Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Спенсер – АҚШ-тың Айова штатындағы қала және Клей округінің орталығы. Ол Кіші Сиу және Очиедан өзендерінің тоғысқан жерінде орналасқан. 2020 жылғы халық санауы бойынша халық саны 11 325 адамды құрады, бұл 2000 жылғы 11 317 адамнан көп. Спенсерде Клей округі жәрмеңкесі жыл сайын қыркүйек айында өтіп, орташа есеппен 300 000-нан астам келушіні қабылдайды. Қаланың бұрынғы кітапхана мысығы Дьюи Ридмор Букс 2006 жылы қайтыс болғанға дейін бүкіл әлемге әйгілі болды. Кітапхана директоры Вики Майрон мен Бретт Виттердің "Дьюи: Әлемге тиген кішкентай қала кітапханасының мысығы" атты кітабында оның есімі мәңгілікке сақталды.
Spencer is a city in the state of Iowa, United States, and the county seat of Clay County. It is located at the confluence of the Little Sioux and Ocheyedan rivers. The population was 11,325 in the 2020 census, an increase from 11,317 in 2000. Spencer hosts the Clay County Fair, held annually in September and averaging more than 300,000 visitors. The town's late library cat, Dewey Readmore Books, became known throughout the world before his death in 2006. He was immortalized in the book Dewey: The Small Town Library Cat Who Touched the World by Vicki Myron, director of the library, and Bret Witter.
Тарих
Клей округі 1851 жылы құрылғанда, жергілікті басқару болмады және ресми істер Миссури өзенінің бойындағы, шамамен 100 миль қашықтықтағы Сержант-Блафф қаласынан жүргізілді. 1859 жылы Айованың 4-ші сот округінің судьясы Хаббард округ орталығы үшін жер табу үшін комиссия құрды. Комиссия «Спенсер қалашығының 20-шы бөлігін» – «Сиукс өзені мен Очейдан сағасының» тоғысысына жақын, округтің шамамен ортасында орналасқан жерді «әділет орталығы» ретінде таңдады. Округ судьясы Чарльз Смельцер олардың жоспарын бекітті және физикалық түрде қатыспаса да, құжаттарға «Спенсер, Клей округі, Айова» деген жерден қол қоя бастады. Жерді иеленушілердің шағын тобы аумақты тазартып, қала жоспарын жасады, бірақ сол кезде онда ешкім тұрмады. Клей округінің көптеген тұрғындары округтің оңтүстік-шығыс бұрышында орналасқан Питерсон қалашығында тұрды. Дауыс беру нәтижесінде Питерсон округ орталығы болып таңдалды және онда сот ғимараты салынды. Ұсынылған қала орны көп жылдар бойы адамсыз, қараусыз қалды және бұл аудан «Спенсер Гроув» деп аталды. Қазіргі Спенсердің алғашқы қоныс аударушылары 1865 жылдың қысында Эмметсбургке келді. Көптеген адамдар Висконсиннен келген Азамат соғысының ардагерлері болды және 1862 жылғы «Гомстед» заңы бойынша жерді иеленді. Эмметсбургте болғанда олар Спенсер Гроув туралы естіп, онда өздерінің шаруашылықтарын құруға болатынын шешті. Қала жерін Джон Франклин Калкинс жоспарлады. Ол, оның отбасы және басқа да бірнеше отбасы 1866 жылдың мамырында Спенсер Гроувқа келді, ал сол жазда оларға тағы бір толқын қоныс аударушылар қосылды. 1866 жылдың 20 қыркүйегінде Спенсер Гроув қалашығы ресми түрде құрылды. Бұл тұрғындарға 20 миль қашықтықтағы Питерсонға, округ орталығына және Клей округінің жалғыз қаласына барудың орнына жергілікті жерде дауыс беруге мүмкіндік берді. 1866 жылдың қазан айында Спенсер Гроув тұрғыны Романцо Коутс Клей округінің жалпы білім беру мектептерінің инспекторы болып сайланды. Ол өз үйінің жоғарғы қабатында алғашқы мектеп үйін ашты және әйелін алғашқы мұғалім етіп тағайындады. 1868 жылы АҚШ пошта қызметі Спенсер Гроувта пошта бөлімі ашуға рұқсат берді. Рұқсатта Айовада «Спенсер Гроув» бар екендігі ескерілді, сондықтан атауын өзгерту қажет болды. Тұрғындар «Гроув» деген сөзді алып тастауды шешті және қала атауы енді тек «Спенсер» болды. Романцо Коутс, мектептердің инспекторы, сонымен қатар қаланың алғашқы пошта бастығы болды және оның үйі алғашқы пошта бөлімі ретінде пайдаланылды. 1869 жылы Гаррет Марселл Спенсерге көшіп келіп, Литтл-Сиу өзенінің бойында, өзен сағасынан шамамен бір миль жерде диірмен салды. Бұл Спенсерде J. W. Мастеннің үйінен сатылатын тауарлардан басқа алғашқы нағыз бизнес болды. Біраз уақыттан кейін бірнеше кәсіпорын ашылды: Peeso & Burgin's General Store және Tuttle & Smith 1870 жылы, сондай-ақ вагон шеберханасы, етхана және темірші шеберханасы. Спенсер қаласының жер учаскесі 1871 жылдың 8 мамырында тіркелді және Айованың 4-ші аудандық сотының судьясы Снайдер бекітті. Бұл Айова штатының Спенсер қаласының ресми құрылуы. Сол жылы бірнеше кәсіпорын ашылды, соның ішінде қонақ үй және теміржол дүкені. Осы кезде Спенсердің халқы округтің оңтүстік-шығыс бұрышында орналасқан Питерсонның халқын басып өтті. Орталықта орналасқан Спенсерге орталықты көшіру туралы петиция қабылданды. Дауыс беру нәтижесінде 359 дауысқа 200 дауыс түсті және 1871 жылдың қазан айында Клей округінің үкімет орталығы Питерсоннан Спенсерге көшірілді. Сол кезде Спенсерде сот ғимаратына жарамды ғимарат болмағандықтан, тұрғындар ақша мен еңбек күшін біріктіріп, Мейн-стритте екі қабатты, 20x40 метрлік ғимарат салды. Кейіннен округ бұл ғимаратты 1333 долларға сатып алып, сот ғимараты ретінде пайдаланды. 1878 жылдың маусым мен қыркүйек айлары аралығында Чикаго, Милуоки және Сент-Пол темір жолы Алгонадан Спенсерге батысқа қарай желі салды. Желі қыркүйек айының ортасында аяқталды және 15 қыркүйекте тұрақты қызмет басталды. Темір жолмен бірге телеграф қызметі де пайда болды, себебі жол бойына тіреулер орнатылды. Спенсер 1880 жылдың 26 наурызында ресми түрде Спенсер қаласы ретінде құрылды, оның мэрі және сенімділер кеңесі болды. 1892 жылдың 21 наурызында ол Спенсер қаласы ретінде қайта құрылды, мэрі мен қалалық кеңесі болды. 1899 жылы Чикаго, Милуоки және Сент-Пол темір жолының құрылысымен өсімге серпін берілді. Округ орталығы ауыл шаруашылығымен айналысатын аудан үшін сауда орталығы ретінде жұмыс істеді. Темір жол өнімдерді ауданға әкеліп, одан шығарып жіберді. 1931 жылы жарылған шамдан тұтанған өрт қаладағы 100-ден астам ғимаратты қиратты. Спенсердегі өрт және 1936 жылғы Ремсендегі өрттің салдарынан штат заң шығарушылары 2017 жылға дейін барлық фейерверктерге тыйым салды, одан кейін заң жеңілдетілді. Қазіргі таңға дейін Спенсер қала ішінде фейерверктерді сатуға немесе пайдалануға рұқсат бермеді. (Ескерту: Рұқсат берілген кезеңдерде сатуға рұқсат алуға болады.)
When Clay County was established in 1851, it had no local government and official business was done out of Sergeant's Bluff, nearly 100 miles away on the Missouri River. In 1859, Judge Hubbard of Iowa's 4th Judicial District authorized a committee to find a site for the county seat. This committee selected "Section 20 of Spencer Township", located roughly in the center of the county near the confluence of "Sioux River and Ocheydan Creek", as the site for the "seat of justice". County Judge Charles Smeltzer approved their plan and began signing documents with the location "Spencer, Clay County, Iowa", even though he was not physically there. A small group of land speculators had cleared the area and laid out a town plan, but there were no people living in that area at the time. Most of Clay County's residents were living in Peterson Township, in the far southeastern corner of the county. Put to a vote, Peterson was chosen as the County Seat and a courthouse erected there. The site of the proposed town languished, uninhabited, for many years, the area coming to be called "Spencer Grove". The first settlers in what is now Spencer arrived in Emmetsburg in the Winter of 1865. Most of the men were Union veterans of the Civil War from Wisconsin and were claiming land under the Homestead Act of 1862. While in Emmetburg, they were told of Spencer Grove and decided it would make a nice place to establish their homesteads. The town site was platted by John Franklin Calkins. He and his family and some other families arrived in Spencer Grove in May 1866 and were joined by another wave of settlers later that summer. On September 20, 1866, Spencer Grove Township was formally organized; one of the benefits was the residents being able to vote locally rather than traveling twenty miles to Peterson, the County Seat and only incorporated town in Clay County. In October 1866, Spencer Grove resident Romanzo Coates was elected as Superintendent of Clay County Common Schools; he established the first schoolhouse on the upper level of his cabin and appointed his wife as the first schoolteacher. In 1868, the US Postal Service authorized a post office to be established at Spencer Grove. The authorization came with the caveat that there already was a "Spencer Grove" in Iowa, so they needed to change the name; the residents opted to drop "Grove" and henceforth the name of the town was simply "Spencer". Romanzo Coates, already the superintendent of schools, was also made the town's first postmaster, with his cabin used as the first post office. In 1869, Garrett Marcellus moved to Spencer and established a mill on the Little Sioux River about one mile downstream. This was Spencer's first real business outside of the goods being sold out of J. W. Masten's cabin. Several businesses soon followed: Peeso & Burgin's General Store and Tuttle & Smith both opened in 1870, as did a wagon shop, butcher shop and a blacksmith. The plat for the Town of Spencer was filed on May 8, 1871 and approved by Judge Snyder of Iowa's 4th District Court. This marks the official founding of Spencer, Iowa. That year also saw the addition of several more businesses, including a hotel and hardware store. By this time, the population around Spencer had surpassed that of Peterson, the County Seat located in the far southeastern corner of the county. A petition was passed to move the seat to the more centrally located Spencer; the motion passed 359–200 and in October 1871, the seat of government for Clay County was moved from Peterson to Spencer. At the time, Spencer lacked any building suitable for a courthouse, so residents pooled money and talent to build a two story, 20x40 building on Main Street. This was subsequently purchased by the county for $1333 and used as the courthouse. Between June and September 1878, the Chicago, Milwaukee & St Paul Railway built a line west from Algona to Spencer. The line was completed in mid September and regular service began on September 15. Along with the rail road came telegraph service, the poles having been constructed alongside the tracks. Spencer was formally incorporated as the Town of Spencer on March 26, 1880, with a mayor and board of trustees. On March 21, 1892, it was re incorporated as the City of Spencer, with a mayor and city council. In 1899, growth was stimulated by construction of the Chicago, Milwaukee & St. Paul Railway to the settlement. The county seat operated as a trading center for a county devoted to farming. The railroad carried crops and products into and out of the area. A 1931 fire, ignited by a dropped sparkler, destroyed more than 100 buildings in the town. Using the case of the Spencer Fire along with the Remsen Fire of 1936, the state legislature banned almost all fireworks until 2017, when a relaxed law was passed. As yet, Spencer has not authorized fireworks sale or use in the city. (Exception: During the legal periods, one can apply for a permit to sell.)
География
Спенсердің ұзындығы мен ендігі ондық формадағы координаталары 43.145318, 95.147209 болып табылады. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 11,18 шаршы миль (29 км²), оның ішінде 11,01 шаршы миль (29 км²) құрлық, ал 0,17 шаршы миль (0 км²) су алабын құрайды.
Spencer's longitude and latitude coordinates in decimal form are 43.145318, 95.147209. According to the United States Census Bureau, the city has a total area of 11.18 square miles (29 km2), of which 11.01 square miles (29 km2) is land and 0.17 square miles (0 km2) is water.
2000 жылғы халық санағы
2000 жылғы халық санауы бойынша қалада 11 317 адам, 4842 шаруашылық және 3011 отбасы тұрды. Халық тығыздығы құрады. Қаланың нәсілдік құрамы: 97,57% ақ нәсілді, 0,14% афроамерикандық, 0,13% американдық үндістер, 1,11% азиялық, 0,04% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 0,34% басқа нәсілдерден және 0,65% екі немесе одан көп нәсілділер. Кез келген нәсілге жататын испан немесе латын американдықтары халықтың 1,43% құрады. Барлығы 4842 шаруашылықтың 29,3%-ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрды, 51,4%-ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 7,7%-ы күйеуі жоқ әйелдер басқаратын үйлер, ал 37,8%-ы отбасы емес. Барлық шаруашылықтың 33,0%-ы жеке адамдардан тұрды, ал 15,1%-ы 65 жасқа толған және жалғыз тұратын адамдардан құралды. Шаруашылықтың орташа мөлшері 2,28 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 2,89 адамды құрады. Жас бойынша бөлінісі: 18 жасқа дейінгілер – 23,8%, 18-24 жас аралығындағылар – 8,9%, 25-44 жас аралығындағылар – 26,7%, 45-64 жас аралығындағылар – 21,3%, ал 65 жастан асқандар – 19,4%. Орташа жас 39 жасқа тең. Әр 100 әйелге 88,0 еркек шақ келді. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 85,4 еркек шақ келді. Шаруашылықтың орташа жылдық табысы 32 970 доллар, ал отбасының орташа жылдық табысы 43 145 доллар болды. Ер адамдардың орташа табысы 30 537 доллар, ал әйелдердің 21 709 долларға тең. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 19 153 долларды құрады. Отбасылардың 7,3%-ы және халықтың 9,5%-ы кедейлік шегінен төмен тұрды, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 13,3%-ы және 65 жастан асқандардың 10,0%-ы.
As of the census of 2000, there were 11,317 people, 4,842 households, and 3,011 families residing in the city. The population density was There were 5,151 housing units at an average density of The racial makeup of the city was 97.57% White, 0.14% African American, 0.13% Native American, 1.11% Asian, 0.04% Pacific Islander, 0.34% from other races, and 0.65% from two or more races. Hispanic or Latino people of any race were 1.43% of the population. There were 4,842 households, out of which 29.3% had children under the age of 18 living with them, 51.4% were married couples living together, 7.7% had a female householder with no husband present, and 37.8% were non families. 33.0% of all households were made up of individuals, and 15.1% had someone living alone who was 65 years of age or older. The average household size was 2.28 and the average family size was 2.89. Age spread: 23.8% under the age of 18, 8.9% from 18 to 24, 26.7% from 25 to 44, 21.3% from 45 to 64, and 19.4% who were 65 years of age or older. The median age was 39 years. For every 100 females, there were 88.0 males. For every 100 females age 18 and over, there were 85.4 males. The median income for a household in the city was $32,970, and the median income for a family was $43,145. Males had a median income of $30,537 versus $21,709 for females. The per capita income for the city was $19,153. About 7.3% of families and 9.5% of the population were below the poverty line, including 13.3% of those under age 18 and 10.0% of those age 65 or over.
Өнер және мәдениет
2004 жылы Спенсердің қалалық бизнес ауданы тарихи маңызы бар деп танылды және Ұлттық тарихи орындар тізіліміне енгізілді. Ауданының орталығы және теміржол стансасы болғандықтан, Спенсер шаруашылық ауданы үшін сауда орталығы ретінде де қызмет етті. Сондай-ақ 2004 жылы Айова штатының Тарихи қоғамы Спенсер қалалық мәдени ауданын штат бойынша алғашқы сегіз жобаның бірі ретінде сертификаттады. Спенсердің осы мәртебеге үміткерлігіне ескі Спенсер орта мектебінің ғимаратын көп мақсатты кешенге қайта жаңарту, қарттар орталығы, қолжетімді тұрғын үйлер және қайта қалпына келтірілген фасадын қосу кірді. Бұрынғы орта мектепке қатысты болашақ жұмыстар тарихи аудиторияны қалпына келтіруді қамтиды. Штаттың Тарихи қоғамының мәртебесі қаланың Grand Avenue көпірін жөндеуін де мойындайды, оның ішінде қоғамдық өнер туындысы: Art Deco стиліндегі боялған шыны панельдер. Спенсердегі қазіргі мәдени орындарға Спенсер қауымдық театры, Паркер үйі мұражайы, Клей округінің мұрасы және түрлі қоғамдық өнер көрмелері кіреді. Arts on Grand – жергілікті суретшілерді галереялық дүкен, көрмелер, сабақтар, семинарлар, экскурсиялар, қайырымдылық шаралары және басқа да іс-шаралар арқылы қолдайтын мәдени орын және коммерциялық емес ұйым. Куриел Рейнольдс Визуалды өнер мектебі (CRVA) 2007 жылы Мичиган штатының Детройт қаласынан Спенсерге көшірілді. Спенсердің қалалық кітапханасы 1988 жылдың 18 қаңтарынан 2006 жылдың 29 қарашасында қайтыс болғанға дейін Дьюи Ридмор Букс деп аталған кітапхана мысығының туған жері болды. Оның тарихы, Спенсер қаласы туралы көптеген әңгімелермен бірге, Викки Майрон мен Бретт Виттердің "Дьюи: Әлемге тиген кішкентай қалалық кітапхана мысығы" (2008) кітабында, сондай-ақ балалар нұсқаларында және аудио кітаптарда баяндалған. Қала бойынша көптеген өнер туындыларында Дьюидің суреттері бейнеленген, соның ішінде мыңжылдықты тойлау мақсатымен жасалған қоғамдық мозаика жобасы – "Жиналыс: Уақыт, Жер, Көптеген қолдар".
In 2004, Spencer's downtown business district was recognized as historic and listed on the National Register of Historic Places. As the county seat and a railroad stop, Spencer also served as a center of trade for the farming county. Also in 2004, the State Historical Society of Iowa certified the Spencer Downtown Cultural District as one of the initial eight such projects across the state. Spencer's proposal for this designation included remodeling the old Spencer Middle School building as a multi purpose facility, to include a senior citizen center, affordable housing units, and a restored facade. Future work on the project for the former Middle School will restore the historic auditorium. The State Historical Society designation also recognizes the city's renovation of its Grand Avenue bridge to include a public art work: commissioned stained glass plates in an Art Deco style. Current cultural attractions in Spencer include the Spencer Community Theater the Parker House Museum, Clay County Heritage, and various public art displays. Arts on Grand is a cultural attraction and nonprofit organization which supports local area artists with a gallery shop, exhibits, classes, workshops, tours, fundraising events, and other activities. The Curiel Reynolds School of Visual Arts (CRVA) relocated from Detroit, Michigan to Spencer in 2007. Spencer's Public Library is where the library cat known as Dewey Readmore Books resided from January 18, 1988, until his death on November 29, 2006. His story, with much about the town of Spencer, is told in Dewey: The Small Town Library Cat Who Touched the World (2008), by Vicki Myron with Bret Witter, and related children's versions and audio books. Numerous works of art around town feature images of Dewey including “The Gathering: Of Time, Of Land, Of Many Hands," a community mosaic project designed to celebrate the Millennium.
Білім
Спенсер қауымдық мектеп округі мемлекеттік мектептерді басқарады.
The Spencer Community School District operates public schools.
Жолдар
АҚШ-тың 18 және 71-ші бағыттары Спенсер қаласынан шамамен 5 километрге (3 миль) қатар өтеді.
U. S. Routes 18 and 71 run concurrently for approximately 3 mile (5 km) through Spencer.