Кіріспе

Адель (AYdəl) – Айова штатының Далас округінің орталығы және қаласы. Ол Солтүстік Ракун өзенінің жағасында орналасқан. 2020 жылғы халық санағы бойынша халқы 6 153 адамды құрады.

Тарих

Адель – Далас округінің ең көне қаласы. Алғашқыда Пеноах деп аталған Адель 1847 жылы құрылып, 1849 жылы қазіргі атауын алды. 1855 жылы Адельде жиырма бес үй және үш дүкен болған. Осы кезден бастап қала қарқынды өсуді басталды. Өзен жағасында орналасқан Адельде ұн диірменін қуатпен қамтамасыз етуге қолайлы су көзі болды. Ол Нойингерл Кантрел & Co. компаниясына тиесілі жер учаскесінде салынуы жоспарланған, ал Дес-Мойн қаласының Дж. Х. Стронг және Х. Х. Моффатт 1856-57 жылдары 20 000 долларға диірмен салды. Бөгеттің су деңгейі шамамен екі метрге жеткен. Диірмен жақсы күйде ұсталып, сағатына он екіден он бес бушель, ал мүмкіндігіне қарай отыз бушель өнім беретін, бірақ 1913 жылы қирады. Теміржол Далас округінің басқа қалаларына Адельден бұрын жеткен, соның салдарынан қала округ орталығы мәртебесінен айырылу қаупіне тап болды. Адельдегі кәсіпкерлер Де-Мойн Батыс теміржол компаниясын қолдады, ол кейін Де-Мойн, Адель және Батыс деп аталды. 1870 жылдары тар теміржол салынып, 1890 жылдары Милуоки Роуд компаниясы оны сатып алғаннан кейін стандартты кеңдікте қайта жаңартылды. Адельге жолаушылар тасымалы 1952 жылы тоқтатылып, 1987 жылы жол толығымен жабылды. Қазір бұл жол танымал Ракун өзені аңғары жолы ретінде пайдаланылуда. Адель банкі 1895 жылғы 6 наурызда тоналанды. Екі адам атпен келіп, кассирге оқ атты, бірақ ол жараланған күйі де сейфті жабыстырып, құлыптарды бұрып, ұрылардың көп сомада ақша алып кетуіне кедергі жасады. Болашақ Айова губернаторы Джордж У. Кларк екінші қабатта заң кеңесін ұстаған. Кларк баспалдақтан түсіп келе жатқанда, тонаушы оқ атып, алайда қару істенбеді және Кларк өмірі сақталды. 1902 жылы шамамен 109 000 долларға салынған Далас округінің соты Адель қаласының орталық бөлігінде орналасқан.

География

АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 3,28 шаршы миль (8 км²), оның ішінде 3,27 шаршы миль (8 км²) құрлық және 0,01 шаршы миль (0 км²) су алабын құрайды.

2000 жылғы халық санағы

2000 жылғы санақ бойынша қалада 3435 адам, 1369 үй шаруашылығы және 898 отбасы тұрды. Халық тығыздығы – 1419 тұрғын үй, орташа тығыздық көрсеткіші. Қала тұрғындарының этникалық құрамы: 97,76% ақ нәсілді, 0,15% афроамерикалық, 0,17% американдық индейлер, 0,41% азиялық, 0,52% басқа нәсілдерден және 0,99% екі немесе одан көп нәсілді. Халықтың 1,28% -ы испаниялық немесе латын американдықтарды құрады. 1369 үй шаруашылығының 37,0% -ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрды, 53,3% -ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 9,4% -ы күйеуі жоқ әйелдер басқаратын үйлер, ал 34,4% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 30,3% жеке адамдардан тұрды, ал 14,2% -ында 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз адамдар тұрды. Үй шаруашылығының орташа мүше саны 2,46, ал отбасының орташа мүше саны 3,09 болды. 28,5% -ы 18 жасқа дейінгілер, 7,2% -ы 18-24 жас аралығындағылар, 29,5% -ы 25-44 жас аралығындағылар, 20,6% -ы 45-64 жас аралығындағылар, ал 14,1% -ы 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендер. Орташа жас 36 жасқа тең. Әр 100 әйелге 90,9 еркек шақ келді. 18 және одан жоғары жастағы әр 100 әйелге 83,2 еркек шақ келді. Қаладағы үй шаруашылығының орташа табысы 39 423 доллар, ал отбасының орташа табысы 47 065 долларды құрады. Ер адамдардың орташа табысы 34 234 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 26 516 доллар болды. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 19 743 долларға тең. Отбасылардың 3,1% және халықтың 4,0% кедейлік шегінен төмен тұрды, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің арасында ешкім болмады, ал 65 жастан асқандардың 8,5% кедейлікте өмір сүрді.

Экономика

Stine Seed, әлемдегі ең ірі жеке тұқымдық компания, Адел қаласында орналасқан. Оның Айова штатында 15 000 акр егістік жері бар және ол Гарри Стайн мен оның төрт баласына тиесілілігімен дерлік толығымен қалыптасқан.