Кіріспе
Марион – Миссиссинева өзенінің жағасында орналасқан, АҚШ-тың Индиана штатындағы Грант округінің орталығы. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 28 310 адамды құрайды. Қала Американ революциялық соғысында Оңтүстік Каролинадан шыққан бригада генералы Фрэнсис Марионның құрметіне аталған. Марион қаласында Индиана Веслиан университеті орналасқан, ол Индиана, Кентукки, Огайо және Иллинойс штаттарындағы онлайн және филиалдық кампустары ескерілгенде, Орта Батыстағы ең ірі евангелистік христиан университеті және Индиана штатындағы ең ірі жеке университет болып табылады. Университеттің негізгі кампусында шамамен 2800 студент оқиды. Марион – актер Джеймс Диннің және суретші Джим Дэвистің туған жері. 1993 жылы актриса Джулия Робертс пен әнші Лайл Ловетт осы қалада үйленген. Рональд Дуглас Моррелл-көпшірі қаланың тұңғыш афроамерикалық мэрі және 2024 жылдан бері осы лауазымда қызмет етеді.
Негізін қалау
Миссиссинева шайқасы 1812 жылдың желтоқсанында қазіргі Марион қаласының солтүстігінде Уильям Генри Харрисонның Майами ауылдарына қарсы жіберген әскерлік күші ретінде болды. Бүгінде, бұл шайқасты әр күзде Грант округының тұрғындары, сондай-ақ АҚШ пен Канаданың түкпір-түкпірінен келген көптеген қайта жандандырушылар мен әуесқойлар жыл сайынғы "Миссиссинева 1812" фестивалінде қайта жасайды, ол АҚШ-тағы 1812 жылғы соғыстың ең ірі қайта жандандыру шарасы болып табылады. 1831 жылы Мартин Бутс пен Дэвид Брэнсон Марион қаласының орналасуы үшін жер сыйға тартқанда, Майами үндістері "Миссиссинева" деп атаған, жылдам ағысы бар, көркем өзеннің сол жағалауын таңдады, бұл атау "Құлайтын су" дегенді білдіреді. Шайқас 1812 жылы федералдық әскерлер мен үндістердің қанды, таңертеңгі шайқас өткізген жерінен 7 миль (11 км) төменде болды. 1831 жылы Грант округы құрылғанда, Марион округ орталығы болып бекітілді және оның болашағы айқын болды. Өзен сумен жабдықтауды, қуат беруді және жақын төбелердің ізімен суды ағызуды қамтамасыз етті. Елдегі кем дегенде 36 басқа қала сияқты, Марион да Американ революциясының генералы Фрэнсис Марионның құрметіне аталды, ол Оңтүстік Каролинада "Батпақты түлкі" деп танымал болды.
Өнеркәсіптік өсім
Марион 50 жылдан астам уақыт бойы ауыл шаруашылығы сауда орталығы ретінде дамыды, оны шағын фермалық және орман шаруашылығымен байланысты өнеркәсіптердің аз ғана саны қолдады. Индиана штатының соңғы резервациясынан, он үш шақырым қашықтықтағы индей мектебі, баптист шіркеуі және зираты бар индейлерді көру жиі кездесетін жайт болатын. 1880 жылдары Индиана штатының шығыс-орталық бөлігінде табиғи газ кен орындары табылды, және Грант округі Индианадағы газ добының кезінде қарқынды өсуді бастан кешірді. Газ-Сити және Мэтьюс қалалары өңделмеген егістік жерлерден қазылып, әрқайсысы кішкентай ауылдарды сіңіріп алып, қарқынды дамыған қалалар ретінде құрылды. Газ қоры толығымен пайдаланылғанға дейін және көптеген өнеркәсіптер кеткенге дейін олар бірнеше мың тұрғынды тартты. 1940 жылдарға дейін Мэтьюс Батысқа тән құрдым қаласына ұқсады, бірақ кейін он бір шыны зауытын тартты және кәсіби бейсбол командасын Индианаполистен ауыстырды. Грант округінің жалғыз жабық көпірі өткенге байланысты сақталған. Дегенмен, газ добы өзінің із қалдырды. Бірнеше өнеркәсіп, әсіресе шыны өндірушілер сақталды. 1888 жылдың 23 шілдесінде алты HDVS-те тұрғындардың саны артып, Конгресс Грант округінде жетінші үйді құрды (кейін тағы үш үй салынды). Ол Марион филиалы деп аталды. Конгресс құрылысқа 200 000 доллар бөлді, ал Грант округінің тұрғындары жылыту және жарықтандыру үшін табиғи газбен қамтамасыз етті. Марион табиғи газдың болуы және 1880 жылдан 1890 жылға дейін қызмет еткен АҚШ конгрессмені полковник Джордж Вашингтон Стилдің саяси қолдауына байланысты жаңа филиал орны ретінде таңдалды. Бұл мекеме қазіргі кезде Ветерандар әкімшілігінің (VA) Солтүстік Индиана денсаулық сақтау жүйесінің бөлігі болып табылады, бұрынғы VA медициналық орталығы Форт-Уэйнмен байланысты екі кампустық мекеме. ХХІ ғасырдың басында 1889 жылы салынған бастапқы емдеу ауруханасы, жылыжай және кадеттер жатақханасының бұзылуы жоспарланған. Бұл ғимараттарды қалпына келтіруді қаржыландыруға қоғамдық қолдау жетіспейді. Олар қазіргі стандарттарға сай келмейтіндіктен, Ветерандар әкімшілігі ғимараттарды бұзып, оларды жаңаларымен алмастыруды жоспарлап отыр.
1930 жылғы линчтеу
1930 жылы 7 тамызда Марион қаласында екі афроамерикалық ер адам дарға асылды. Ақ нәсілділерден тұратын, шамамен 5000 адамдық көпшілік, бір ақ нәсілді адамды өлтірді және оның сүйіктісін зорлады деген айыппен үш жас қара нәсілді жігіт ұсталған округтік түрмеге жиналды. Томас Шипп, Абрам Смит және Джеймс Камерон сотқа дейін түрмеден сүйреп шығарылып, қатты ұрып-соқты. Шипп пен Смит дарға асылды. Бір белгісіз әйел Камеронның осы қылмыстарға қатысы жоқ екенін айтқандықтан ол құтқарылды. Әйел зорлау айыбынан бас тартты. 1931 жылы Камерон кісі өлтіруге көмектескені үшін кінәлі деп танылып, төрт жылға сотталды, содан кейін шартты түрде босатылды. Ол білім алып, азаматтық құқықтар қозғалысының белсендісі болды, кейін 1942 жылдан 1950 жылға дейін Индиана штатының Азаматтық Бостандықтар Директоры қызметін атқарды. Ол NAACP-тің үш жергілікті бөлімшесін құрды және Индиана штатының Мэдисон округі бөлімшесінің алғашқы президенті болды. 1988 жылы ол Милуокиде Американың Қара Холокост мұражайын құрды, оның мақсаты линчелеудің қорқынышы мен зорлық-зомбылығына ұшыраған афроамерикандықтардың тарихын сақтау болды. 1993 жылы Джеймс Камерон Индиана штатынан ресми кешірім алды және толық түрде ақталуға ие болды. Кейін Камерон: "Индиана штаты мені кешіргендіктен, мен де Индиана штатын кешіремін" деді. 2005 жылы АҚШ Сенаты да Камероннан және линчелеу құрбандарының отбасыларынан ресми түрде кешірім сұрады. Мариондағы оқиға Индианада және Солтүстік Америкада афроамерикандықтарды соңғы рет линчелеу ретінде танылды.
Қазіргі тарих
Марион қаласының өркендеуі газ өндірісінің төмендеуінен кейін, Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін және 1955 жылға дейін тоқтап қалды. Алайда, General Motors штамптау және құралдар зауытының салынуы көптеген жаңа жұмыс орындарын ашты. Қала қарқынды дамыды. Метрополиялық орталықтарға жақын шағын елді мекендерді есептемегенде, Марионның 1950 жылдардағы өсуі 10 000-ден 100 000-ға дейін халқы бар Индиана штатының барлық қалаларынан тек біреуін ғана басып өтті. 20-ғасырдың соңында Марион өзінің маңызды мүліктерін зерделеп, аурухананың негізгі ғимараттары мен аумағын Марион филиалының тарихи ауданы деп белгіледі. Ол 38-ші көше мен Линкольн бульварының қиылысында, Марион қаласының оңтүстік-шығысынан шамамен 2,5 мильдей қашықтықта орналасқан. Ауданның шекаралары: солтүстік жағында 38-ші көше, шығыс жағында теміржол учаскесі, оңтүстік-шығысында Миссиссинева өзені, оңтүстік және оңтүстік-шығысында Чемберс паркі, ал батыс жағында Линкольн бульвары. Бұл жердің пішіні шамамен шаршы, бірақ оңтүстік-шығыс және оңтүстік-батыс бұрыштарын жою үшін диагональді шекаралар қолданылған. Бастапқыда, үйдің аумағындағы шаруашылық жұмыстары қазіргі Чемберс паркінің орналасқан жерін қамтыды. 1981 жылы А және С критерийлеріне сәйкес федералдық мүліктердің тарихи орындардың ұлттық тізіміне енгізуге жарамдылығы анықталды. Осының нәтижесінде 1981 жылдан бері Индиана штатының мұраны сақтау кеңсесі 1966 жылғы Ұлттық тарихи мұраны сақтау туралы заңның 106-бабына сәйкестікті тексеру үшін әртүрлі жобаларды қарап келеді. 1992 жылы тарихи аудан Индиананың Табиғи ресурстар департаментімен Грант округінің тарихи орындар мен құрылыстарының тізілімінің бір бөлігі ретінде зерттелді. Марион қаласының ең танымал сәулеттік ескерткіштерінің бірі – Марион орта мектебінің кең кампусы, онда 1468 орындық қауымдық зал, Марион филармониялық оркестрінің үйі, Өнер мектебі және Миссиссинева аңғарының қауымдық тобы бар. Қаланың Марион қалалық кітапханасы да бар. Баскетболдан сегіз рет штат чемпионы атанған Марион Гиантс командасы 7500 орындық Билл Грин атлетика аренасында ойнайды. Қала орталықтан Матер паркіне дейін 4 шақырымдық (2,75 миль) жағалау жолын пайдаланады, сондай-ақ соғыс ардагерлерін құрметтеу үшін жаңадан жөнделген 9 миллион долларлық YMCA ескерткіш кешені бар. Бұл Гиантс командасының 1926 жылы алғашқы штаттық баскетбол титулын жеңгеннен кейін салынған бұрынғы үйі болды. Қоғамдық меншіктегі сарай, Хостес үйі, әлеуметтік шараларға пайдаланылады, ал Марион қалалық ауруханасы шамамен жарты ғасыр бойы ұлттық аккредиттеуге ие. Марион ауруханасы соңғы кезде "магниттік аурухана" деп танылды.
География
Марион Mississinewa өзенінің жағасында орналасқан. 2010 жылғы халық санауы бойынша Марионның жалпы ауданы 15,794 шаршы миль (41 км²), оның ішінде 15,71 шаршы миль (41 км²) (немесе 99,47%) құрлық және 0,084 шаршы миль (0 км²) (немесе 0,53%) су алабын құрайды.
2010 жылғы санақ
2010 жылғы АҚШ халық санағы бойынша қалада 29 948 адам, 11 828 үй шаруашылығы және 6739 отбасы болды. Халық тығыздығы сондай-ақ 13 715 тұрғын үй бірлігін құрады. Қаланың нәсілдік құрамы: 78,1% ақ нәсілді, 14,7% афроамерикалық, 0,4% американдық үндістер, 0,7% азиялық, 2,4% басқа нәсілдерден және 3,6% екі немесе одан көп нәсілділер. Кез келген нәсілдегі испан немесе латын американдықтар халықтың 5,5% құрады. 11 828 үй шаруашылығының 27,9% 18 жасқа дейінгі балалары бар, 35,2% бірге тұратын некедегі жұбайлар, 17,0% күйеуі жоқ әйелдер басқарады, 4,8% әйелі жоқ ерлер басқарады, ал 43,0% отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 36,7% жеке тұлғалардан тұрады, ал 14,7% 65 жасқа толған немесе одан асқан жалғыз адамдар тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,25 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2,91 адамды құрады. Қаладағы орташа жас 36,2 жас. Тұрғындардың 21,1% 18 жасқа дейін, 16,3% 18 мен 24 жас аралығында, 22,1% 25 пен 44 жас аралығында, 24,5% 45 пен 64 жас аралығында және 16% 65 жасқа толған немесе одан асқандарды құрады. Қаланың жыныстық құрамы 47,0% ер адам және 53,0% әйел адамдардан тұрады.
2000 жылғы халық санағы
2000 жылғы АҚШ халық санағына сәйкес, соңғы онжылдықта Балл Фостер, SCM (кейін Ампад) қағаз компаниясы және иілгіш темір зауыттары (екеуі де Миллер даңғылының батыс жағында орналасқан) сияқты басқа Марион зауыттары да жабылды. Алайда, қала 2000-шы жылдардың ортасы мен соңында жаңа бизнестерді тартуда үлкен жетістіктерге қол жеткізді. Марион 2007 және 2008 жылдары Site Selection журналының экономикалық даму үшін ең үздік 100 микро кәсіпорын тізіміне енген Орта Батыс аймағындағы жалғыз қала болды. 2008 жылы TriEnda Plastics LLC компаниясын Марион қаласына орналастыру Индиана штатындағы ең үздік 5 өндірістік жобаның бірі ретіне танылды және Area Development Magazine журналының «Күміс кепе» сыйлығымен марапатталды. 2011 жылдың көктеміне қарай TriEnda өндірісті тоқтатты. Соңғы он жылда жеке сектордағы жұмыс берушілер Марион қаласына 1 113 000 доллардан астам инвестиция салды.
Өнер және мәдениет
Грант округінің түрмесі мен шериф резиденциясы, Абиджа С. Джей үйі, Марион бөлімшесі, мүгедек ерікті сарбаздардың Ұлттық тарихи ауданы, Марион қалалық коммерциялық тарихи ауданы, Аарон Суэйзи үйі, Джордж кіші және Мари Догерти Вебстер үйі, сондай-ақ Дж. Вудроу Уилсон үйі Ұлттық тарихи орындар тізіліміне енгізілген. 1900-1901 жылдары Марионда "Гласс Блоуэрс" деп аталатын өз бейсбол командасы болған.
АҚШ-тың Рождестволық қаласы
Christmas City U.S.A. – Марион және Грант округінде Рождество мезгілін насихаттаумен айналысатын коммерциялық емес жергілікті ұйым. Ұйым Алғыс айту күніне дейінгі сенбіде жыл сайынғы Рождество шеруін ұйымдастырып, демеушілік етеді, осы арқылы мерекелік маусымды бастайды. Бұл 1965 жылы ұйымның мерекелік маусымды дәстүрлі түрдегі әйбаттар мен жеке кештерден асырып тастау туралы оймен құрылды. Директорлар барлық жастағы тұрғындар арасындағы адамдық қарым-қатынастарды және қала тұрғындары емес адамдармен жақсы қарым-қатынас орнатуды көздеді. 1970 жылы Christmas City және Сауда палатасы қаланың имиджін жаңару үшін бірікті. Пошта карточкалары, автокөлікке жабылатын стикерлер, билбордтар қаланы АҚШ-тың Рождестволық қаласы деп тану мақсатымен жасалды. Қаланың атына тіпті сауда белгісі тіркелді, осылайша қаланың айқындығы сақталды. 1991 жылы қала әкімі Рон Моуэри, Марк Эрлуин және бір топ белсенді азаматтар Марион қаласының атына сай болуы керектігіне келісті. 1992 жылы Mississinewa Riverwalk – жыл бойы жүгіруге, серуендеуге және басқа да іс-шараларға пайдаланылатын 4 километрлік жаяу жол және мерекелік жарықтар мен шамдарды біріктіру арқылы Christmas City Walkway of Lights құрылды. Алғашқы жылы жаяу жолда 56 000-ға жуық шам мен шамдардан жасалған әсемдемелер болды; қазіргі таңда бұл жол 2 000 000-нан астам шамды қамтиды және ұзындығы 6 километрге жуық.
Көлік
Марион қалалық әуежайы Марион қаласының орталық бизнес ауданынан оңтүстік-батысқа қарай үш теңіздік миль (4 миль, 6 км) қашықтықта орналасқан. Марион қалалық көлік жүйесі қалада белгілі бір маршруттар бойынша және қажеттілікке қарай автобус қызметтерін ұсынады.