Кіріспе

Клинтон – АҚШ, Айова штатындағы Клинтон округінің орталығы және қаласы. Ол Миссисипи өзенімен шектеседі. 2020 жылғы мәлімет бойынша, халқы 24 469 адамды құрайды. Клинтон, ДеУитпен (сонымен қатар Клинтон округінде орналасқан) бірге, Нью-Йорктің алтыншы губернаторы ДеУит Клинтонның құрметіне аталған. 1857 жылдың 26 қаңтарында құрылған Клинтон, Клинтон округімен аумақтық жағынан сәйкес келетін Клинтон Микрополитендік статистикалық аймағының бас қаласы болып табылады.

Тарих

Клинтон аймағындағы еуропалық американдықтардың алғашқы қоныс тебушілерінің бірі Илайджа Бьюэлл 1837 жылы Лайон қаласын құрды. Ол француз қаласы Лионның атымен аталып, ғасыр бойы ағаш және теміржол өнеркәсібінің дамуымен өсті. 1895 жылы Клинтон қаласымен бірікті. Клинтон 1836 жылы Джозеф Бартлетт тарапынан Нью-Йорк қаласы ретінде жоспарланды. Ол аймақта алтын кенін іздеген. 1855 жылы Чикаго, Айова, Небраска теміржолы компаниясы Литтл-Рок аралында Миссисипи өзені арқылы көпір салуды жоспарлап жариялады. Айова жер компаниясы қалаға Нью-Йорк штатының губернаторы Девитт Клинтонның құрметіне Клинтон деп ат қойды. 1857 жылы қалалық жарғы қабылданды. Көпір құрылысы кезінде Клинтон халқы 1000-нан асты. 1859 жылы теміржол желісі Седар-Рапидс қаласына дейін салынды. 50 жыл өткен соң, 1909 жылы бір жолды көпір екі жолды көпірмен ауыстырылды. 1850-1900 жылдар аралығында Лайонс және Клинтон ағаш өнеркәсібінің маңызды орталықтарына айналып, «Әлемнің ағаш астанасы» деп танылды. 1880 және 1890 жылдары Клинтон елдегі кез келген қаладан қарағанда жан басына шаққанда миллионерлер саны бойынша көш бастады. 1895 жылы Лайон қаласы Клинтон қаласымен ресми түрде бірікті. 1900 жылдың соңына қарай солтүстік ормандары таусылып, ағаш өңдеу зауыттары жабылды. Теміржол және өзен барлық бағыттағы экономикалық тасымалмен қамтамасыз етіп, өндіріс және ауыр өнеркәсіптің дамуына жағдай жасады. Қалада сол кезде салынған әсем Виктория стиліндегі үйлер сақталған. Олардың ішінде Джордж М. Кертис үйі бар. 1925 жылы Клинтон Eagle Point паркін қалалық парктер жүйесінің бір бөлігі ретінде сатып алды. 1956 жылы Gateway көпірі (Иллинойс-Айова) ашылды. 1965 жылы Миссисипи өзенінің деңгейі 24,85 футқа жетіп, Клинтон қаласын және Миссисипи бойындағы көптеген қалаларды су басып кетті. АҚШ Әскери инженерлік корпусы жеті жылдық, 28,9 миллион долларлық бөгет жобасын бастады. 1981 жылдың маусымында 8,1 мильдік бөгет, 4330 фут бетон қабырға, алты сорғы станциясы, жеті жабылу құрылысы, бес маңызды көше өткелдері, 17 320 фут жаңа кәріз және 23 қақпа құдығы салынды. 2005 жылы Клинтон «Айованың керемет орындары» тізіміне енді. Бұл марапаттың арқасында қаланың өзен жағалауын абаттандыруға және мәдени ландшафты жақсартуға мемлекеттік бюджеттен 1 миллион доллар бөлінді. 2009 жылы Archer Daniels Midland Клинтонға жаңа когенерациялық электр станциясын салуға кірісті. Бұл қалаға жаңа жұмыс орындары мен жұмысшыларды әкелді. 2016 жылы қала Lincolnway өндірістік теміржол және әуе паркіне сертификат алды. Парк 30-шы АҚШ тас жолы мен Клинтон қалалық әуежайының жанында орналасқан. Union Pacific теміржолының бағыты оңтүстікке қарай өтеді, ал паркке арналған жеке тармақ бар. Клинтон айманының басым салалары химиялық өңдеу, металл өңдеу және ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеу болды. 2025 жылы Rail Park-ты One, HeroBX және Atlas Roofing Corporation компаниялары пайдалануға алды деп күтілуде. 2010-2020 жылдары көптеген кәсіпорындар кеңейіп, аймаққа жүздеген жаңа жұмыс орындары ашылды. Бұл кәсіпорындардың ішінде Big River Packaging, Nestle Purina және Archer Daniels Midland компаниялары бар. Олар қаланың дамуына миллиондаған доллар инвестициялады. Бұл жаңа қала маңындағы тұрғын үйлердің, мейрамханалардың және демалыс орындарының салынуына ықпал етті. 2020 жылы Клинтон «Iowa Great Places» грантын алды. Ақшалай қаражат «Өзен көрінісімен тіпті көп нәрсе істеу» жобасын іске асыруға жұмсалды. Бұл жоба қаланың өзен жағалауын жақсартуға және халыққа қолжетімділікті арттыруға бағытталған. 2023 жылы тарихи Клинтон орта мектебі бұзылды. Жаңа салынған Клинтон орта мектебі оқушыларға ашылды. Сонымен қатар, «Tailgate N' Tallboys» концерті Клинтонға 3 күндік концерт сериясына 9000-ға жуық адамды тартты.

География

Клинтон (41.846863, 90.207330) координаталарында орналасқан. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 38,01 шаршы миль (98 км²), оның ішінде 35,15 шаршы миль (91 км²) құрлық, ал 2,86 шаршы миль (7 км²) су құрайды. Клинтон Миссисипи өзенінің батыс жағалауында орналасқан және Айова штатының ең шығысқа орналасқан қаласы болып табылады. Жоғарғы Миссисипи өзені ұлттық жануарлар мен балықтардың қорығы Клинтон қаласынан өзен бойымен өтеді. Миссисипи өзенінің 13-ші шлюз бен бөгетінің жоғары жағындағы бөлігі – өзеннің ең кең жері, ені 1,8 миль (3 км).

2000 жылғы халық санағы

2000 жылғы санақ бойынша қалада 27 772 адам, 11 427 үй шаруашылығы және 7 358 отбасы тұрды. Халық тығыздығы 12 412 тұрғын үй бірлігін құрады. Халықтың этникалық құрамы: 93,80% ақ нәсілді, 3,22% афроамерикалық, 0,32% американдық индейлер, 0,81% азиялық, 0,01% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 0,51% басқа нәсілдер және 1,34% екі немесе одан көп нәсілділер. Кез келген нәсілдегі испан немесе латын американдықтары халықтың 1,68% құрады. 11 427 үй шаруашылығының 30,1% -ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрды, 48,9% -ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 11,7% -ында күйеуі жоқ әйел үй иесі болды, ал 35,6% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 30,2% жеке тұлғалардан тұрды, ал 13,0% -ында 65 жастан асқан жалғыз адамдар тұрды. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,36 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 2,93 адамды құрады. Жас бойынша бөлінісі: 18 жасқа дейінгілер – 24,6%, 18-24 жас аралығындағылар – 9,1%, 25-44 жас аралығындағылар – 26,8%, 45-64 жас аралығындағылар – 22,5%, 65 жастан асқандар – 17,0%. Орташа жас 38 жасқа тең. Әр 100 әйелге 91,3 еркек шақ келді. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 88,1 еркек шақ келді. 2000 жылғы санақ бойынша халықтың 37,7% өзінің тегін неміс, 15,3% ирланд, 11,4% британдық (ағылшын, шотланд, уэльс немесе ирланд-шотландтық), 7,8% скандинавиялық және 5,8% голландтық деп атады. Қаладағы үй шаруашылығының орташа табысы 34 159 доллар, ал отбасының орташа табысы 43 157 доллар болды. Ер адамдардың орташа табысы 34 210 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 20 882 долларды құрады. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 17 320 доллар болды. Отбасылардың 10,0% және халықтың 12,5% кедейлік шегінен төмен тұрды, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 18,5% және 65 жастан асқандардың 7,7% кірді.

Саябақтар мен демалыс

Eagle Point Park – қаланың солтүстік жағында орналасқан 164 акрлық саябақ. Ол Миссисипи өзеніне тік қарап тұрған тік жарларда жатыр. Саябақта Eagle Point Lodge, Soaring Eagle Nature Center, Flannery бір бөлмелі мектеп үйі, көптеген ойын алаңдары, Prairie Pastures Dog Park, дискіге лақтыру алаңы, ат спорты орталығы және жолдары, Миссисипи өзеніне көрініс ашылатын орын, демалуға арналған аймақтар, қалпына келтірілген дала және көбелектер бағы, шамамен 3 мильге созылған жаяу серуендеу жолдары, шарлауық және үлкен тас сарай бар. Riverview Park – Миссисипи өзеніне қарап жатқан 65 акрлық саябақ. Онда марина және мейрамхана, қоғамдық қайық түсіру пандустары, пикбол алаңдары, құм волейбол алаңдары, бейсбол алаңдары, Lubbers фонтаны, үлкен муниципалды жүзу бассейні, демалуға арналған аймақтар, Riverview Bandshell, скейт-парк, ойын алаңы, RV тұрақтары, велосипед жолы, Showboat театры және перспективалық бейсбол лигасының стадионы сияқты бірнеше нысандар орналасқан. Clinton қаласындағы басқа саябақтар: Dewitt Park, Clinton Park, Chancy Park, Rotary Park, Hawthorne Park, Emma Young Park және Lyons Four Square Park. Clinton Fitness Court – National Fitness Campaign ұйымы бастаған, адамдарды денсаулық пен салауатты өмір салтына ынталандыру мақсадындағы жалпыұлттық жобаның бір бөлігі. Өзен жағасында орналасқан бұл орын, әртүрлі қажеттіліктері мен мүмкіндіктері бар барлық адамдарға қолжетімді. Парктер және демалыс департаменті балаларға, жасөспірімдерге, ересектерге және қарт адамдарға арналған 170-тен астам демалыс бағдарламаларын ұсынады. Clinton қаласының барлық аймақтарында жаяу және велосипедпен жүруге арналған көптеген жолдар бар. Парктер және демалыс департаментінің әкімшілік кеңсесі, көбінесе Ericksen Community Center деп танылатын орын, Emma Young Park-тың 148 акр жерінің солтүстік бөлігінде орналасқан. Мұнда үш USA Softball сертификатталған софтбол алаңы, төрт теннис корты, кросс-кантри трассасы, ойын алаңы және қоғамдық тоған бар. Jurgensen Soccer Complex 2020 жылдың күзінде кеңейтуден кейін қайта ашылды. Бұрынғы үш деңгейлі алаң өсу мүмкіндігін шектеді және барлығына қолжетімді болмады. Жаңа жөндеу жұмысының нәтижесінде балалардың, ата-аналардың және барлық жастағы отбасылардың футбол ойнауы үшін алаңдар тегістелді.

Көлік

АҚШ-тың 30-шы тас жолы (Линкольн тас жолы), 67-шы тас жолы (Грейт Ривер Роуд) және Айованың 136-шы тас жолы Клинтон қаласынан өтеді. Әуе сапары үшін, Иллинойс штатының Молин қаласында шамамен 40 миль қашықтықта орналасқан Квад-Сити халықаралық әуежайы ең жақын коммерциялық әуежай болып табылады және көлікпен бір сағаттан кем уақытта жетуге болады. Чикагоның О’Хара халықаралық әуежайы шамамен 140 миль шығысқа қарай орналасқан, көлікпен әдетте үш сағаттан кем уақытта жетуге болады. Клинтон қаласында жалпы авиацияға қызмет ететін муниципалды әуежай (Клинтон муниципалды әуежайы, KCWI) бар. Екі ұшу-қону жолағы бар: 3/21 – 5200 фут, ал 14/32 – 3700 фут. Сан алуан құралдық келіп-қону тәсілдері қолжетімді. Басты теміржолдарға Юнион Пасифик және Канадалық Тынық мұхиты теміржолдары жатады. АҚШ-тың ұлттық демалыс жолы – Миссисипи өзені жолы Клинтон қаласынан өтеді. Қала ішіндегі көлік үшін тұрғындар MTA-ның қала бойынша жүретін 6 автобус маршрутына сене алады. Мүгедек тұрғындар MTA-ның пара-транзит қызметін пайдалана алады.