Кіріспе

Кроуфорд округінде орналасқан, бастапқыда Хартфорд деп аталған қауымдастық.

Хартфорд-Сити – АҚШ-тың Индиана штатындағы қала және Блэкфорд округінің орталығы. Штаттың солтүстік-шығыс орталық бөлігінде орналасқан бұл шағын ауыл шаруашылығы қауымдастығы 1880-ші жылдардың соңында 15 жылдық қарқынды экономикалық өсімге ұшырады. Индианадағы газ өрбуі осы аймақта табиғи газдың табылуы және игерілуі нәтижесінде болды. Ауыл шаруашылығы экономикасы өндіріспен байланысты экономикаға айналды. Бұл өсім жұмысшыларды, тұрғындарды, сауда орындарын және шеберлерді тартты. Халық санының артуы жолдар, мектептер мен шіркеулер салуға ықпал етті. Осы өсімнен кейін ұзақ жылдар бойы өсім мен тұрақтылық сақталды. Ауыл шаруашылығы (және ауыл шаруашылығы тауартәжірибесі) экономиканың негізі болып қала берді. 1920-жылдардан 1970-жылдарға дейін Хартфорд-Сити гүлдене берді. Ауыл шаруашылығын автоматтандыру және шағын шаруашылықтарды ірі өнеркәсіптік шаруашылықтарға біріктіру халық санының азаюына себеп болды; шағын фермерлер бәсекеге төзе алмай, жұмыс күші де азайды. Кейбір жұмысшылар жұмыс іздеп, жақын қалалардағы өндіріс және құрылыс салаларына ауысты. Алайда, Мунси және Марион сияқты өндіріс орталықтары ірі зауыттардың жабылуына байланысты өнеркәсіптік қайта құру кезінде экономикалық құлдырауға ұшырады. Қиындықтарға қарамастан, Хартфорд-Сити 3M қағаз компаниясын сақтап қалды. Қала әкімдігі Хартфорд-Ситиге өндіріс әкелуге басымдық берді және қайта өңделген немесе ауыл шаруашылығы материалдарын пайдаланатын кәсіпорындарға мемлекеттік қаржыландыруды қамтамасыз етуде белгілі бір жетістіктерге қол жеткізді. Жастар жоғары білім алу және Хартфорд-Ситиде қол жетімді емес кәсіби мансапты іздеу үшін кетеді. Колледждер, жеке оқу орындары және университеттер шалқаю қашықтықта орналасқан; алайда, Хартфорд-Ситиде студенттерге немесе жас ересектерге арналған жалға берілетін тұрғын үйлер жетіспейді. 2020 жылғы АҚШ халық санауы бойынша қала халқы 6,086 адамды құрады, бұл 2010 жылғы АҚШ халық санауындағы 6,220 адамнан азырақ.

Ерте тарих

Хартфорд қаласы, Индиана, 1830-шы жылдардың соңында өзен жағасында бірнеше ағаш үйлерден бастау алды. Жергілікті мектептерде оқытылатын халық ауыз әңгімелері Хартфорд қаласының бастапқыда "Харт форды" деп аталғанын айтады – бұл Лик өзенін кесіп өту орыны болған. Кейін атауы Хартфордқа, содан соң Хартфорд қаласына өзгерді. (Бұл штаттың басқа Хартфордымен шатасуды болдырмау үшін жасалды.) 1837 жылы Блэкфорд округі құрылғанда, қала округ орталығы болып бекітілді және 1867 жылы қала мәртебесіне ие болды. 19 ғасырдың соңғы жартысында Шығыс-Орталық Индиана көбінесе ауыл шаруашылығымен айналысатын елді мекендерден, соның ішінде Хартфорд қаласынан тұрды. Қала халқы 1887 жылдан кейін ғана 2000 адамнан асты, осы кезде Индианада газ өндірісінің артуына байланысты аймақ дамуын бастады. Хартфорд қаласының халқы келесі он жылдықта үш есеге өсті, себебі жер мен табиғи газдың төмен бағасының арқасында өндірушілер бұл аймаққа тартылды. Хартфорд қаласы екі теміржол арқылы теміржол қызметіне және шексіз деп есептелген табиғи газ қорына ие болды. Хартфорд Сити Глас Компаниясы, Снит Глас Компаниясы, Хартфорд Сити Папер, Утилити Папер және Уиллман Ламбер сияқты өндірушілердің барлығы 1890 жылдары Хартфорд қаласында орналасқан немесе құрылған. Табиғи газ қоры тез таусылса да, осы кәсіпорындардың көптегені 1950 жылдарға дейін және одан кейін де жұмыс істеді. Хартфорд қаласының басшылары қаладағы маңызды жұмыс берушілер ретінде шыны зауыттарының орнына Overhead Door (1923) және 3M (1955) сияқты компанияларды тартты.

География

Хартфорд қаласы бұрынғы табиғи газ кен орындарының үстінде орналасқан. Аймақта сондай-ақ ежелгі теңіздің тұнбаларынан – саз бен лайдан пайда болған әк тастар да бар. Жердің жазықтығы – көне мұздықтардың әсерінен қалыптасқан, ал топырағы егін шаруашылығына өте ыңғайлы. 2010 жылғы халық санауы бойынша Хартфорд қаласының жалпы ауданы 3,901 шаршы миль (10 км²), оның ішінде 3,88 шаршы миль (10 км²) (немесе 99,46%) құрлық, ал 0,021 шаршы миль (0 км²) (немесе 0,54%) су алабын құрайды.

Климат

Хартфорд қаласының орта батыстағы ылғалды континенталды маусымдық климаты бар. Төрт анық маусым бар, қыста суық болып, орташа қар жауады, ал жазда ыстық және ылғалды болуы мүмкін. Шілде айындағы орташа ең жоғары температура , ал қаңтар айындағы орташа ең төменгі температура . Дегенмен, жазғы температуралар -ге дейін көтерілуі мүмкін, ал қысқы температуралар -ге дейін төмендеуі мүмкін. Орташа айлық жауын-шашын шамамен , ал ең көп жауын-шашын маусым, шілде және тамыз айларында жауады. Ең жоғары тіркелген температура 2012 жылдың 29 маусымында -ті құрады, ал ең төменгі тіркелген температура 1994 жылдың 19 қаңтарында -ті құрады.

2010 жылғы санақ

2010 жылғы АҚШ халық санағы бойынша қалада 6220 адам, 2666 үй шаруашылығы және 1691 отбасы болды. Халық тығыздығы көрсетілмеген, ал 3158 тұрғын үй бірлігінің орташа тығыздығы көрсетілмеген. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 97,3% ақ нәсілді, 0,3% афроамерикалық, 0,2% американдық индейлер, 0,1% азиялық, 0,1% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 0,4% басқа нәсілдер және 1,7% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілге жататын испан немесе латын американдықтары халықтың 1,2% құрады. 2666 үй шаруашылығының 30,3% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрады, 44,7% -ы бірге тұратын ерлі-зайыптылар, 12,3% -ы күйеуі жоқ әйелдер, 6,4% -ы әйелі жоқ ерлер, ал 36,6% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 32,0% жеке адамдардан тұрады, ал 15,4% -ы 65 жасқа толған немесе одан асқан жалғыз адамдар тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,32 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 2,86 адамды құрады. Қаладағы орташа жас 41,3 жас. Тұрғындардың 23,1% 18 жасқа дейін, 8,4% 18 мен 24 жас аралығында, 23,4% 25 пен 44 жас аралығында, 26,7% 45 пен 64 жас аралығында және 18,4% 65 жасқа толған немесе одан асқан. Қаланың жыныстық құрамы: 47,6% ер адам және 52,4% әйел адам.

2000 жылғы халық санағы

2000 жылғы АҚШ халық санағы бойынша қалада 6928 адам, 2918 үй шаруашылығы және 1943 отбасы болды. Халық тығыздығы көрсетілмеген, ал тұрғын үй бірлігінің орташа тығыздығы көрсетілмеген. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 98,34% ақ нәсілді, 0,09% афроамерикалық, 0,38% американдық үндістер, 0,20% азиялық, 0,22% басқа нәсілдерден және 0,78% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілге жататын испан немесе латын американдықтары халықтың 0,61% құрады. 2918 үй шаруашылығының 30,5% -ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрады, 50,8% -ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 12,1% -ында күйеуі жоқ әйелдер, ал 33,4% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 29,7% жеке тұлғалардан тұрады, ал 13,9% -ында 65 жасқа толған және жалғыз тұратын адамдар бар. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,36 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2,89 адам. Қала халқының 25,0% -ы 18 жасқа дейінгілер, 7,5% -ы 18-24 жас аралығындағылар, 27,7% -ы 25-44 жас аралығындағылар, 22,6% -ы 45-64 жас аралығындағылар, ал 17,2% -ы 65 жасқа жоғары. Орташа жас 38 жас. Әр 100 әйелге 89,5 еркек келеді. 18 жастан асқан әр 100 әйелге 85,4 еркек келеді. Үй шаруашылығының орташа жылдық табысы 31 531 доллар, ал отбасының орташа жылдық табысы 39 654 доллар. Ер адамдардың орташа жылдық табысы 29 257 доллар, ал әйелдердің орташа жылдық табысы 20 600 доллар. Қаланың жан басына шаққандағы орташа жылдық табысы 15 596 доллар. Отбасылардың 7,3% және халықтың 10,4% кедейлік шегінен төмен өмір сүреді, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 15,8% және 65 жасқа жоғары адамдардың 7,7% кедейлікте.

Экономика

Хартфорд қаласының ер адамдар жұмысшыларының 11 пайызы және әйелдер жұмысшыларының 9 пайызы көлік құралдары өнеркәсібінде жұмыс істейді. Бұл көлік құралдары индустриясын қаланың ең маңызды жұмыс берушісіне айналдырады, бірақ округте автокөлік бөлшектерін шығаратын зауыттар жоқ. Автомобиль өнеркәсібінің төмендеуі Хартфорд қаласын жақын қалалардағы автомобиль бөлшектерін өндіруге байланысты жұмыстарға тәуелді "серіктес қала" болудан алыстатып, қала ішіндегі бизнесті дамытуға көбірек күш салуға мәжбүр етті. Қазіргі таңда Хартфорд қаласында 100-ден 350-ге дейін қызметкері бар алты кәсіпорын бар, ал 350-ден астам қызметкері бар ешбір кәсіпорын жоқ. Бұл алты компания (қызметкерлер саны азайып отыру ретімен) – 3M компаниясы, Petoskey Plastic, BRC Rubber Group, Inc., Blackford Community Hospital және New Indy Paper Mill. Сонымен қатар, 25-тен 100-ге дейін қызметкері бар тағы шамамен жиырма жергілікті ұйым бар. Ауыл шаруашылығы да қаланың өміріне әсер етеді. Шаруалар отбасылары қала шегінде тұрмаса да, жергілікті мектептерге, саябақтарға және қоғамдық шараларға қатысып, жергілікті саудагерлердің тауарын сатып алушылары болып табылады.

Мәдениет

2009 жылғы Хартфорд қаласының ресми веб-сайтында үш негізгі сурет көрсетілген: Азамат соғысын қайта жаңғыртушылар, баскетболшы және сот ғимараты, бұл қала мен оның мәдениеті үшін маңызды нәрсені көрсетеді. Хартфорд қаласының қалалық алаңы – "тірі мұражай", және ол Хартфорд қалалық соты алаңы тарихи ауданы ретінде Ұлттық тарихи орындар тізіліміне енгізілген. Көптеген ғимараттар 19 ғасырдың соңындағы газ өрбу кезеңінде салынған және сол кездегі архитектуралық стильдердің мысалдары болып табылады, олардың ішінде романдық жаңғыру, коммерциялық итальяндық, Ренессанс жаңғыруы және королева Анна стилі бар. Блэкфорд округінің соты және Бірінші Пресвитериан шіркеуі де Ұлттық тарихи орындар тізіліміне енгізілген. Тарихи атмосфераны күшейтіп, сот алаңының әр бұрышында соғыс ескерткіштері орналасқан. Қалада Блэкфорд округі тарихи қоғамы ғимаратында шағын мұражай мен кітапхана орналасқан. Қаланың басты қоғамдық кітапханасы – Хартфорд қалалық қоғамдық кітапханасы – 1903 жылы Эндрю Карнегидің қаржыландыруымен ашылған Карнеги кітапханасы.

Демалыс

Спорт пен демалыс қоғам үшін маңызды. Қалалық саябақтар бөлімі төрт саябақ пен қоғамдық жүзу бассейнін күтіп ұстайды. Хартфорд қаласынан 10 миль (16 км) қашықтықта төрт гольф алаңы бар, ал тағы он алаң 20 миль (32 км) қашықтықта орналасқан. Қалада балық аулауға болатын шағын көлдер мен су қоймалары бар, мысалы, Пласид көлі және жақын орналасқан Шамрок көлдері аймағындағы көлдер. Ірі көл (Саломоние көлі), қайықпен жүзуге, балық аулауға және жүзуге мүмкіндік береді, ол Хартфорд қаласынан солтүстік-батысқа қарай 29 миль (47 км) қашықтықта орналасқан. Жақын маңдағы мемлекеттік саябақтар: Оуабаче, Моундс және Саммит көлі. Шамамен 90 минуттық сапармен солтүстікке баруға дайын болғандар үшін Покагон мемлекеттік саябағы Джеймс көлі мен Сноу көлінің жанында орналасқан. Бұл саябақта кемпинг алаңдары, жаяу серуендеу жолдары, жағажай, Потаватоми қонақ үйі және шаңғы трассасы бар. Хартфорд қаласының спорт лигалары бейсбол, софтбол, футбол және американ футболдан тұрады. Индиана штаты жоғары мектеп баскетболымен танымал, ал Хартфорд қаласының жоғары мектептері штаттағы баскетбол турнирінде үлкен жетістіктерге қол жеткізді. Хартфорд қаласының орта мектебі 60 жылға жуық уақыт ішінде 14 секциялық және 3 аймақтық турнирде жеңіске жетті. 1969 жылы Хартфорд Сити орта мектебі Блэкфорд орта мектебімен біріктірілді, ал Блэкфорд 10 секциялық турнирде жеңіске жетті. Блэкфорд орта мектебінің спорт залы 7000-нан аз халқы бар қала үшін 4000 орынға арналған. Хартфорд Ситидің Блэкфорд орта мектебінің футбол командасы да турнирде сәтті өнер көрсетіп, 1974-75 және 1979-80 жылдары Индиана штатының 2А футбол чемпионатында жеңіске жетті – екі команда да жеңіліссіз болды.

Ауыл шаруашылығы

Ауыл шаруашылығы Хартфорд қаласының мәдениетіне зор әсер етеді. Аймақтағы басты егістер – соя мен жүгері. Бидай мен шөп те өсіріледі. Индиана Ферма бюросының Блэкфорд округі бойынша кеңсесі Хартфорд қаласында орналасқан. АҚШ Ауыл шаруашылығы департаментімен байланысты жастар ұйымы – 4H бұл жерде белсенді жұмыс істейді. Жыл сайын маусым айында округтік 4H жәрмеңкесі өтіп, оның бағдарламасына родео, аттар көрмесі, иттер көрмесі, мал және аттракциондар кіреді. Бір аптаға созылатын іс-шарада бір шақырымдық шеру және оркестр өнер көрсетеді.

Дін

Біріккен методистік шіркеу қаланың ең ірі қауымы; басқа шіркеулердің ішінде католик, Назареттік, христиан, лютеран, веслиан, баптист және пресвитериан шіркеулері бар. Методистер, одан кейін пресвитериандар қалада алғашқы шіркеулерді салған. Бірінші пресвитериан шіркеуі мен христиан шіркеуінің ғимараттары 1890 жылдардағы газ өрбу кезеңінде салынған.

Медиа

Жергілікті күнделікті (жексенбіден басқа) газет – News Times, оны оның веб-сайтынан да табуға болады. Хартфорд қаласы екі газетті ұстау қиындықтарымен танымал, ал News Times өзінің тарихын Хартфорд Сити Ньюс және Хартфорд Сити Таймс газеттерінен бастайды. Газ өрбу кезінде қалада екі апталық және екі күнделікті газет болды: Хартфорд Сити Телеграм, Хартфорд Сити Таймс, Хартфорд Сити Ивнинг Ньюс және Дейли Таймс. Хартфорд қаласы аймағына орташадан күштіге дейін сигнал беретін кемінде он төрт радиостанция бар. Бұл станциялар көбінесе жақын жерде орналасқан, немесе Форт-Уэйннің 50 000 ваттты WOWO AM станциясы сияқты ерекше сигналға ие. Екі жергілікті радиостанция – WMXQ және WHCI, екеуі де FM станциялары. Индианаполис телеарналары, мысалы WTTV, WRTV, WISH TV, WTHR және басқалары, Хартфорд қаласындағы үйлердің антенналарына жетеді. Хартфорд қаласының жанында орналасқан станциялардың ішінде Типтонның WJSJ CD, Марионның WSOT LD және Мунсидің WIPB бар.

Білім

Индиана штатында көптеген жоғары білім беру орындары бар, оның ішінде Ball State University, Indiana University, Purdue және Notre Dame сияқты әйгілі университеттер де бар. Штатта Culver Academies – ең ірі жеке пансиондық мектептердің бірі де орналасқан.

Жоғары білім

Хартфорд қаласының маңында, 34 километр (21 миль) радиуста кем дегенде төрт университет орналасқан. Балл мемлекеттік университеті ең ірісі және ең танымал университеті, ол Индиана штатының Мунси қаласында шамамен 29 километр (18 миль) қашықтықта орналасқан. (Балл мемлекеттік университеті атын Балл ағайындыларынан алған, олар осы Индиана газ өрбу кезеңінде Ball Corporation компаниясы арқылы көп байлық жинаған, бұл өрбу Хартфорд қаласын да дамытқан.) Мунсиде сонымен қатар Айви Тех мемлекеттік колледжінің Шығыс Орталық филиалы да бар. Индиана Веслиан университеті жекеменшік оқу орны, ол Индиана штатының Марион қаласында 34 километр (21 миль) қашықтықта орналасқан.

Бастауыш және орта мектептер

Блэкфорд орта мектебі Хартфорд қаласының солтүстік жағында орналасқан және 1969 жылдан бері бүкіл округке қызмет көрсетіп келеді. 2008-2009 оқу жылында 702 оқушы білім алып жатыр, ал мектеп тізімінде 41 мұғалім бар. 1969 жылы Монпельер орта мектебі біріктірілгенге дейін Хартфорд қалалық орта мектебі қаланың жалғыз орта мектебі болды. Хартфорд қаласының орта мектебі қаланың батыс жағында, Сигма Фи Гамма паркіне жақын орналасқан. 6-сыныптан 8-сыныпқа дейінгі оқушылар орта мектепте оқиды, тізімде 23 мұғалім бар. 3-сыныптан 5-сыныпқа дейінгі оқушылар Northside бастауыш мектебінде, ал K-сыныптан 4-сыныпқа дейінгі оқушылар Southside бастауыш мектебінде білім алады. Хартфорд қаласында жекеменшік мектеп те бар – Сент-Джонс Ридман еске алу мектебі шамамен 60 оқушымен жеке католик бастауыш мектебі.

Көлік

Хартфорд қаласының алғашқы көлік артықшылығы қала ішінде солтүстік-оңтүстік және шығыс-батыс бағыттарымен өтетін екі теміржол желісінен туындады. Шығыс-батыс желісі 2008 жылдан бері пайдаланылмайды, бірақ солтүстік-оңтүстік желісі әлі де жұмыс істеп тұр. Екеуін де Norfolk Southern компаниясы басқарады. Хартфорд қаласында жақсы тас жол жүйесі де бар. Индиана штатының 3-тас жолы қала арқылы солтүстікке қарай өтеді және ол Уолнат көшесі деп аталады. Индиана штатының 26-тас жолы қаланың шығыс-батыс бағытымен өтеді және ол Вашингтон көшесі деп аталады. Бұрын Индиана штатының 22-тас жолы Хартфорд қаласы арқылы 26-тас жолмен бірге жүрген, бірақ бұл бөлігі 1970 жылдары жойылды. Interstate 69 Хартфорд қаласы немесе Блэкфорд округі арқылы өтпесе де, ол 16 шақырымнан кем қашықтықта орналасқан және Форт-Уэйн немесе Индианаполиске саяхаттауға ыңғайлы жол. Хартфорд қаласынан 26-тас жолмен батысқа қарай жүру арқылы Interstate 69-ға жетесіз. Индианаполистен солтүстікке қарай келе жатып, 26-тас жолдан 255 нөмірлі шығу орынына шығасыз. Interstate-тің 259-шы шығу орыны, Апленд қаласында, Хартфорд қаласының солтүстік жағына баруға қолайлы маршрут. Хартфорд қаласының жанында шағын әуежайлар орналасқан, ал Форт-Уэйн мен Индианаполистегі ірі әуежайлар коммерциялық рейстер ұсынады.