемлекеттік бюджетте Бансвара үшін медициналық колледж де жарияланды.

Медиа

Саяси репортаждарға, оның ішінде Үндістан парламентінің сессияларын теледидар арқылы тұрақты көрсетуге басымдық беріледі. Ел бойынша көптеген бұқаралық ақпарат құралдары агенттіктері, соның ішінде мемлекеттік Press Trust of India және Doordarshan, осы қалада орналасқан. Қаладағы телебағдарламаларға Doordarshan ұсынатын екі тегін эфирлік телеарна және бірнеше хинди, ағылшын және аймақтық тілдердегі кабельдік арналар кіреді. Алайда, спутниктік теледидар қалада кең көлемде таралуға әлі қол жеткізе қойған жоқ. Баспа журналистикасы әлі де танымал жаңалықтар құралы болып табылады. 2005-2006 жылдары қалада хинди тіліндегі газеттер жарияланды. Олардың ішінде хинди тіліндегі «Дейник Бхаскар» және «Раджастан Патрика» газеттері бар еді. Басқа да маңызды ағылшын тіліндегі газеттерге Indian Express, Business Standard, The Times of India және The Hindu кіреді.