Кіріспе

GNU nano - Unix сияқты есептеу жүйелері немесе командалық қатар интерфейсін пайдаланатын операциялық орталар үшін мәтін редакторы. Ол Pine электрондық пошта бағдарламасының бір бөлігі болған Pico мәтін редакторын имитациялайды және қосымша мүмкіндіктер ұсынады. Pico-дан ерекшелігі, nano GNU General Public License (GPL) лицензиясымен таратылады. 1999 жылы Крис Аллегретта ашық кодты бағдарлама ретінде жариялаған nano, 2001 жылы GNU жобасының құрамына кірді. Логотипі грек әрпінің кішкентай этасына (η) ұқсайды.

Тарих

GNU nano алғаш рет 1999 жылы Крис Аллегретта TIP (TIP Isn't Pico деген рекурсивті аббревиатура) деген атпен жасалды. Оның мақсаты – Pico бағдарламасын ауыстыратын тегін бағдарлама құру болды, себебі Pico тегін бағдарламалық қамтамасыз ету лицензиясы бойынша таралмады. 2000 жылдың 10 қаңтарында атауы, бар болған Unix құралы tip-пен атау қақтығысын болдырмау үшін nano деп өзгертілді. Атау SI префикстер жүйесінен алынған, онда нано пикодан 1000 есе үлкен. 2001 жылдың ақпан айында nano GNU жобасының бөлігіне айналды. GNU nano Pico-да жоқ бірнеше мүмкіндіктерді іске асырады, оның ішінде синтаксистің түспен белгіленуі, жол нөмірлері, үлгі бойынша іздеу және алмастыру, жол бойынша прокрутка, бірнеше буферлер, жолдар тобын кірістіру, қайта тағайындалатын пернелерді қолдау, сондай-ақ өзгертулерді кері қайтару және қайта жасау мүмкіндіктері бар. 2003 жылдың 11 тамызында Крис Аллегретта nano-ның бастапқы кодын Дэвид Лоуренс Рамзиге ресми түрде тапсырды. 2007 жылдың 20 желтоқсанында 2.0.7 нұсқасы шыққан кезде Рамзи nano-ның күтушісі қызметінен кетті. Лицензия GPL 3.0 немесе одан кейінгі нұсқасына жаңартылды. Қазіргі уақытта жобаны Бенно Шуленберг жүргізеді. 2016 жылдың маусым айында 2.6.0 нұсқасында жобаның негізгі әзірлеушісі және басқа белсенді мүшелері Free Software Foundation-ның авторлық құқықтарды беру саясатына келіспейтіндігі және орталықтандырылмаған авторлық құқық иелігі GNU General Public License-ті іске асыруға кедергі келтірмейді деген сенімде болғандықтан, GNU жобасынан шығуға келісті. Бұл қадамды Debian және Arch Linux мойындады, ал GNU жобасы бұл қадамға қарсы шығып, оны "тармақтану" (fork) деп атады. 2016 жылдың 19 тамызында Крис Аллегретта Nano үшін авторлық құқықтарды беру туралы GNU-дың уәделерін орындағаннан кейін жобаның GNU отбасыға қайта оралатынын жариялады, бұл 2.7.0 нұсқасы 2016 жылдың қыркүйегінде шыққанда болды.

Басқару пернелері

GNU nano, Pico сияқты, пернетақтаға бағдарланған және басқару пернелері арқылы басқарылады. Мысалы, ағымдағы файлды сақтайды; іздеу мәзіріне өтеді. GNU nano экранның төменгі жағына екі жолды "жетілдірілген командалар жолағын" орналастырады, онда ағымдағы контексте қолжетімді көптеген командалар тізімі көрсетіледі. Толық тізімді көру үшін көмек экранына өтіңіз. Pico-дан айырмашылығы, nano өз мінез-құлқының өзгеруі үшін мета-пернелерді пайдаланады. Мысалы, тегіс прокрутка режимін қосып, өшіруге болады. Командалық жолдан таңдалатын дерлік барлық мүмкіндіктерді динамикалық түрде қосуға және өшіруге болады. Мета-пернесі жоқ пернетақталарда ол көбінесе Escape пернесіне бекітіледі, сондықтан, мысалы, орындау үшін, алдымен пернені басып, содан кейін босатып, сосын пернені басу қажет. GNU nano көрсеткіш құрылғыларын, мысалы, тышқанды, жетілдірілген командалар жолағындағы функцияларды іске қосу үшін, сондай-ақ курсорды орналастыру үшін де пайдалана алады.