Кіріспе

Бун (/'//b//u://n/ БУН) – Дес-Мойн Тауншипіндегі қала және Айова штаты, АҚШ-тың Бун округінің орталығы. Бұл Бун, Айова Микрополитендік статистикалық аймағының бас қаласы, ол Бун округінің барлық аумағын қамтиды. Бұл микрополитендік статистикалық аймақ, Эймс, Айова метрополитендік статистикалық аймағымен бірге, ірі Эймс-Бун, Айова біріктірілген статистикалық аймағын құрайды. 2020 жылғы халық санауы бойынша қаланың халқы 12 460 адамды құрады.

Тарих

Боун аймағының ерте тарихында көмір өндіру маңызды рөл атқарды. 1849 жылы, Бун қаласы болып қалыптасқаннан оңтүстікке қарай, Хони-Крик өзенінің жағалауындағы жергілікті теміршілер көмір қазып ала бастады. Бун 1865 жылы Джон Инсли Блэрмен қала ретінде жоспарланды. Келесі жылы, Чикаго және Солтүстік-Батыс көлік компаниясының теміржол станциясы салынғанда, қала мәртебесіне ие болды. Алғашқыда қала "Монтана" деп аталды, бірақ 1871 жылы Бун деп қайта аталды. Қазіргі атауы зерттеуші Дэниел Бунның ұлы, Натан Бунның құрметіне берілген. Коммерциялық көмір өндірісіне теміржолдың келуі түрткіс берді. 1867 жылы Кенфилд пен Тейлор қаланың батысында шахта ашты. Олардың шахтасы 242 метр тереңдікте болды және көмірді теміржолға арбамен тасыды. 1874 жылы шахтаға теміржол желісі салынды. Шахта теміржол компаниясының меншігіне өтті және 30 жыл бойы жұмыс істеді. Бун аймағында көмір қабаттары болды; жоғарғы қабаттың қалыңдығы шамамен 3 футқа жуық, ол әрқашан қабырғалық қазу әдісімен, ал төменгі қабат бөлме және тірек қазу әдісімен қазылды. 1912 жылы Бундағы Біріккен Кеншілер Одағының 869-шы жергілікті бөлімінде 554 мүше болды, бұл сол кездегі халықтың шамамен 10% құрады. Fareway азық-түлік желісі Бунда пайда болды. Компания өз кеңселерін де қалада сақтайды. Алғашқы Casey's General Store дүкені 1968 жылы Айова штатының Бун қаласында ашылды. Бунда зауыттары болған немесе әлі де бар басқа ірі кәсіпорындардың қатарында Gates Rubber, Heinrich Envelope, Archway Bakery, Lowe Berry Seeds, Coca Cola Bottling, Quinn Iron & Wire Works (қазір Besser Quinn Machine & Foundry), Mid States Steel, Sunoco Products, Specialty Leather Productions, Randy's Frozen Meats, PDM Distribution, ProLiant Biologicals, APC, Thermomass Composite Tech, CDS Global, Patterson Logistics және Stoll Bottling кіреді.

География

АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 9,02 шаршы миль (23 км²) және барлығы құрлықтан тұрады. Леджес штатының паркі Бун қаласынан оңтүстікке қарай 6,4 шақырым жерде орналасқан және танымал саяхат орны болып табылады.

Климат

Кёппен климаттық жіктеу жүйесі бойынша Бун қаласында ыстық жазғы ылғалды континенттік климат орналасқан, климат карталарында "Dfa" деп белгіленеді.

2000 жылғы халық санағы

2000 жылғы санақта қалада 12 803 адам, 5 313 үй шаруашылығы және 3 363 отбасы тұрды. Халық тығыздығы 5,585 тұрғын үй бірлігін құрады. Қаланың нәсілдік құрамы: 98,34% ақ нәсілді, 0,32% афроамерикалық, 0,22% американдық үнді, 0,21% азиялық, 0,35% басқа нәсілдерден және 0,56% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілге жататын испан немесе латын американдықтары халықтың 0,87% құрады. 5 313 үй шаруашылығының 30,2% -ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрады, 51,0% -ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 9,8% -ы күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 36,7% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 31,5% жеке адамдардан тұрады, ал 13,8% -ы 65 жасқа толған немесе одан асқан жалғыз тұратын адамдар. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,34 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2,94 адамды құрады. Халықтың 24,3% -ы 18 жасқа дейінгілер, 9,5% -ы 18-24 жас аралығындағылар, 27,2% -ы 25-44 жас аралығындағылар, 21,4% -ы 45-64 жас аралығындағылар, ал 17,6% -ы 65 жасқа толған немесе одан асқандар. Орташа жас 38 жасқа тең. Әр 100 әйелге 89,3 еркек шақтап келеді. 18 жастан асқан әр 100 әйелге 85,4 еркек шақтап келеді. Үй шаруашылығының орташа табысы 43 256 доллар. Ер адамдардың орташа табысы 32 106 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 22 119 доллар. Жан басына шаққандағы орташа табыс 22 611 доллар. Отбасылардың 5,4% және халықтың 8,4% кедейлік шегінен төмен тұрады, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 10,9% және 65 жастан асқандардың 5,8% -ы.

Көлік

Бун АҚШ-тың 30-шы тас жолында орналасқан. Алғашқы Линкольн тас жолы қала орталығынан өтті, бірақ 1960-шы жылдардың соңында Бун орталығын оңтүстікке айналып өтетін жаңа төрт жолақты тас жол салынды. Сонымен қатар, барлық бағытта тас жолдардың желісі бар. Бунға 1995 жылы Чикаго және Солтүстік-Батыс теміржолын (C&NW) сатып алған Юнион Пасифик магистралі қызмет көрсетеді. Бун Чикаго және Солтүстік-Батыс теміржолында бөлімше және экипаж алмасу пункты болған, және оның бір бөлігі бүгінге дейін сақталып қалған. Қала орталығынан шығысқа қарай орташа көлемдегі теміржол депосы бар. Локомотивтер енді қала ішінде дабыл қағуды тоқтатқан, себебі көшелер мен теміржолдың қиылысқан жерлерінде өзгерістер жасалған. Бун сонымен қатар Форт-Додж, Дес-Мойн және Оңтүстік теміржолының ортасы болды, бұл 1955 жылы Дес-Мойн өзеніндегі су тасқыны Фрейзер гидроэлектр стансасын қиратқаннан кейін дизельге ауысқан электрлік қалааралық теміржол еді. Ол орталықтағы C&NW желісімен байланысты. Оны 1968 жылы C&NW сатып алды, кейіннен пайдаланудан тоқтатылды. Желінің Фрейзерге дейінгі батыс бөлігі туристік мақсатта Бун және Сцендік аңғар теміржолы ретінде қайта жандандырылды. Чикаго, Милуоки, Сент-Пол және Тынық мұхиты теміржолы да оңтүстік-шығыстан Бунға тармақ желісін салды. Ол да C&NW желісімен байланысты. 1960-шы жылдардың соңында желі Лютерге дейін қысқартылды және бірнеше жылдан кейін толығымен тастап кетілді.

Білім

Боун қауымдастығының мектеп округі жергілікті мемлекеттік мектептерді басқарады. Қасиетті Жүрек приходы балабақшадан 8-сыныпқа дейінгі оқушыларға арналған шіркеу мектебін ұстап тұрады. Троица лютеран шіркеуі 3 жастан 8-сыныпқа дейінгі студенттерге арналған мектепті басқарады. Des Moines Area Community College (DMACC) қаланың оңтүстік-орталық бөлігінде кампусқа ие. Ол 1969 жылы DMACC бұрынғы Бун колледжін сатып алғанда құрылды және кеңейтудің алғашқы кезеңінде ашылған екінші кампус болды.

Мерекелер мен іс-шаралар

Бунның теміржол тарихын мерекелейтін жыл сайынғы Pufferbilly Days іс-шарасы жаздың соңында өтеді және 30 000-нан астам қатысушысы бар Айова штатының ең танымал бес халықтық фестивалінің бірі болып табылады. IMCA Super Nationals Бун Speedway-де, Еңбек күні аптасында өткізіледі. Бун өзені аңғары фестивалі 2017 жылы басталып, мамыр айында ұйымдастырылады. Бұл фестиваль Бун және Бун округының табиғи сұлулығы мен ұсынатын мүмкіндіктерін тойлауға арналған, ашық ауада өтетін шара. Бун қаласы жыл сайынғы Farm Progress Show көрмесіне де төрағалық етеді. Алғашқыда бұл көрме Айова, Иллинойс және Индиана штаттарындағы әртүрлі шаруашылықтар арасында ауысып тұрған, бірақ кейіннен Бун (Айова) және Декатур (Иллинойс) қалалары тұрақты орындар ретінде бекітілді. Қазір көрме осы екі қаланың арасында жыл сайын кезекпен өтеді.

Туристік жерлер

Винченцо Мизерендиноның Теодор Рузвельттің соңғы және ең үлкен мүсіні 1941 жылы тапсырылды, оның 1943 жылы Айова штатының Буне қаласына жеткізілуі жоспарланған еді. Бірақ, құюдан бұрын оның 4000 фунт салмақтағы қоласы Екінші дүниежүзілік соғысқа жұмсалды. Мизерендиноның сөзінше, Теодор Рузвельт өзі де елге қызмет етуді басты орынға қою туралы шешімді мақұлдаған болар еді. Кейін, 1946 жылы Нью-Йорк штатының Корона қаласындағы «Рим қола корпорациясы» Мизерендиноның түпнұсқа қалыпы бойынша қоладан құю жұмыстарын жасады. 1948 жылдың 6 қаңтарында мүсін Макхоуз паркіне орнатылды. Үш үлкен гранит тақтаға қойылған, 6 фунт 3 дюймдік мүсін Рузвельтті таулы ландшафттан көтеріліп, көпшілікке сөйлейтіндей етіп, қолын созып тұрған күйде бейнелейді. Мүсіннің астында Рузвельттің сыртқы іс-әрекеттерінен он барельеф орналасқан. «Бун және Сценикалық аңғар темір жолы» мен Джеймс Х. Эндрю темір жолы мұражайы да қызығушылық тудыратын орындар. B&SVRR келушілерге Бун мен Бун өзені аймағын пойыз арқылы көруге мүмкіндік береді, түрлі тарихи локомотивтердің артында саяхаттауға болады. «Томас танк машинасы» жыл сайын B&SVRR-ге, әдетте қыркүйек айында «Томаспен бірге күнді өткізу» іс-шарасына қатысады. Теміржолда бірнеше «дастарқандық» пойыз, тұрақты апталық экскурсиялар және Рождествоға арналған арнайы шаралар ұйымдастырылады. Джеймс Х. Эндрю мұражайында теміржол тарихына қатысты әртүрлі экспонаттар мен түпнұсқа заттар қойылған.

Саябақтар мен демалыс

Дж. Б. Макхоз паркі мен демалыс орны – Бун қаласының ең үлкен паркі. Онда демалыс орындары, бейсбол алаңдары, теннис корттары, құм волейбол алаңы, баскетбол алаңы, ойын алаңдары, табиғат жолдары, ат жолы, балық көлі, Тедди Рузвельт ескерткіші, велосипед жолы, диск-гольф алаңы және жүзу бассейні бар.