Кіріспе
Алабама университетінің мәдениетінің бір қыры
Алабама университеті көптеген дәстүрлерге ие оқу орны. Осы мақалада осы дәстүрлердің бірнешесі сипатталады.
The University of Alabama is a school with many traditions. This article describes several of these traditions.
Футболдың басталуы Алабама штатында
1926 жылғы 25 қарашада «The Crimson White» газетінде жарияланған мақалада футбол алғаш рет 1892 жылы Алабама университетіне Ливингстоннан (Алабама штаты) келген В. Г. Литтл арқылы енгізілген. Ол Массачусетс штатындағы Andover оқу орнының студенті болған және «ойын үшін университетке келді». Алабаманың алғашқы футбол ойыны 1892 жылғы 11 қарашада, жұма күні кешке, Бирмингем қаласындағы бұрынғы Лейквью паркінде өтті. Алабама командасы жоғары сынып оқушыларынан құралған команданы 56:0 есебімен жеңді. Сол сенбіде, 12 қарашада Алабама Бирмингем атлетика клубымен ойнады, 5:4 есебімен жеңілді, себебі B. A. C. командасынан Росс 65 ярдтық гол соқты. Бұл гол сол кездегі студенттік рекорд болды. 1896 жылы университеттің басқару кеңесі спорт командаларына кампустан тыс сапарларға тыйым салатын ереже қабылдады. Келесі маусымда тек бір ойын өтті және 1898 жылы Алабама университетінде футбол тоқтатылды. Студенттердің наразылығы басқарушыларды сапарға тыйым салуды алып тастауға мәжбүр етті, соның салдарынан футбол 1899 жылы қайта жандандырылды. 1918 жылғы маусым Бірінші дүниежүзілік соғыс кезеңінде тоқтатылды, бірақ келесі жылы ойын қайта басталды. Алабама футболдан алғаш рет ұлттық деңгейде танымал болған жылы 1922 жыл болды, ол кезде Филадельфияда Пенсильвания университетін 9:7 есебімен жеңді. Келесі маусымда Уоллес Уэйд бас бапкер болып тағайындалды және 1925 жылы «Crimson Tide» командасын алғашқы жеңіліссіз және тең түспеген маусымға, сондай-ақ Калифорния штатының Пасадена қаласына, «Rose Bowl» турниріне шақырумен жеткізді. 1926 жылғы 1 қаңтарда «Rose Bowl» турнирінде Алабама Вашингтон университетін 20:19 есебімен күтпеген жеңіспен жеңді.
Қызыл толқын
Университеттің футбол командасы туралы газетте жазылған алғашқы хабарламалар оларды жай ғана "Varsity" немесе "Crimson White" деп атаған. Бұқаралық ақпарат құралдарында танымал болған алғашқы лақап аты "Жұқа қызыл сызық" болды, ол 1906 жылға дейін қолданылды. Бірмингем Age Herald газетінің бұрынғы спорт редакторы Хью Робертс 1907 жылы Бірмингемде өткен Iron Bowl ойынын сипаттаған мақаласында "Crimson Tide" деген фразаны алғаш рет қолданды, онда Оберн жеңіске үміткер деп есептелді. Ойын қызыл сазға толы алаңда өтті, нәтижесінде Алабама штатының ақ жейделері қызыл түспен боялды. Мақаланың тақырыбы "Crimson Tied" болды, ол Алабама мен Оберн арасындағы 6:6 есебін көрсетеді, ал Оберн ойынға барынша сүйікті болып кірген еді.
Филдер
Алабама футбол командасының қалай пилмен байланысқа түскендігі туралы екі әңгіме бар, екеуі де Уоллес Уэйдтің бас жаттықтырушылық кезеңіне (1923–1930) қатысты. Ең ертегі айтуынша, Розенбергердің Бирмингемдегі чемодан компаниясы осы пилмен байланысқа себепкер болған. Иесі Дж. Д. Розенбергердің ұлы университетте оқығандықтан, ол 1926 жылы жеңіліссіз қалған командаға 1927 жылғы Роуз-боулға саяхатқа арналған «сәттілік» багаж таңбаларын жасап берді. Компанияның таңбасы – жүкқоржынына тірелген қызыл пил суреті болды. Футбол командасы Пасаденаға келгенде, оларды күтіп алған журналистер, соның ішінде белгілі жазушы Грантленд Райс, олардың алып келісін жүктеріндегі пилдермен байланыстырды. 1930 жылы команда Роуз-боулға қайтқанда, компания түлектер қауымдастығы төлеген былғары чемодандарды әр ойыншыға сыйлады. Тағы бір оқиға 1930 жылға қатысты. 4 қазан күні Оле Мисс командасына қарсы өткен ойыннан кейін «Атланта Журнал» газетінің спорт тілшісі және Даңқ залының мүшесі, бұрынғы Джорджия Технологиялық институтының ойыншысы Эверетт Струппер былай деп жазды:
«Көліктің соңында жер дірілдеді, алыстан дүркіл естілді, ол үнемі күшейе берді. Трибунадағы бір жанкүйер «Аттарды тоқтатыңыз, пилдер келе жатыр!» – деп айғайлады, сосын Алабама командасы алаңға шықты. Мен оны алғаш рет көрдім, бүкіл он бір ойыншының алып келісі мені таң қалдырды. Өткен жылы ойнаған жігіттердің көлемі екі есеге артқандай көрінді». «Кримсон Тайд» командасының ресми талисманы болмаса да, пил 1940 жылдары мектеп футболының дәстүрінің ажырамас бөлігіне айналды. Сол онжылдықта «Аламит» деген атпен белгілі болған тірі пил талисманы Тускалузадағы ойын күндері көрінетін. Бірнеше жыл бойы пахидерм үйге оралу шеруін бастау дәстүрге айналды, ал Аламит сол жылдың патшайымын ойын басталар алдында алаңға шығаратын. Осыдан кейін спорт журналистері Алабаманы «Қызыл пилдер» деп атауды жалғастырды, бұл олардың қызыл жейделеріне сілтеме жасады. 1930 жылғы команда он қарсыластың сегізін ұтып, маусым бойы барлығы 13 ұпай ғана жіберді. «Қызыл пилдер» сол маусымда 217 ұпай жинады, соның ішінде Роуз-боулда Вашингтон штатын 24:0 есебімен жеңді. Алабама университетінің пилмен байланысы осылай басталса да, университет 1979 жылға дейін пилді ресми талисманы ретінде қабылдамады. Алабаманың пил талисманы «Үлкен Ал» деп аталады.
Миллион долларлық топ
Алабама университетінің марш-тобы Million Dollar Band 1912 жылы доктор Густав Виттигтің жетекшілігімен 14 мүшеден құралды. 1917 жылы топ әскери марш-тобына айналып, 1927 жылға дейін студенттер басқарды. Million Dollar Band кампустағы 400-ден астам мүшесі бар ең ірі ұйым болып табылады. 1992 жылғы қыркүйек айындағы "Southern Living" журналы Million Dollar Band-ті Оңтүстіктегі ең танымал он марш-тобының қатарына қосты. 2003 жылы бұл топ Соуза қорының "Америка тіршілігіне үлкен үлес қосқан, ерекше жақсы марш-топтарын" марапаттайтын "Садлер Трофи" сыйлығын алған жиырма екінші жоғары оқу орнының тобы болды. Бұған қоса, Million Dollar Band елдегі басқа колледждердің марш-топтарынан гөрі көбірек телеарналарда көрсетілді.
Миллион долларлық топтың атауы
Million Dollar Band тобының аталғандығының екі әңгімесі бар. Бастысы – Алабама футболының онша жақсы ойнамайтын кезінде болған оқиға. Олар Джорджия Техникалық институтымен ойын өткізіп жатқанда, оның бапшысы: "Сендердің футбол командаңыз бес центке де тұрмайды, бірақ сендердің оркестріңіз миллион доллар тұрады" деді. Сөйтіп, бұл ат жабысты. Екінші әңгімеде, В. К. "Чемп" Пикенс 1922 жылы Джорджия Техникалық институтымен өткен футбол ойынынан кейін "Миллион долларлық оркестр" деген ат берді. Әңгімелер әртүрлі болғанымен, оркестрдің ойынға баруы үшін олар жергілікті кәсіпорындардан қаржы жинауға мәжбүр болды. Олар ойынға туристік вагонда бару үшін жеткілікті қаржы жинады. Алабама 33:7 есебімен жеңілген ойыннан кейін Атлантадан келген спорт журналисі Пикенске: "Сендердің командаң қандай, Алабамада не бар?" – деді. Пикенс: "Миллион долларлық оркестр" деп жауап берді.
Рамер Жаммер Шаралаңыз
"Rammer Jammer Cheer" - бұл дәстүрлі шақыру. Шақырудың мәтіні 1920 жылдардағы студенттік журнал "The Rammer Jammer" және Алабама штатының мемлекеттік құсы – сарыбоз (yellowhammer) туралы мәліметтерден алынған. "Yellowhammer" термині бастапқыда Алабама штатының Конфедерация әскерлеріне қатысты қолданылған, олардың формасында ашық сары түсті мата болған. Әскерлер Кентукки штатының Хопкинсвилл қаласына кірген кезде Конфедерацияның жақтастары оларды "yellowhammer, yellowhammer" деп шақырып қарсы алған. Америка Азамат соғысы кезінде және одан кейін де бұл термин қолданыла берді, ал Алабама штаты "Сарыбоз штаты" деп танылды. Шақырудың ырғағы "Hotty Toddy" Ole Miss шақыруынан тікелей алынған, себебі Ole Miss шеру тобының бұрынғы директоры Джеймс Фергюсон Million Dollar Band директоры болып тағайындалған. Шақыру әлі де "Ole Miss" деп аталады, және бүгінде барабан майорының берілетін сигналы – бір қолды толық шеңбермен қозғау ("О") жесті. "Біз сені ойсырата жеңіп аламыз!" деп айқайлап шақыру 2000 жылдардың басына дейін ойынға дайындалу рәсімі болған, бірақ бұл спорттық емес деп есептелді және тыйым салынды. Университет Million Dollar Band-ке де ойыннан кейін оны орындауға уақытша тыйым салды, себебі оның қысым көрсетуге бағытталған сипаты бар еді. Бұл шешімге көп сын айтылды. 2005 жылғы Homecoming кешінде студенттерге дауыс беру ұсынылып, шақыруды тыйым салу керек пе деген сұрақ қойылды. Студенттердің 98 пайызы шақыруды сақтап қалуға дауыс берді. Университет шақыруды алып тастауға тырысқанға дейін, ол ойын басталғанда және ойын аяқталғанда орындалған. Қазір бұл шақыру тек жеңіс анық болған ойынның соңғы минуттарында ғана орындалады және дәстүр бойынша екі рет айтылады. Бір рет (2008 жылы Алабама Абернге қарсы Железі тостағанда жеңгенде, Алабама 2001 жылдан бері серияда алғаш рет жеңіске жетті), ол Абернге қарсы 6 ойындық жеңіліс тізбегін үзуді білдіру үшін қосымша төрт рет қайталанды. Алабама 2009 жылғы SEC чемпионатында Флорида Гейторс командасын жеңгеннен кейін, сондай-ақ 2010 жылғы Citi BCS ұлттық чемпионатында Техас Лонгхорнс командасын жеңгеннен кейін, шақыру тоғыз рет орындалды. Алабама командасының қарсыласы кім болса да, Million Dollar Band және жанкүйерлер қарсы команданы оның талисманы арқылы шақырады, бірақ бұл Ауберн университетіне қатысты емес; оларды "Тигрлер" деп атамайды, тек "Ауберн" деп қана атайды. Басқа жағдайларда қарсыластың лақап аты қолданылады; мысалы, Теннесси университетімен жеңіске жеткенде шақырудың бастапқы сөздері "Эй, Вольс!" деп өзгереді. Бұл шақыру жаттықтырушы Пол "Айғыр" Брайант пен оның бас шақырушысы Микки Григсби кезінде ең көп танымал болды.
"Қозғалтқыштың кері бұрылысы"
Rammer Jammer студенттік спорт жанкүйерлері арасында кеңінен танымал болғандықтан, қарсы команда жанкүйерлері Алабаманы жеңген кезде қолданатын осы көтермелеудің бір түрі пайда болды. Бұл нұсқа "Кері Rammer Jammer" деп аталады, оның ырғағы мен музыкасы сол, бірақ ән сөздері өзгеріп, "Эй, Алабама! Біз сені ойсырата жеңдік, Rammer Jammer Yellowhammer, Алабама, тозаққа кет!" дейді. Алабама университеті мен Оберн университеті арасындағы қаһарлы бәсекелестікке байланысты, Кері Rammer Jammer көбінесе Желілік боулдағы жеңістен кейін Оберн жанкүйерлерінен естіледі.