Кіріспе

Монтанадағы қорғалған аймақ

Жоғарғы Миссури өзені үзілісі ұлттық ескерткіші – АҚШ-тың батыс бөлігіндегі ұлттық ескерткіш, ол Монтананың солтүстік-орталық бөлігіндегі Миссури үзілісін қорғайды. Жерді басқару бюросы (BLM) басқарады, бұл жартасты таулар, тік жартастар және шөптесін жазықтармен сипатталатын құнарсыз жерлердің сериясы; бұл топография "Үзіліс" деп аталады (өйткені жер өзенге қарай "үзіліп" тұрғандай көрінеді). 2001 жылдың 17 қаңтарында президент Билл Клинтонның жарлығымен құрылған, ол қамтиды.

Льюис және Кларк экспедициясы 1805 жылы Үзілістен өтіп, аймақты жазбалар мен суреттер арқылы алғаш құжаттаған. Үзіліс аймағындағы бигхорн қойларын көру және құжаттау – еуропалық саяхатшылардың Солтүстік Америкада осы түрді алғаш тіркеген кездерінің бірі. Үзіліс аймағының көп бөлігі Льюис пен Кларк тобы алғаш көрген күйінде сақталған. Джудит және Миссури өзендерінің қосылған жері 1846 және 1855 жылдары маңызды бейбітшілік кеңестеріне орын болды. 1877 жылы Канадаға қашуға тырысқан шығысқа бет алған Нез Персе Миссуриден өтіп, Үзіліс аймағына кірді. Cow Island шайқасы Үзілісте болды және бұл Нез Персе ескерткіштің солтүстігіндегі Bear Paw шайқасында АҚШ армиясына бас игенге дейін болған соңғы қақтығыс болды.

Басқару және сақтау

Жеке азаматтар мен федералды үкімет арасындағы түрлі жеке меншік иеліктері мен жалға алу келісімдеріне байланысты толық басқару жоспары әлі де әзірленуде. Табиғатты қорғаушылар Брейкс ескерткішінің бір бөлігін Жайлау аймағы деп белгілеуді қаласа, федералды үкіметпен ұзақ мерзімді жалға алу келісімдеріне ие жергілікті мал шаруалары мен фермерлер, жаңа ескерткіш аумағында жыл сайын 10 000 басқа жуық мал жайылымына алаңдап, ескерткіш мәртебесінің олардың күнкөрісіне және жергілікті қалалардың экономикасына кері әсер ететінінен қорқады. Ішкі істер министрлігі ұсынған басқару жоспарына сәйкес, ескерткіштің ресурстары жақсы қорғалатын болғанымен, "қазіргі уақытта рұқсат етілген мал жайылымы, аң аулау, балық аулау және осыған ұқсас іс-әрекеттерге, сондай-ақ ұсынылып отырған ескерткіш шегіндегі жеке меншік (шамамен) және мемлекеттік жерге (шамамен) және басқа да қолданыстағы заңды құқықтарға әсер етілмейді". 2013 жылы АҚШ-тың апелляциялық соты BLM-нің басқару жоспары тарихи ескерткіштер туралы заңдарды бұзғанын анықтады. Ұлттық тарихи сақтау қоры осы орынды 2013 жылы сақталған он тарихи ескерткіштің бірі деп таныды.