Кіріспе

Free Pascal үшін тегін, платформалық тәуелсіз интеграцияланған даму ортасы

Lazarus – Free Pascal компиляторын қолдана отырып, жылдам қосымшаларды әзірлеуге (RAD) арналған, платформалық тәуелсіз интеграцияланған даму ортасы (IDE). Оның мақсаты – Delphi-ге ең жақын Object Pascal тілінде бағдарламалау үшін қолдануға ыңғайлы даму ортасын ұсыну. Бұл әртүрлі бағдарламалық лицензиялармен шығарылған, тегін және ашық кодты бағдарламалық қамтамасыз ету. Lazarus көбінесе десктоптық компьютерлер, мобильді құрылғылар, веб-қосымшалар, веб-қызметтер, визуализациялық компоненттер және macOS, Linux және Windows сияқты бірнеше операциялық жүйелер үшін жергілікті кодты консольдік және графикалық интерфейсті (GUI) қосымшаларын жасау үшін қолданылады.

Тарату және лицензия беру

"Free Pascal" сияқты "Lazarus" та ақысыз бағдарламалық қамтамасыз ету. Әртүрлі бөліктері әртүрлі ақысыз бағдарламалық қамтамасыз ету лицензиялары бойынша таратылады, соның ішінде GPL, LGPL, MPL және LGPL-дің өңделген нұсқасы. LCL, ол жасалған орындалатын файлдарға статикалық түрде кіріктіріледі, LGPL-дің өңделген нұсқасы бойынша лицензияланады, бұл оны жасалған бағдарламалық қамтамасыз етуге, соның ішінде коммерциялық бағдарламаларға статикалық түрде кіріктіруге мүмкіндік беретін қосымша рұқсаттар береді. Дизайн уақыты пакетін орнату IDE-ге сілтеме жасаумен тең, сондықтан Lazarus IDE-ді GPL-мен үйлесімсіз дизайн уақыты пакетімен, мысалы, Mozilla Public License бойынша лицензияланған JEDI пакеттерімен алдын ала орнатылған күйде тарату лицензиялық талаптарды бұзуға әкеледі. Бұл Lazarus-ты пайдаланып коммерциялық пакеттерді жасауға тыйым салмайды.

Тарих

Free Pascal үшін IDE әзірлеудің алғашқы талпырысы 1998 жылы "Мегидо" жобасы аясында басталды. Жоба сәтсіз аяқталғаннан кейін, оның бірнеше әзірлеушілері көбірек икемділікке ие негізде жаңа жобаны бастады. "Лазар" атауы "Мегидо" идеясының қайта жандануын білдіреді. Бұл Жақияның Ізгі хабарында айтылғандай, Иса Мәсіх өлгеннен кейін төрт күн өткен соң қайта тірілткен Бетаниялық Лазарға сілтеме жасайды. LCL-дің алғашқы сынақ нұсқасы 2001 жылы шығарылуға дайын болды. 2003 жылы Lazarus (0.9.0.3) алғашқы бета нұсқасы SourceForge-де жарияланды. Lazarus 1.0 нұсқасы 2012 жылы, ал күрт жақсартылған Lazarus 1.2 нұсқасы 2014 жылы шығарылды. 2014 жылдың наурыз айына дейін SourceForge-ден төрт миллионнан астам жүктеме жасалды.

Нұсқалар

Версия нөмірі Шығарылған күні Платформа Түсініктемелер
2001 жылғы қаңтар Windows Компоненттік кітапхананың алғашқы шығарылымы
2001 жылғы қаңтар Windows GTK+ және басқа виджет жиынтықтарын пайдалана отырып, Linux және Windows үшін платформаға бейімделген дамуды қолдау үшін компоненттік кітапхананы қайта құру
2001 жылғы 30 қаңтар Windows, Linux Кросс-платформалық дамуды және жоба қаңқаларын қолдау үшін қателерді түзету және жаңа мүмкіндіктер
2001 жылғы 9 қазан Windows, Linux Codetools іске асырылды, қателерді түзету
2002 жылғы 17 қаңтар Windows, Linux Іздеу функцияларын кеңейту
2002 жылғы 19 тамыз Windows, Linux Графика және қаріптерді қолдауды жақсарту, Delphi 6 синтаксисін қолдау. Бинарлық DFM файлдары енді автоматты түрде LFM файлдарына айналады
2002 жылғы 26 қазан Windows, Linux LCL интерфейстерден ажыратылды
2003 жылғы 4 қыркүйек Linux SourceForge-де алғашқы шығарылым
2004 жылғы 27 ақпан Windows, Linux Пакеттерді қолдау, көптеген қосымша және жақсартылған қасиеттер
2005 жылғы 3 қаңтар Windows Тақырыптық қолдау жақсартылды, SourceForge-де орналастырылған ең көне қоғамдық нұсқа
2005 жылғы 25 ақпан Windows
2005 жылғы 19 шілде Windows
2005 жылғы 3 қазан Windows, Mac OS X (PPC) Қателерді түзету, IDE кеңейту мүмкіндігі жақсартылды, FPDoc файлдары үшін құжат редакторы; Free Pascal 2.0.1 кіреді
2006 жылғы 7 ақпан Windows Деректер қорын қолдау, CGI қосымшалары және басып шығару үшін жаңа пакеттер
2006 жылғы 2 сәуір Windows, Mac OS X (PPC), Linux Қателерді түзету, WinCE және Qt4 интерфейстеріндегі қосымша басқарулар
2006 жылғы 28 мамыр Windows, Mac OS X (PPC), Linux Қателерді түзету, IDE және LCL үшін онлайн көмек, Qt виджет жиынтығы интерфейсін жақсарту; Free Pascal 2.0.2 кіреді
2006 жылғы 23 қыркүйек Windows, Mac OS X (PPC), Linux Қателерді түзету, процедура тізімі іске асырылды, жаңа командалық жол құралы "lazbuild"
2006 жылғы 5 қараша Windows, Mac OS X (PPC), Linux Қателерді түзету, кодты бүктеу іске асырылды, Qt виджет жиынтығы жақсартылды
2007 жылғы 26 наурыз Windows, Mac OS X (PPC), Linux Windows қызметтерін және Linux демонды жазуға арналған жаңа компоненттер, қолдануға арналған әдеттегі тышқан курсоры; Free Pascal 2.0.4 кіреді
2007 жылғы 15 қараша Windows, Mac OS X, Linux Win64, WinCE және Intel негізіндегі Mac OS X үшін алғашқы тұрақты шығарылым. Qt, Carbon және Gtk2 виджет жиынтығы интерфейстерін жақсарту. Реттелетін құралдар панелі; Free Pascal 2.2.0 кіреді
2008 жылғы 5 қазан Windows, Mac OS X, Linux Ішкі графикалық жүйе қайта жазылды. LCL енді барлық платформаларда UTF 8 ретінде кодталған Unicode тізбелерін қолданады. FPDoc құралдар бойынша көмегі. Mac OS X-те Carbon виджет жиынтығын қолдану үшін алғашқы нұсқа
2009 жылғы 13 наурыз Windows, Mac OS X, Linux Қателерді түзету, белгішелерді қолдауды жақсарту; Free Pascal 2.2.2 кіреді
2009 жылғы 29 қыркүйек Windows, Mac OS X, Linux Редактор мен жөндеушінің жақсарулары, соның ішінде шығыс, жапон, қытай және араб сияқты қос байт қаріптерін қолдау, құрылған қосымшалардың кіші файл өлшемі; Free Pascal 2.2.4 кіреді
2009 жылғы 25 қазан Windows, Mac OS X, Linux Негізінен қателерді түзету
2011 жылғы 22 наурыз Windows, Mac OS X, Linux Көптеген жаңа мүмкіндіктер, соның ішінде ілеспе және бірнеше бастапқы код терезелері. Free Pascal 2.4.2 негізінде
2011 жылғы 30 қыркүйек Windows, Mac OS X, Linux Free Pascal 2.4.4 кіреді. Lazarus 0.9.30.2 нұсқасының шығарылым кандидаты
2011 жылғы 26 қазан Windows, Mac OS X, Linux Lazarus 0.9.30.2 нұсқасының шығарылым кандидаты
2011 жылғы 5 қараша Windows, Mac OS X, Linux Қателерді түзету
2012 жылғы 3 наурыз Windows, Mac OS X, Linux Қателерді түзету, Free Pascal 2.6.0 кіреді. Lazarus 0.9.30.4 нұсқасының шығарылым кандидаты
2012 жылғы 7 наурыз Windows, Mac OS X, Linux Lazarus 0.9.30.4 нұсқасының шығарылым кандидаты
2012 жылғы 11 наурыз Windows, Mac OS X, Linux Lazarus 0.9.30.4 нұсқасының шығарылым кандидаты
2012 жылғы 14 наурыз Windows, Mac OS X, Linux Қателерді түзету
2012 жылғы 29 шілде Windows, Mac OS X (Intel), Linux Lazarus 1.0 нұсқасының шығарылым кандидаты
2012 жылғы 21 тамыз Windows, Mac OS X, Linux Lazarus 1.0 нұсқасының шығарылым кандидаты
2012 жылғы 28 тамыз Windows, Mac OS X, Linux Бірінші түпкілікті нұсқа. Бұл тұрақты нұсқада Free Pascal 2.6.0 бар. IDE-нің бірнеше түзетулері мен жақсартулары, соның ішінде макро функция, кеңейтілген кодты бүктеу және жаңа жөндеуші функциялары
2012 жылғы 10 қазан Windows, Mac OS X, Linux Қателерді түзету, LCL және виджет жиынтығына кішігірім толықтырулар
2012 жылғы 2 желтоқсан Windows, Mac OS X, Linux Қателерді түзету, IDE, LCL және виджет жиынтығына кішігірім толықтырулар, сондай-ақ LazReport және TAChart
2013 жылғы 3 ақпан Windows, Mac OS X, Linux Қателерді түзету, IDE, LCL және виджет жиынтығына кішігірім толықтырулар, сондай-ақ LazReport және TAChart
2013 жылғы 19 наурыз Windows, Mac OS X, Linux Қателерді түзету шығарылымы; Free Pascal 2.6.2 негізінде
2013 жылғы 12 маусым Windows, Mac OS X, Linux Қателерді түзету
2013 жылғы 24 тамыз Windows, Mac OS X, Linux Қателерді түзету
2013 жылғы 16 қараша Windows, Mac OS X, Linux Қателерді түзету
2013 жылғы 16 қыркүйек Windows, Mac OS X, Linux Lazarus 1.2 нұсқасының альфа нұсқасы
2013 жылғы 3 қараша Windows, Mac OS X, Linux Lazarus 1.2 нұсқасының шығарылым кандидаты
2014 жылғы 13 қаңтар Windows, Mac OS X, Linux Lazarus 1.2 нұсқасының шығарылым кандидаты
2014 жылғы 4 наурыз Windows, Mac OS X, Linux Көптеген жаңа мүмкіндіктер, соның ішінде макро жазғыш, қабатталған графиктерді қолдау және Pascal Script. Free Pascal 2.6.2 негізінде
2014 жылғы 23 сәуір Windows, Mac OS X, BSD, Solaris, Linux Қателерді түзету шығарылымы. Free Pascal 2.6.4 негізінде
2014 жылғы 16 маусым Windows, Mac OS X, BSD, Solaris, Linux Қателерді түзету шығарылымы
2014 жылғы 12 қазан Windows, Mac OS X, BSD, Solaris, Linux Қателерді түзету шығарылымы
2015 жылғы 19 сәуір Windows, Mac OS X, BSD, Solaris, Linux Редактордың, ресурстарды басқарудың және қосымша жаңа мүмкіндіктердің жақсаруы. Free Pascal 2.6.4 негізінде
2015 жылғы 14 шілде Windows, Mac OS X, BSD, Solaris, Linux Қателерді түзету шығарылымы
2015 жылғы 4 қазан Windows, Mac OS X, BSD, Solaris, Linux Қателерді түзету шығарылымы
2016 жылғы 18 ақпан Windows, Mac OS X, Linux Көптеген жаңа мүмкіндіктер, соның ішінде ілеспе, жоба топтары және жақсартылған редактор. Free Pascal 3.0.0-ға негізделген
2016 жылғы 13 қараша Windows, Mac OS X, Linux Қателерді түзету шығарылымы
2017 жылғы 26 ақпан Windows, macOS, Linux Қателерді түзету шығарылымы. Free Pascal 3.0.2 негізінде
2017 жылғы 6 желтоқсан Windows, macOS, BSD, Linux Көптеген жаңа мүмкіндіктері бар, соның ішінде онлайн-пакет менеджері. Free Pascal 3.0.4 негізінде
2018 жылғы 28 ақпан Қателерді түзету
2018 жылғы 22 мамыр Windows, macOS, BSD, Linux Қателерді түзету шығарылымы
2019 жылғы 5 қаңтар Windows, macOS, BSD, Linux Көптеген жаңа мүмкіндіктер, соның ішінде Cocoa қолдауы және Pascal-ден JavaScript-ке транслятордың енгізілуі
2019 жылғы 16 сәуір Windows, macOS, BSD, Linux Қателерді түзету шығарылымы
2019 жылғы 6 тамыз Windows, macOS, BSD, Linux Қателерді түзету шығарылымы
2019 жылғы 1 қараша Windows, macOS, BSD, Linux Қателерді түзету шығарылымы
2020 жылғы 16 сәуір Windows, macOS, BSD, Linux Қателерді түзету шығарылымы, жақсартылған Cocoa виджет жиынтығы
2020 жылғы 11 шілде Windows, macOS, BSD, Linux Қателерді түзету шығарылымы, кішігірім толықтырулар, Free Pascal 3.2.0 негізіндегі алғашқы нұсқа
2021 жылғы 21 ақпан Windows, macOS, BSD, Linux Free Pascal 3.2.0 негізінде. Түзетулер тізімі қолжетімді
2022 жылғы 5 қаңтар Windows, macOS, BSD, Linux Free Pascal 3.2.2 негізінде. IDE, LCL және виджет жиынтығындағы көптеген жақсартулар
2022 жылғы 19 мамыр Windows, macOS, BSD, Linux Қателерді түзету шығарылымы
2022 жылғы 28 қыркүйек Windows, macOS, BSD, Linux Қателерді түзету шығарылымы
2023 жылғы 6 наурыз Windows, macOS, BSD, Linux Қателерді түзету шығарылымы
2023 жылғы 21 желтоқсан Windows, macOS, BSD, Linux IDE, LCL, виджет жиынтықтары және жөндеушіде көптеген жақсартулар.

Lazarus-пен жасалған қолданбалардың мысалдары

ASuite - Windows үшін тегін ашық кодты қолданба іске қосу бағдарламасы. 2.1 Альфа 1 нұсқасынан бастап, ол толықтай Lazarus/FPC-де жазылған. Beyond Compare - Windows, macOS және Linux үшін деректерді салыстыру құралы. macOS және Linux нұсқалары Lazarus/FPC арқылы құрастырылған. Cartes du Ciel - Linux, macOS және Windows үшін тегін планетарий бағдарламасы. Бұл бағдарлама телескоппен көруге болатын шоқжұлдыздардың, планеталардың және нысандардың картасын жасап, оларды белгілейді. Ол толықтай Lazarus/FPC-де жазылған және GPL лицензиясымен шығарылған. C evo - Delphi-ден Lazarus-ға көшірілген ашық кодты кезектік стратегиялық ойын. Cheat Engine - ашық кодты жадты сканерлеуші/шешімдік редактор/дебаггер. Бұл компьютерлік ойындарда көмектесуге пайдалы. 6.0 нұсқасынан бастап ол Lazarus/FPC арқылы құрастырылған. EPANET - су тарату жүйелерін модельдеуге арналған бағдарламалық пакет. HNSKY, Hello Northern Sky - Windows және Linux үшін тегін планетарий бағдарламасы. 3.4.0 нұсқасынан бастап Lazarus/FPC-мен жазылған және құрастырылған. MyNotex - мәтіндік жазбаларды жасау және басқаруға арналған Linux үшін тегін бағдарламалық жасақтама. PeaZip - Lazarus/FPC арқылы жасалған ашық кодты архивтеуші. TorChat Python-нан өтіп, Lazarus + Free Pascal-де қайта жазылуда. Total Commander 64 биттік нұсқасы. Double Commander - екі панельдік, бір-бірімен қатар орналасқан ашық кодты файлдық менеджер. Ол Total Commander-ден шабыттандырылған, сонымен қатар жаңа идеялар да бар. SimThyr - қалқанша безінің гомеостазын үздіксіз симуляциялау бағдарламасы.

Лазарьмен үйлесімді Дельфи кітапханаларының мысалдары

GLScene — 3D көріністерді сипаттауға және көрсетуге арналған визуалды компоненттер мен объектілерді ұсынатын, тегін OpenGL негізіндегі кітапхана. OpenWire — LCL компоненттері арасында LabVIEW немесе Agilent VEE сияқты, пин типті қасиеттер арқылы байланыстар жасауға мүмкіндік беретін ашық кодты кітапхана.