Теннесси штатындағы Тау Етегі жолы

Кіріспе

Футхиллс парквейі – АҚШ-тың оңтүстік-шығысында орналасқан Шығыс Теннесси штатындағы Солтүстік Ұлы Түтінді таулардың етегімен өтетін ұлттық парквей. 72,1 миль (114 км) ұзындығындағы парк жолы батыста Кіші Теннесси өзені бойындағы 129-шы АҚШ тас жолын шығыста Пиджон өзені бойындағы 40-шы қарама жолмен (I-40) байланыстырады. Блоунт, Севьер және Кок округтерінің аумақтарынан өтеді. Көп бөлігі Ұлы Түтінді таулар ұлттық паркінің Теннесси шекарасына параллель жүретін биік қыраттар тізбегін кесіп өтеді, оңтүстікке қарай Ұлы Түтінді таулардың және солтүстікке қарай Теннесси аңғарының тегіс көрінісін ұсынады. Теннессидегі ең көне аяқталмаған тас жол жобасы – Футхиллс парквей жобасы, 1944 жылы Конгресс құрылысын бекіткеннен бері қаржыландыру қиындықтарына байланысты үнемі тоқтап тұр. 2018 жылдың мәліметі бойынша, парк жолының жартысынан астам бөлігі аяқталып, көліктер үшін ашылды, бірақ жолдың толық ұзындығына жер сатып алынған. Парквейдің 8E және 8F бөлімдері (соның ішінде "Жоғалған сілтеме") 2018 жылдың 8 қарашасында аяқталғаны жарияланды және 2018 жылдың 10 қарашасында халыққа ашылды, осымен 16,1 миль аяқталды. Бұрынғы ең ұзын ашық бөлімі (8H және 8G) Блунт округіндегі Чилхови тауының батыс беткейін кесіп өтетін 27 км (16,9 миль) жолдан тұрды, Кіші Теннесси өзеніндегі Чилхови көлінің жанындағы 129-шы АҚШ тас жолын Walland қаласындағы 321-ші АҚШ тас жолымен байланыстырды. Басқа ашық бөлімі (8A) – Кок округіндегі Грин-Маунтин тауын кесіп өтетін 9 км (5,6 миль) аралық, Косбидегі 321-ші АҚШ тас жолын Пиджон өзені аңғарындағы 40-шы қарама жолмен (I-40) байланыстырады. Гатлинбургты айналып өтетін жол, Гатлинбургтың солтүстік шетінен ұлттық парке дейін, Кьюв-Маунтиннің шығыс жағын кесіп өтеді және екі шетінде де Ұлы Түтінді таулар парквейімен қосылады, бұл жол да парквейдің бөлігі саналады. Ұлы Түтінді таулар парквейі (441-ші АҚШ тас жолы) Гатлинбургтен солтүстікке қарай Пейджон Форджға дейін де Ұлттық парк қызметінің жері болып табылады, бұл айналымдық жол Футхиллс парквейінің болашақ бөлімдерінің (8D және 8C) үшін жолға қосылады, Пейджон Фордж қаласының оңтүстік шекарасында. Парквейлер Ұлы Түтінді таулар ұлттық паркінің бір бөлігі ретінде Ұлттық парк қызметімен басқарылады. Басқа ұлттық парквейлерден айырмашылығы, олар ұлттық парк жүйесінің жеке бөлігі емес. Басқа NPS жолдарындағыдай, құрылыс (қайта жабуды қоса) Федералдық тас жол басқармасы (FHWA) Федералдық жерлер көліктік бағдарламасы (FLTP) серіктестігі арқылы жүзеге асырылады.

National parkway in Tennessee

The Foothills Parkway is a national parkway which traverses the foothills of the northern Great Smoky Mountains in East Tennessee, located in the southeastern United States. The 72.1 mile (114 km) parkway will connect U. S. Route 129 (U. S. 129) along the Little Tennessee River in the west with Interstate 40 (I 40) along the Pigeon River in the east. Portions pass through parts of Blount, Sevier, and Cocke counties. Large sections cross a series of high ridges running roughly parallel to the Tennessee boundary of the Great Smoky Mountains National Park, and offer unobstructed views of the Great Smokies to the south and the Tennessee Valley to the north. The oldest unfinished highway project in Tennessee, the Foothills Parkway project has been continuously stalled by funding difficulties since Congress authorized its construction in 1944. As of 2018, just over one half of the parkway has been completed and opened to vehicular traffic, although the right of way for the full length has been acquired. Sections 8E & 8F (including the "Missing Link") of the parkway was announced completed on November 8, 2018 and opened to the public on Saturday, November 10, 2018, adding 16.1 finished miles. Previously, the longest open section (8H and 8G) consisted of a 16.9 mile (27 km) leg traversing the western flank of Chilhowee Mountain in Blount county, connecting U. S. 129 along the Chilhowee Lake impoundment of the Little Tennessee River with U. S. 321 in the town of Walland. The other open section (8A) is a 5.6 mile (9 km) stretch traversing Green Mountain in Cocke county, connecting U. S. 321 in Cosby with I 40 in the Pigeon River valley. The Gatlinburg Bypass, which traverses the eastern flank of Cove Mountain between the north end of Gatlinburg and the national park, connecting to the Great Smoky Mountains Parkway at each end, is also considered part of the parkway. The Great Smoky Mountains Parkway (U. S. 441) from Gatlinburg north to Pigeon Forge is also National Park Service land, connecting the bypass to the right of way for future sections (8D and 8C) of the Foothills Parkway at the southern city limit of Pigeon Forge. The parkways are managed by the National Park Service as part of Great Smoky Mountains National Park. Unlike other national parkways, they are not a separate unit of the national park system. As with other NPS roads, construction (including repaving) is handled by the Federal Highway Administration (FHWA) through the Federal Lands Transportation Program (FLTP) partnership.

Тарих

Ұлы түтін тауларының етегіне туристер 19 ғасырдың ортасынан бастап қызығушылық танытқан. Осы кезеңде келген көптеген саяхатшылар аймақтың минералға толы тау бұлақтарына тартылды, олардың денсаулықты қалпына келтіретін қасиеттері бар деп есептелді. Жазғы демалыс орындары етектенген аймақта жылдам көбейіп, Ноксвиллдің жоғарғы топтары үшін танымал мезкейлік орындарға айналды. Бұл курорттардың ең сәттілері Чилхови тауының басындағы Монтвейл Спрингс және Аллегани Спрингс, Тукаличидегі Кинзел Спрингс, Уэрс аңғарындағы Лайн Спрингс және Ньюпортқа жақын Карсон Спрингс болды. Азамат соғысына дейін жазушы Сидни Ланье Монтвейл Спрингсте бірнеше жазды өткізді. Чилхови тауының аймағы оның "Тигр лилиялары" атты тұңғыш романының оқиға оқиғасы үшін маңызды ықпал етті. 1885 жылы Смоки тауларының табиғи кереметтерімен таныстырған алғашқы авторлардың бірі Мэри Ноэльс Мёрфри былай деп жазды:

Чилхови тауы батысқа қарай көтеріліп, алып және сұлу көрінеді. Көлеңкелер күннің жарқыраған көгілдір түсіне күлгін реңктермен араласып, нұрын шашыратып, әдемі мозаика құрады. Ұлы түтін таулары ұлттық паркінің бастапқы жоспарында ұсынылған парк шекараларының көп бөлігі осы етектенген аймақты қамтыды, бірақ 1934 жылы парк ашылған кезде шекара Таунсенд пен Уэрс аңғарының оңтүстігіне жылжытылды.

Парквей жобасы

1930 жылдары Конгресс Блю Ридж Парквейінің құрылысына рұқсат бергенде, парквейдің ешбір бөлігі Теннесси штатынан өтпеуі шешілді (парквейдің мақсаты Ұлы Дымды таулар Ұлттық паркін Шендоа Ұлттық паркімен байланыстыру болатын). Бұл шешімнен көңілі қалған Фрэнк Малони, Ұлы Смоки тауларын сақтау қауымдастығының вице-президенті, Теннессидегі Ұлы Смоки тауларының жанындағы демалыс аймақтарын байланыстыратын парквей құру үшін лоббилік жұмыстарды бастады. 1944 жылы, конгрессмен Б. Кэрролл Ристің қарқынды лоббилеуінен кейін, Конгресс Чилхови көлінен И-40 тас жолына дейін, Пиджон өзені бойымен 114 шақырымдық (71 миль) жол салуға рұқсат берді. 1945 жылы Теннесси штатының заң шығарушы органы Теннесси автомобиль жолдары департаментіне жол үшін жерді сатып алуға рұқсат берді, ал 1947 жылы қабылданған екінші заң жол құқығын Ұлттық парктер қызметіне беруге рұқсат берді. Соңғы жылдары Футхиллс Парквей жобасы жыл сайын Смоки таулары арқылы өтетін автокөліктердің көп санына байланысты даулы мәселеге айналды. Кейбіреулер парквей жол ағлағын күшейтеді деп санайды, ал басқалары ол Смоки тауларының трафигін азайтуға көмектеседі деп ойлайды. Бұған қоса, парквейлер бюджеттік басымдықтарда көбінесе төмен орында тұрады, сондықтан толық парквейді аяқтау үшін тағы бірнеше онжылдықтар қажет болуы мүмкін. Футхиллс Парквейге үлкен әсер еткен Блю Ридж Парквейінің құрылысы 1984 жылы бес жылдан астам уақытқа созылды; сондай-ақ, 1939 жылы басталган Натчез Трасс Парквейінің құрылысы 2005 жылға дейін аяқталмады. Уэрс-Вэлли мен Косби арасындағы парквейдің қалған бөлімдеріне қаржы бөлінбесе де, Ұлттық парктер қызметі әлі де жер құқығына ие және оларды аяқтау мүмкіндігі жоққа шығарылмаған. 2007 жылдың басында Ұлттық парктер қызметі 8B бөліміне (Питман орталығынан Косбиге дейін) қатысты экологиялық әсерді бағалауды және халықтың пікірін жинауды бастады.

Маршрут сипаттамасы

Блю Ридж Парквейі мен Скайлайн Драйв сияқты, Футхилл Парквейінің аяқталған бөліктері басқа жағдайда жолсыз қырқалар арқылы өтеді, бұл қоршаған аймақтардың кең көрінісіне мүмкіндік береді. Паркжолдың Чилхови тауы бөлімі 1966 жылдан бері ашық. Оның солтүстік жағында (Теннесси аңғарына қарайтын) төрт, ал оңтүстік жағында (Смоки тауына қарайтын) сегіз қарау орны бар. Чилхови тауының батыс бөлігіндегі ең биік нүктесі 808 м (2650 фут) биіктікте, Look Rock деп аталатын төбеде орналасқан. Онда 360 градусқа Блуант округі мен Батыс Смокилердің көрінісін қамтамасыз ететін бақылау мұнарасы орнатылған. Look Rock тұрақ орны паркжолдың жанында, ал мұнараға дейін жарты мильдік жаяу жол салынған. Rich Mountain / Cades Cove Mountain массиві шығысқа қарай көрінеді. Грегори Болд оңтүстік-оңтүстік-шығысқа қарай алып күмбездей көтеріледі. Оңтүстік-батыста Юникой тауларының Yellow Creek бөлігі және Чилховидің батыс қырқасының әсерлі көрінісі бар. Look Rock-тан Смоки тауларының ең биік тауларының бірнешеуін көруге болады. Оңтүстік-шығыста Клинманс Куполы мен Түндерхед тауы, ал шығыста Ле Конте тауы көрінеді. Ашық күндері шығысқа қарай Шығыс Смоки тауларының биік шыңдары – Гьюот тауы, Чэпман тауы және Олд Блэк тауы көрінеді. Look Rock-тан солтүстікке қарай Блуант округінің көп бөлігі және Лаудон мен Монро округтерінің бір бөлігі көрінеді. Ноксвиллдің МакГи Тайсон әуежайы солтүстік-солтүстік-батысқа қарай ұзын жасыл жолақ ретінде көрінеді, ал солтүстікке қарай Ноксвиллдің шамдары күн бату кезінде көріне бастайды. Құмберленд жазықтығы солтүстік көкжиектің көп бөлігін алып жатыр. Футхилл Парквейі таудың оңтүстік-батысы мен солтүстік-шығысын кесіп өте отырып, Диагональді түрде Green Mountain арқылы өтеді. Оңтүстік-батыс бөлігінен Камерр тауы мен Шығыс Смоки таулары көрініс береді. Солтүстік-шығыс бөлігінен Ағылшын тауы солтүстік-батысқа қарай үлкен қырқа ретінде көрінеді, ал Холл Топ шығысқа қарай шыңдай көтеріледі. Ньюпорттың шамдары таңертең ерте және кешке қарай көрінеді.

Much like the Blue Ridge Parkway and Skyline Drive, the completed sections of the Foothills Parkway traverse what would be otherwise roadless ridge crests, allowing for extensive views of the surrounding areas. The Chilhowee Mountain section of the parkway has been open since 1966. There are four overlooks on its north side (looking into the Tennessee Valley), and eight overlooks on its south side (looking into the Smokies). The highest point on the western section of Chilhowee Mountain is 2,650 ft (808 m) at a knob known as Look Rock. An observation tower has been erected there, allowing a 360 degree view of Blount County and the Western Smokies. The parking area for Look Rock is just off the parkway, with a half mile trail leading to the tower. The Rich Mountain/Cades Cove Mountain massif dominates the view immediately to the east. Gregory Bald rises like a giant dome to the south southeast. To the southwest, the Yellow Creek section of the Unicoi Mountains is visible, along with a dramatic view of Chilhowee's western ridgeline. Several of the highest mountains in the Smokies can be seen from Look Rock. Clingmans Dome and Thunderhead Mountain are visible to the southeast, and Mount Le Conte is visible to the east. On a clear day, the high peaks of the Eastern Smokies— Mount Guyot, Mount Chapman, and Old Black— are visible farther to the east. Looking north from Look Rock, most of Blount and parts of Loudon and Monroe counties are visible. Knoxville's McGhee Tyson Airport presents as a long greenish strip to the north northwest, and to the north the lights of Knoxville begin to appear around sunset. The Cumberland Plateau dominates much of the northern horizon. Foothills Parkway crosses Green Mountain in diagonal fashion, traversing the southwest and northeastern flanks of the mountain. From the southwest section, Mount Cammerer and the Eastern Smokies dominate the view. From the northeast section, English Mountain presents as a large ridge to the northwest, and Hall Top rises in peak like fashion to the east. The lights of Newport are visible early in the morning and later in the evening.

Сүргізу жолы

Ұлы Түтінді Таулар тас жолының (АҚШ 441/321, көбінесе "Парквей" деп аталады) бір бөлігі, Футхилл тас жолының салынып бітпеген бөлігіне қосылатын "қосымша" жол деп есептеледі.