Кіріспе

Пакистандық крикетші

Камран Акмал (Пенджаби, урду: ; 1982 жылдың 13 қаңтарында туған) – пакистандық крикет әкімшісі, жаттықтырушы және бұрынғы крикетші, Пакистан құрамасы сапында оң қолды соққы беруші және қақпа күзетуші ретінде ойнаған. Ол халықаралық карьерасын 2002 жылдың қараша айында Хараре спорт клубында өткен тест матчымен бастады. Акмал 2009 жылы ICC World Twenty20 турнирін жеңіп алған Пакистан құрамасының құрамында болды. 2023 жылдың ақпан айында крикет әкімшілігі және жаттықтырушылықтағы жаңа міндеттеріне байланысты ол барлық крикет түрлерінен кетуін жариялады.

Жеке өмір

Ол аға крикет әкімшісі Мұхаммед Ақмал Сиддиктің отбасында, үлкен отбасында дүниеге келді. Оның бір әпкесі және жеті ағасы бар, ал Камран олардың төртіншісі. Екі кіші ағасы, Аднан Ақмал мен Умар Ақмал да кәсіби крикетшілер, біреуі қақпаны қорғайтын соққышы, екіншісі – маманданған соққышы, сонымен қатар, арасында қақпаны қорғайтын ойыншы да бар. Пакистандық крикетші және бұрынғы капитан Бабар Азам да оның туысы. Ол Биконхаус мектеп жүйесінің түлегі. 2006 жылы бұрынғы тестілік крикетші Мұхаммед Ильястың қызына үйленді және әйелі мен балаларымен бірге тұрады.

Халықаралық мансап

Камран Акмал – жылдам ұпай жинаған, сонымен қатар қақпашы қызметін атқарған, Тест крикетінде 6 жүздікке жеткен ойыншы. Дегенмен, оның алғашқы жүздігі өте маңызды болды. Мохалиде сегізінші нөмірде 109 ұпай жинап, бірінші Тест матчында Пакистанның Үндістанға қарсы 39 ұпаймен басымдық танытуына көмектесіп, команданың тең түсуіне жағдай жасады. 2005 жылы Англияға қарсы ойында көрсеткен өнері оны команданың ең маңызды ойыншыларының біріне айналдырды. Әрине, ол көбінесе төменгі қатарда ойнайтын шабуылшы, бірақ шектеулі форматта да ашылушы болып ойнаған. Ашылушы ретінде ол Англияға қарсы бір күндік матчтарда екі рет қатарынан жүз ұпай жинады. Тест матчтарында төменгі қатарда ойнағанда, ол бір ұмытылмас ойын көрсетті. Пакистанды 39/6 есебімен құтқарып, жүздік соғып, 245 ұпайға жеткізіп, команданың жеңіске және серияда жеңіске қол жеткізуіне көмектесті. 2006 жылдың басында ол 6 айдың ішінде жеті халықаралық жүздікке жетіп, өте нәтижелі ойын көрсетті. Бірақ 2006 жылдың жазында Англияға сапар шеккеннен кейін оның формасы төмендеп, жақсармай бастады. Оның қақпашылық шеберлігі де нашарлап, Англия және Оңтүстік Африкаға жасаған сапарларда көптеген мүмкіндіктерді жіберді. 2008 жылы Бангладештің Пакистанға жасаған туры кезінде ол тағы да халықаралық жүздікке жетті. Кейін жарақат алды, біраз уақыт ойнамады, бірақ кейін командаға қайта шақырылды. Ақмал 2008 жылғы Азия кубогына қатыспады, оның орнына Серфраз Ахмед шақырылды, ол отандық жарыстарда жақсы өнер көрсеткен және U19 әлем чемпионатында да көзге түскен болатын. Ақмал 2008 жылғы ICC Чемпиондар кубогына 30 ойыншыдан тұратын тізімге енді. Ақмал 2009 жылы Т20 әлем чемпионатын жеңген Пәкістан құрамасының құрамында болды. Голландияға қарсы өткен матчта 4 ойыншыны жылдам қақпадан шығарғанымен ерекше көзге түсті. 2008 жылдың 12 қарашасында Ақмал соңғы оверде үш рет 6 ұпай соқты. Осының нәтижесінде Пәкістан Вест-Индияға қарсы Абу-Дабидегі алғашқы бір күндік матчында жеңіске жетті. 2010 жылдың 17 шілдесінде Ақмал Пәкістан Тест құрамасының вице-капитаны болып тағайындалды, бірақ кейіннен оның матчты сатуға қатысы бар деген айыптауларға байланысты қызметтен алынды. 2012 жылдың тамызында Ақмал Австралияға қарсы үш бір күндік серияға қайта шақырылды. 2013 жылдың наурызында Оңтүстік Африкаға жасаған туры аясында бес бір күндік матчта ойнады. 2013 жылдың мамырында ол Шотландияға жасаған сапарда бір күндік матчта ойнады, екінші матч жаңбырдың салдарынан тоқтатылды, ал бірнеше күннен кейін Ирландияға қарсы екі бір күндік матчта да қатысты. 2013 жылдың маусымында ол 2013 жылғы ICC Чемпиондар кубогы үшін ұлттық құрама құрамына енді. 2017 жылдың сәуір айында ол Вест-Индияға жасаған туры аясында үш бір күндік матчта ойнады, бұл матчтар ұлттық құрама сапында ойнаған соңғы матчтары болды. 2023 жылдың ақпан айында Ақмал барлық форматтағы крикеттен кетуі туралы хабарлады.

IPL мансабы

Ақмал "Раджастан Роялз" командасына қосылып, IPL-дің алғашқы маусымында ойнады. Ол турнирде бес матчта, қақпашы және жоғарғы сапыдағы соққышы ретінде, соның ішінде "Ченнаи Супер Кингс" командасына қарсы финалда да ойнады. Бірінші иннингсте ол екі пойызды ұстады, бірақ "Роялз" командасының қуғындауы кезінде бар болғаны алты ұпай жинап, ойыннан шығып қалды. "Роялз" командасы қызықты финалда турнирді жеңіп алды. 2008 жылғы Мумбайдағы шабуылдардан кейін туындаған шиеленісті жағдайға байланысты Пәкістандық ойыншыларға сол маусымда қатысуға рұқсат берілмегендіктен, ол IPL 2009-ға қатыспады.

PSL мансабы

Камранды Пешавар Залми тобы 70 000 АҚШ долларына сатып алды. 2016 жылғы маусымда оның орташа ұпай көрсеткіші 151 ұпайды құрады, ең жоғары ұпайы – 45. 2016–2017 жылдардағы «Қуаид-е-Азам» турниріндегі тамаша өнер көрсетуінің арқасында ол сақталды. 2017 жылғы маусымның ашылу матчында Исламбад Юнайтедке қарсы 48 доптан 88 ұпай жинады. Маусым ортасында ол өзінің қарқынын жоғалтты, бірақ «Карачи Кінгс» командасына қарсы өткен шешуші матчта 60 доптан ғана жүз ұпай жинап, командасына финалға өтуге мүмкіндік берді. Кейін ол матчтың үздік ойыншысы деп танылды. Ол турнирді 353 ұпаймен үздік ұпай жинаған ойыншы ретінде аяқтады және жасыл бас киімді, сондай-ақ Ханиф Мұхаммед атындағы үздік соққышы сыйлығын, ал 12 ойыншыны қақпадан шығару арқылы маусымның үздік қақпашысы үшін Имтиаз Ахмет сыйлығын жеңіп алды. Оның басқа PSL жүздіктері 2018 жылғы PSL кезінде «Лахор Каландарс» командасына қарсы және 2020 жылғы PSL кезінде «Кветта Гладиаторларына» қарсы. Ол PSL-де ең көп жүздік соққан ойыншы, оның үш жүздігі бар.

Басқа лигалар

2015 жылы Камран Акмал Кариб премьер лигасының (CPL) «Тринбаго Найт Райдерс» клубында ойнады. 2017 жылы ол Кариб премьер лигасының (CPL) «Сент-Люсия Кингз» клубымен келісімшарт жасасты. 2018 жылдың 3 маусымында ол Канаданың Global T20 турнирінде «Торонто Нэшнлс» командасының ойыншылар таңдауында (драфтында) таңдалды. 2018 жылдың қыркүйегінде ол Ауғанстан премьер лигасының бірінші турнирінде «Балх» құрамасының құрамына енді. 2020 жылдың қарашасында ол Ланка премьер лигасының «Дамбулла Хокс» клубымен келісімшарт жасасты, бірақ бірнеше күннен кейін иық жарақатына байланысты бас тартты. Ол Кашмир премьер лигасының алғашқы маусымында «Котли Лайнз» командасының капитаны.

T10 франчайзингтік мансабы

Камранды Маратха Арабианс командасы БАӘ-де өткен Т10 лигасының бірінші турнирінде таңдады. Ол екінші турнирде де команда құрамында қалды. Камран Ақмал 2019 жылы Катар T10 лигасының алғашқы турнирінде Swift Gallopers командасына қосылды.

Отандық мансап

2016–17 жылғы «Қуаид-е-Азам» трофиінде Акмал 1035 ұпай жинап, турнирдегі ең көп ұпай жинаған ойыншы болды. 2017 жылдың қараша айында ол Лахор Уайтс командасы үшін 2017–18 жылғы Ұлттық Т20 Кубогында Исламабадқа қарсы 150 ұпай жинады. Ол Т20 матчында 150 ұпай жинаған Пәкістанның алғашқы ойыншысы болды. Сондай-ақ, ол Пәкістандағы ішкі Т20 матчында ең көп алтылық соққан және Т20 крикетінде бес рет қатарынан 50-ден астам ұпай жинаған үшінші ойыншы болды. 2017–18 жылғы Ұлттық Т20 Кубогында ол Салман Баттпен бірге Т20 тарихындағы ең үздік ашылу серіктестігін жасады – 209 ұпай, бұл Джо Денли мен Дэниел Белл Драммондтың Т20 крикетінің кез келген түріндегі 207 ұпайлық бұрынғы рекордтық көрсеткішін басып өтті. Бұл рекордтық серіктестік Т20 тарихындағы кез келген қақпа үшін ең жоғары көрсетілген үшінші серіктестік те болды. 2018 жылдың сәуір айында ол 2018 жылғы Пәкістан кубогы үшін Федералдық Аймақтар құрамасының капитаны болып тағайындалды. Турнирдің ашылу матчында Хайбер-Пахтунхваға қарсы 105 ұпай жинап, «матчтың үздік ойыншысы» атанды. Ол турнирде Федералдық Аймақтар үшін ең көп ұпай жинаған ойыншы болды, төрт матчта 313 ұпай жинады. 2019 жылдың наурыз айында ол 2019 жылғы Пәкістан кубогы үшін Пәнджаб құрамасының капитаны болып тағайындалды. 2019 жылдың қыркүйегінде ол 2019–20 жылғы «Қуаид-е-Азам» трофиі турниріне Орталық Пәнджаб құрамасына қосылды.

Криккеттің әкімшілігі

2023 жылдың қаңтарында ол жасөсперімдер командаларын іріктеу комитетінің төрағасы болды, U13, U16 және U19 аймақтық және аудандық құрамаларын іріктеу үшін іс-шаралар өткізді. 2023 жылдың ақпан айында ол Харун Рашидтің ұлттық іріктеу комитетіне мүше болып кірді. Ақпан айының соңында ол 2023 жылғы PSL жарысын көрсету үшін жеке телеарнамен келісімшарт жасасқандықтан, ересектер мен жастар іріктеу комиссияларынан шықты, себебі PCB өкілі ретінде телеарнада пайда болу мүдделер қақтығысына алып келетінін түсінді.

Жаттықтырушылық мансап

2023 жылдың ақпан айында ол «Пешавар Залми» командасының соққылау жөніндегі тәлімгері болып тағайындалды. Ақмал, тұрақты бас бапкер Дарен Сэммидің болмаған жағдайында, «Пешавар» командасының бас бапкері ретінде «Кветта Гладиаторларына» қарсы көрсету ойынында да қызмет етті.

Ойынды реттеу туралы айыптаулар

2009–10 жылдардағы Австралияға жасалған тур кезінде Сиднейде өткен екінші тестілік матчта Акмал Австралия иннингінде төрт рет қате жіберіп алды, оның үшеуі Майкл Хассиден болды. Хасси 134* ұпай жинап, Питер Сиддлмен 9-шы қақпаға 133 ұпайлық үлкен серіктестік құрды. Пакистан екінші иннингте бар болғаны 139 ұпайға тоқталып, нәтижеде 36 ұпаймен жеңіліске ұшырады. Кейіннен ол және жылдам доп тастаушы Рана Навед ул Хасан матчты бұрмалауға қатысқан деген айып тағылды, олар Пакистан Крикет Кеңесі (ПКК) тарапынан тексерілді және Англияға қарсы T20 сериясынан шығарылды. 2010 жылдың қыркүйек айының басында Халықаралық Крикет Кеңесі (ХКК) оған Сиднейдегі тестілік матчты бұрмалауға қатысқаны үшін тергеу жүргізіліп жатқанын хабарлаған ресми хат жіберді. 2010 жылдың қазан айында Оңтүстік Африкаға қарсы кезекті серияда Акмалға аппендицит алып тастау операциясы жасалды және ол шектеулі оверлер құрамасына қатыса алмады. Акмал операциядан кейін екі матчтық тестілік серияға қатыса алды, бірақ оның орнына Зұлқарнайн Хайдер таңдалды. Сонымен қатар, Сальман Батт, Мұхаммед Әмір және Мұхаммед Әсифке қатысты спот-фикс (қалпын бұрмалау) даулы оқиғасына қатысқан деген күдік болғандықтан, Камран Акмал, Шоaib Малик, Умар Амин және Ясир Хамид турға іріктемеді. Вахаб Риаз да матчты бұрмалау бойынша тергеуге алынды, бірақ ХКК оны тексеріп, тергеуден шығарды, осылайша оған Оңтүстік Африкаға қарсы турға қатысуға рұқсат берілді, ол екі T20 матчы, бес бір күндік матч және екі тестілік матчты қамтыды. Бұл туралы кеңес ресми түрде растамаса да, олардың іріктемеу себебі күдік әлі толыққанды жойылмаған деген болжам бар. ХКК Акмалдың командаға кіруіне тыйым салынғанын растады. Тергеу аяқталғаннан кейін ол ұлттық құрамаға іріктеуге қайта қол жетімді болды.

Викет ұстауы

Камран Ақмал әрқашан тұрақты қақпаны ұстау дағдысының жетіспеуі үшін сынға ұшыраған. Оны жиі мазаққа қылып, қақпашы емес, голкипер деп атаған. 2009 жылдың қаңтар айында Шри-Ланкаға қарсы өткен тағы бір сәтсіз сериядан кейін журналистер мен бұрынғы ойыншылар оны ұлттық құрамадан шығаруға шақырды. Оның қақпаны ұстау шеберлігі бірте-бірте жақсарды, 2009 жылғы T20 әлем чемпионатында жарқын өнер көрсетті, соның ішінде Нидерландыға қарсы өткен матчта бір ойында төрт рет қақпаны қағып, әлемдік рекордты орнатты. Дегенмен, Австралияға қарсы екінші сынақ матчында төрт рет қате жіберіп, тіпті төртінші күні Майкл Хассиден үш мүмкіндікті пайдаланбады. Хасси алғашқы үш күнде үстемдік танытқан Пәкістанның жеңіліске ұшырауына себеп болған, матчты шешкен жүздікке қол жеткізді. Осыдан кейін үшінші сынақ матчында Сарфраз Ахмед оны алмастырды. Бұл турдан кейін Ақмал 2010 жылғы ICC T20 әлем чемпионатында, 2010 жылғы Азия кубогында және 2010 жылдың шілдесінде Австралияға қарсы өткен матчтарда қақпаны ұстау дағдысын тұрақты түрде жақсартты. Алайда, Англияға қарсы келесі сынақ сериясында Ақмал үш оңай мүмкіндікті жіберіп алды және бір қақпаны қағу мүмкіндігінен айырылды. Матч барысында ол Кевин Питерсенді керемет ұстап алғаннан кейін, келесі допта Пол Коллингвудты ұстаудан қателесті. Бірінші иннингте Ақмал 23 ұпаққа жеткен Иоин Морганды ұстап алды, ал ол кейін 130 ұпақ жинады. Құрамада Зұлқарнайн Хайдер деген тағы бір қақпашы болғанына қарамастан, Пәкістан құрамасының капитаны Салман Батт Камран Ақмалдың тағдырын анықтау әлі ерте екенін мәлімдеді, себебі тек бір матч ойналды. 2020 жылдың 13 қазанында 2020–21 жылғы Ұлттық T20 кубогында Ақмал T20 тарихында 100 қақпаны қаққан алғашқы қақпашы болды.