Кіріспе

Париждегі өнер мұражайы, Франция. Musée Marmottan Monet – Францияның Парисі қаласындағы суретші Клод Монеге арналған өнер мұражайы. Жиынтығында Клод Монеге тиесілі үш жүзден астам импрессионизм және постимпрессионизм туындылары бар, соның ішінде 1872 жылғы "Күн шығысы" картинасы да бар. Музейдің даңқы 1966 жылы Клодтың екінші ұлы және жалғыз мұрагері Мишель Моне жасаған сыйлықтың арқасында келді.

Тарих

Бастапқыда Вальми герцогының аң аулау резиденциясы болған Булон орманының шетіндегі ғимарат 1882 жылы Жюль Мармотан сатып алды, ол кейін оны ұлы Пол Мармотанға мұра етіп қалдырды. Пол Мармотан резиденцияға көшіп, Наполеон дәуіріне деген қызығушылығы арқасында әкесінің суреттер, жиһаз және қола бұйымдарынан тұратын коллекциясын кеңейтті. Мармотан үйін, коллекциясын, сондай-ақ кітапханасын (Бюлоньдегі Мармотан кітапханасы) Әдемі өнер академиясына сыйлады. Академия 1934 жылы үйді және коллекцияны Мармотан мұражайы ретінде ашты.

1985 жылғы ұрлық

1985 жылы 27 қазанда күндіз бес қарулы, бетперделі адамдар мұражайға кіріп, күзетшілер мен келушілерге қауіп төндіріп, жинақтан тоғыз картина ұрлады. Олардың арасында Клод Монедің "Күннің шығысы" (Impression, soleil levant) картинасы болды – осы картинадан импрессионизм ағымы өз атауын алған. Бұдан басқа, Камиль Моне және Трувильдегі жағажайдағы туысы, Жан Моне портреті, Поли портреті, Белль аралы балықшысы және Голландиядағы лалалар егістігі, сондай-ақ Моне, Пьер Огюст Ренуардың "Тасқа отырған әйел" және Моне портреті, Берте Морисоның "Балдағы жас келіншек" және Сейичи Нарузенің "Моне портреті" ұрланды. Ұрланған картиналардың құны 12 миллион долларға бағаланды. Анықталған ақпарат бойынша, Якуза тобынан Шуиничи Фуджикума есімді қылмыскер тұтқындалды. Ол бұрын героин тасымалдағаны үшін француз түрмесінде отырған және бес жылға сотталған. Түрмеде ол өнер ұйымының мүшелері Филипп Жамин мен Юсеф Химунмен танысты. Фуджикума, Жамин және Химун Мармоттандағы ұрлықты жоспарлады. Фуджикуманың үйінен полиция мұражайдан ұрланған картиналар шеңберленген каталогты тапты. Сондай-ақ, 1984 жылы Франциядағы мұражайдан ұрланған Жан Батист Камиль Короның екі картинасы да табылды. Бұл 1990 жылдың желтоқсан айында Корсикадағы шағын вилладан ұрланған суреттерді табуға мүмкіндік берді.

Жинақтар

Алғашында Бірінші империяның туындыларын көрсету мақсатында құрылған мұражайдың коллекциясы екі маңызды сыйлық арқасында өзгерді. 1957 жылы Викторина Доноп де Монши музейге әкесі, Мане, Моне, Писсарро, Сисли және Ренуардың дәрігері, сондай-ақ импрессионизм қозғалысының ерте қолдаушысы болған доктор Жорж де Беллиоға тиесілі импрессионисттік туындылардың маңызды жинағын сыйға берді. 1966 жылы Клод Монедің екінші ұлы Мишель Моне өз әкесінің туындыларынан тұратын жеке коллекциясын музейге қалдырып, осылайша Моне картиналарының ең ірі жинағын құрды. 1985 жылы суретші Анри Духемнің асырап алған қызы Нелли Духем импрессионисттік және пост-импрессионисттік туындыларының үлкен коллекциясын (соның ішінде бірнеше Моне картинасын) музейге сыйға тартты. 1975 жылдан бері мұражай жыл сайын жеке тұлғаларға немесе коллекцияларға арналған екі көрме ұйымдастырып келеді, олардың арасында 1976 жылы Тулуза-Лотрек, 1984 жылы Бойли, 1989 жылы Домие, 1990 жылы Гоя, 1991 жылы Болдини және 2017 жылы Писсарроның көрмелері болды. Музейдің Клод Моне өмірінің соңғы кезеңіндегі туындылары 1995 жылы Жаңа Орлеан өнер мұражайында және Сан-Францисконың Көркемсурет мұражайларында көрмеге қойылды. Кейіннен 1998-1999 жылдары бұл туындылар Уолтерс өнер мұражайына, Сан-Диего өнер мұражайына және Портленд өнер мұражайына жіберілді. Мұражайда сонымен қатар Берта Моризо, Эдгар Дега, Эдуард Мане, Альфред Сисли, Камиль Писсарро, Пол Гоген, Пол Синьяк, Пьер Огюст Ренуар және басқа суретшілердің туындылары да бар. Бұдан өзге, онда Вильденштейннің нұсқаулық қолжазбалар жинағы және Жюль мен Пол Мармоттаның Наполеон дәуіріне тән өнер және жиһаз жинағы сақталған.

Құрылымы мен орналасуы

Музейдің сол кездегі кураторы Жак Карлу музейдің төменгі қабатында Моне коллекциясы үшін арнайы көрме кеңістігін салды. Монедің Музей де л'Оранжериядағы Су лилиялары муралдары үшін жасалған залдан шабыттанған, үлкен, ашық бөлме келушілерге Моне өнерінің дамуын көруге, сондай-ақ оның туындыларын жақыннан да, алыстан да тамашалауға мүмкіндік береді. Музейдегі ең танымал туындылардың бірі – Монедің «Күннің шығуы» (Impression, Soleil Levant) картинасы, осы картинаның атынан импрессионизм қозғалысы аталған. 1985 жылы бұл картина Мармоттан мұражайынан ұрланып, бес жылдан кейін қайта табылып, 1991 жылы тұрақты көрмеге қойылды.

Орналасқан жері

Музей Париждің 16-шы округіндегі Луи Бойли көшесі, 2 нөмірде орналасқан. Ең жақын метро станциясы – 9-шы желідегі Ла Муетт.