Кіріспе

Трансформаторлардың қауіпсіздік құрылғысы

Электр қуатын тарату және беру жүйелерінде Бухгольц релесі – "консерватор" деп аталатын сыртқы үстіңгі май резервуары бар, майға толы қуат трансформаторлары мен реакторларына орнатылатын қауіпсіздік құрылғысы. Бухгольц релесі жабдықтың ішіндегі диэлектрлік бұзылудың әсеріне сезімтал қорғаныш құрылғысы ретінде қолданылады. Бұл типтегі құрылғының жалпы атауы – "газ детекторлық реле". Бұл релені алғаш 1921 жылы Макс Бухгольц (1875–1956) жасаған.

Қолдану

Бухольц релелері 1940 жылдан бері майға толы қуатты және тарату трансформаторларында қолданылып келеді. Реле трансформатордың үстіңгі консерваторлық ыдысы мен негізгі май ыдысы арасындағы май құбырларына қосылады. Негізгі ыдыс пен консерватор арасындағы құбырлар негізгі ыдыста пайда болатын газдың консерваторға және газды анықтау релесіне қарай жоғары көтерілуіне мүмкіндік беретіндей етіп орналастырылған. Бухольц релелері сондай-ақ, локомотивтер мен көп бірліктерді қоса, айнымалы токпен электрленген желілерде жұмыс істейтін электр пойыздарында да қолданылған. Бұл пойыздар 25 000 вольтқа дейін жететін айнымалы токтан жоғары кернеу алады, ол маймен салқындатылатын трансформаторға беріледі, ол кернеуді пойыздардың жетегіш моторларында пайдалануға жарамды деңгейге дейін – әдетте 750-1000 вольтқа дейін – "төмендетеді". Жабдықтың жасына және конструкциясына байланысты бұл кернеу тұрақты токқа түрлендірілуі мүмкін. Бухольц релесі трансформатордың май айналымына орнатылады және егер реле майдың "газдануын" анықтаса, пойыздың негізгі автоматты ажыратқышын өшіріп, жабдықты қуат көзінен оқшаулап, осылайша оны қызып кетуден немесе қысқа тұйықталудан қорғайды. Ажыратылғаннан кейін жабдықты тек техникалық қызметкерлер ғана қайта іске қоса алады.

Операция

Модельге байланысты, реледе трансформатордың бұзылуын анықтаудың бірнеше әдісі бар. Газдың баяу жиналуы, мысалы, шамалы жүктемеден немесе оқшаулағыш майдың ыдырауынан пайда болған газ, реленің жоғарғы бөлігінде жиналады және май деңгейін төмендетеді. Реледегі жүзу коммутаторы ескерту сигналын іске қосу үшін қолданылады. Құрылысына қарай, екінші жүзу коммутаторы майдың баяу ағып кетуін анықтауға да пайдаланылуы мүмкін. Электрлік доға пайда болған жағдайда, газ тез жиналады және май консерваторға жылдам ағып түседі. Май ағыны, қозғалмалы май жолында орналасқан қанатқа бекітілген коммутаторды іске қосады. Бұл коммутатор әдетте автоматтық ажыратқышты (circuit breaker) іске қосып, ақау салдарынан қосымша зақымдану болмас үшін құрылғыны желіден ажыратады. Бухгольц релелерінде жиналған газды сынаққа алуға арналған сынақ тежегіші (test port) бар. Реледе табылған жанғыш газ ішкі ақауларды, мысалы, қызып кетуді немесе доғалануды көрсетеді, ал реледе табылған ауа май деңгейінің төмендігін немесе ағып кетуді ғана білдіруі мүмкін. Газды сынамалау құрылымы арқылы басқару жерден де жүзеге асырылуы мүмкін. Қажеттілікке қарай, Бухгольц релесі фланецті немесе бұрандалы (threaded) қосылымға ие. Классикалық Бухгольц релесі DIN EN 50216 2 стандартының талаптарына сәйкес болуы керек. Қажеттілікке қарай, ол төртке дейін (әр жүзу коммутаторына 2-ден) коммутаторлармен немесе ауыстырып қосатын коммутаторлармен жабдықталған, олар шам сигналын жібере алады немесе трансформаторды өшіре алады.