Жак Этю: Канадалық композитор және педагогтың өмірі мен шығармашылығы
Jacques Hétu
Жак Этю – канадалық композитор, музыка педагогы. Ең көп орындалатын канад классикалық шығармаларының авторы, марапаттардың иегері. Биографиясы туралы оқыңыз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жак Хету (8 тамыз 1938 – 9 ақпан 2010) – канадалық композитор және музыка оқытушысы. Ол Канадада да, халықаралық аренада да ең көп орындалатын канадалық классикалық композитор.
Jacques Hétu (August 8, 1938 – February 9, 2010) was a Canadian composer and music educator. He is the most frequently performed of Canadian classical composers, both within Canada and internationally.
Білім
Жак Хету Квебектің Труа-Ривьер қаласында дүниеге келген; ол 1955-1956 жылдары Жюль Мартельдің шәкірті болған Оттава университетінде кәсіби білімін бастады. 1956 жылы Монреальдегі Квебек музыка консерваториясына түсіп, онда бес жыл бойы Мелвин Берман (обвой), Изабель Делорм (гармония), Жан Папино Кутюр (фуга), Клермон Пепин (композиция және контрапункт) және Жорж Савариямен (фортепиано) оқыды. Ол сондай-ақ 1959 жылдың жазында Лукас Фосспен Танглвуд музыка орталығында оқыды. 1961 жылы ол бірнеше маңызды сыйлықтарды жеңіп алды, оның ішінде Квебек музыка фестивалінің композиция конкурсында бірінші жүлде, Канада Кеңесінен грант және Prix d'Europe сыйлығы. Соңғы екі сыйлық оған 1961-1963 жылдары Париждегі Жоғары нормалды музыка мектебінде Анри Дютийёмен және 1962-1963 жылдары Париж консерваториясында Оливье Мессиенмен оқуға мүмкіндік берді.
Jacques Hétu was born in Trois Rivières, Quebec; he began his professional training at the University of Ottawa where he was a pupil of Father Jules Martel from 1955 to 1956. In 1956 he entered the Conservatoire de musique du Québec à Montréal and studied there for five years with Melvin Berman (oboe), Isabelle Delorme (harmony), Jean Papineau Couture (fugue), Clermont Pépin (composition and counterpoint), and Georges Savaria (piano); he also studied at the Tanglewood Music Center during the summer of 1959 with Lukas Foss. In 1961 he won several important awards, including the first prize at the Quebec Music Festivals composition competition, a grant from the Canada Council, and the Prix d'Europe. The latter two awards enabled him to pursue studies in France at the École Normale de Musique de Paris from 1961 to 1963 with Henri Dutilleux and at the Paris Conservatory with Olivier Messiaen in 1962–1963.
Оқыту
1963 жылы Хэту Лаваль университетінің музыка факультетіне қабылданды және 1977 жылға дейін онда қызмет етті. 1972–1973 және 1978–1979 жылдары Монреаль университетінде музыка композициясын оқытты. 1979 жылдан 2000 жылға дейін Монреальдегі Квебек университетінде профессор болып жұмыс істеді, оның ішінде 1980 жылдан 1982 жылға дейін және 1986 жылдан 1988 жылға дейін сол мектептің Музыка бөлімінің директоры қызметін атқарды. Ол өзінің бес симфониясымен әйгілі болды, олардың барлығы тыңдарман мен сыншылар тарапынан ыстық қарсылық алды. Оның 1964 жылы жазылған фортепианоға арналған Op. 8 вариациялары, сол кездегі оның сериялық/атоналдық композициялық стилін көрсетеді және 1967 жылы Гленн Гулд Канаданың жүз жылдығына арналған жоба ретінде жазбаға түсірді. Гулдтың жазбасының нәтижесінде Хэту Канаданың классикалық музыкасында белгілі бір деңгейге жетті және жаңа туындыларға көптеген тапсырыстар түсе бастады. Оның музыкасына деген сұраныс өмірінің соңына дейін жоғары болды. Хэтудің Үшінші симфониясы (1971) оның композициялық техникасында тоналды және дәстүрлі стильге қарай айқын өзгеріс жасады. Бұл туынды үлкен жетістікке ие болды және Канаданың Оттавадағы Ұлттық өнер орталығының оркестрімен бірге дүниежүзілік гастрольдерде орындалды. 1985 жылы Бахтың дүниеге келгеніне 300 жыл толуына орай, ол Рим-католик шіркеуінің хоры үшін үлкен масштабтағы Missa Pro Trecenteismo Anno шығармасын жазды. Бұл жұмысты Канадалық радиокорпорация тапсырыс етіп, CBC радиожелісінде тұсаукесер етті. Хэтудің Труба концерті (1987) 1992 жылдың мамыр айында Курт Масурдың дирижерлігімен Нью-Йорк филармониялық оркестрінде, оркестрдің бас трубашысы Филип Смиттің орындауымен АҚШ-та тұңғыш рет орындалды. Бұл концерт бірнеше жыл бұрын канадалық орындаушыға тапсырыс беріліп жазылған еді және Хэтудің халықаралық беделін арттырды. Оның Орган мен оркестрге арналған концерті (2000) 2002 жылы Марио Бернардидің жетекшілігімен Эдмонтон симфониялық оркестрімен бірге Рейчел Лориннің орындауында тұсаукесер етілді. Хэтудің екі гитараға арналған концерті 2007 жылы жазылды, ал әлемдік премьерасын Марк Дешенн мен Андре Рой гитаристтер, Яник Незет-Сегиннің дирижерлігімен Orchestre Métropolitain оркестрімен бірге орындады. Сондай-ақ 2007 жылдан бастап ол Op. 76 «Légendes» шығармасын жазды, ол француз-канадтық халық музыкасының ықпалымен Квебекке тән үш дәстүрлі аңыздарды музыкалық бейнелейді. 2010 жылдың 3 наурызында Торонто симфониялық оркестрі TSO музыкалық директоры Питер Ондджанның жетекшілігімен оның Бесінші симфониясын тұсаукесер етті. Бұл тапсырыс – оның Op. 81 шығармасы – оның соңғы аяқталған туындысы болды ма, әзірге белгісіз.
Hétu joined the music faculty at Laval University in 1963, remaining there through 1977. He taught music composition at the University of Montreal in 1972–1973 and 1978–1979. From 1979 to 2000, he was a professor at the Université du Québec à Montréal, notably serving as the director of that school's Music Department from 1980 to 1982 and from 1986 to 1988. and was well known for his five symphonies, all of which were enthusiastically received by audiences and critics. His Variations Op. 8 for piano, composed in 1964, which displays his serial/atonal form of composition at that time, were recorded by Glenn Gould in 1967 as a project for the Canadian Centennial. As a result of the Gould recording, Hétu became a prominent name in Canadian classical music and was soon inundated with commissions for new works. Demand for his music remained strong for the remainder of his life. Hétu's Third Symphony (1971) marked a clear turn in direction for his compositional technique toward a more tonal and traditional style. This work became an important success and was featured in world tours by the Canadian National Arts Centre Orchestra of Ottawa. In 1985, he composed Missa Pro Trecenteismo Anno, a large scale choral setting of the Roman Catholic Mass, to celebrate the 300th anniversary of Bach's birth. The work was commissioned by the Canadian Broadcasting Corporation and premiered on the CBC radio network. Hétu's Trumpet Concerto (1987) was performed in its U. S. premiere by the New York Philharmonic Orchestra in May 1992 conducted by Kurt Masur and with the orchestra's principal trumpet Philip Smith as soloist. This performance of a concerto which had been composed some years earlier on commission for a Canadian soloist served to increase Hétu's international profile. His Concerto for Organ and Orchestra (2000) was premiered by the organist Rachel Laurin with the Edmonton Symphony Orchestra conducted by Mario Bernardi in 2002. Hétu's Concerto for Two Guitars was composed in 2007 and the world premiere was performed by guitarists Marc Deschennes and André Roi, conducted by Yannick Nézet Séguin with the Orchestre Métropolitain. Also from 2007 he composed Légendes Op. 76, a musical depiction of three traditional Québec legends, incorporating French Canadian folk music influences. On 3 March, 2010 the Toronto Symphony Orchestra premiered his Fifth Symphony under the baton of TSO music director Peter Oundjian. It is not known whether this commission – his Op. 81 – was his last completed work.
Композициялық стилі
Гетту Парижде Дютилье мен Мессианмен бірге оқығанмен, ол әдетте композициялық техникасына тональдік ядроны қайта енгізіп, Пьер Булезді сериализмге немесе атональдыққа ере қоймады. Дютилье Геттуды композициядағы өзінің ерекше стилін іздеуге және қазіргі заманғы бағыттарға тым көп әсер етуге жол бермеуге ынталандырды. 1971 жылғы Үшінші симфониясы Геттудің музыка құрастырудың тональдік формаларына қайта оралуын нақтылады. Оның шығармаларында Дариус Мийо және Бела Барток сияқты екінші жүз жылдық композиторлардың ықпалы байқалады, сонымен қатар халық музыкасының көздері мен политональдық элементтер оның музыкалық тілінде маңызды орын алды. Гетту көбінесе ірі симфониялық формаларда, әсіресе симфониялар, концерттер және поэмалар жазды, онда Цезар Франк пен Эрнест Шоссоннан бастап Клод Дебюссиге дейінгі XIX ғасырдың соңындағы француз композиторларының стильдік әсері анық көрінеді. Мұндай ірі шығармалар құрылымдық тұтастықты қамтамасыз ету үшін тональдік ұйымдастыру принциптерін қажет етті. Геттудің сериализм мен атональдықтан бас тартуы және тарихи музыкалық дәстүрлерге оралуы модернизмнің авангарды жақтастары тарапынан айқын наразылық тудырды. Оның жауабы музыкалық қауым үшін маңызды болды: «Менің музыканы орындаған немесе маған тапсырыс берген орындаушылардың арқасында оқшаулықтан құтылдым».
Although Hétu studied in Paris with Dutilleux and Messiaen, he eventually reverted to include a tonal core to his compositional technique, and decided against following Pierre Boulez into serialism or atonality. Dutilleux encouraged Hétu to pursue his own style in composition and not be influenced strongly by current trends. Hétu's Third Symphony of 1971 marked his firm return to tonal forms of music composition. The influence of such twentieth century composers as Darius Milhaud and Béla Bartók are discernible in his work, and folk music sources and polytonality featured in his musical language. Hétu often composed in larger symphonic forms, especially symphonies, concertos, and tone poems, where the stylistic impact of late nineteenth century French composers ranging from César Franck and Ernest Chausson to Claude Debussy was apparent. These larger movements required tonal organizing principles to provide structural coherence. Hétu's abandonment of serialism and atonality and his return to more historical musical traditions caused considerable resentment against him from the avant garde proponents of modernism. His response was instructive for the musical community, "I handled the ostracism thanks to performers who played my music or commissioned works from me."
Өлім
2010 жылы 9 ақпанда Хету өкпе рагынан үйінде қайтыс болды. Ол әйелі Жанна Десауллиерс және бес баласымен қалды.
Hétu died of lung cancer at his home in Saint Hippolyte on February 9, 2010. He was survived by his wife, Jeanne Desaulniers, and five children.