Кіріспе

Электромеханикалық қосқыш

Электр техникасында ажыратқыш, ажырату немесе оқшаулағыш қосқыш – электр тізбегінің қызмет көрсету немесе күтім кезінде толық деэлектрленуін қамтамасыз ететін, көзге көрінетін контактілері бар қосқыштардың бір түрі. Олар көбінесе электр тарату және өнеркәсіптік қолданыстарда қолданылады, онда жабдықты реттеу немесе жөндеу үшін оның қуат көзінен ажыратылуы қажет. Ажыратқыштар қолмен немесе мотормен басқарылуы мүмкін, сондай-ақ, жабдық пен оны қызметкерлердің қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін жүйеден оқшауланған бөлігін жерге қосуға арналған жерге қосу қосқышымен бірге қолданылуы мүмкін. Жоғары кернеулі ажыратқыштар электрлік подстанцияларда сымдарды үзушілер, трансформаторлар және беру желілерін күтімге алу үшін оқшаулауға мүмкіндік береді. Ажыратқыш әдетте тізбекті қалыпты басқару үшін емес, тек қауіпсіздік оқшаулау үшін арналған. Жүктеме қосқыштарынан және автоматтық қосқыштардан айырмашылығы, ажыратқыштарда жоғары ток өткізетін өткізгіштер механикалық түрде үзілген кезде пайда болатын электр доғаларын басу механизмі жоқ. Осылайша, олар өте төмен үзу қабілетіне ие, жүктемесіз қосқыштар болып табылады және ток басқа басқару құрылғысымен үзілгеннен кейін ғана ашылуға арналған. Коммуналдық қызметтердің қауіпсіздік ережелері тізбекке қуат беріліп тұрғанда ажыратқышты ашуға әрекет жасауға тыйым салуы керек. Кейбір елдердегі қауіпсіздік стандарттары жергілікті моторлық оқшаулағыштарды немесе құлыпталатын тұтқаларды (мысалы, ілмек құлыптарды) талап етуі мүмкін. IEC 62271-102 стандарты ажыратқыштың функционалдығы мен ерекшеліктерін анықтайды. Ажыратқыштарда қасақана жұмыс істемеу үшін құлыптау-маркировка (lockout-tagout) мүмкіндігі қарастырылған. Жоғары кернеулі немесе күрделі жүйелерде бұл құлыптар дұрыс жұмыс істеу реттілігін қамтамасыз ету үшін кілтті ұстап тұру жүйесінің бөлігі болуы мүмкін. Кейбір конструкцияларда ажыратқыш оқшауланған тізбекті жерге қосуға қосымша мүмкіндік береді, осылайша қосымша қауіпсіздік қамтамасыз етеді. Мұндай құрылым электр тарату жүйелерін өзара байланыстыратын тізбектерге қолданылады, онда тізбектің екі ұшы да оқшаулануы керек.

Ажыратқыш

Ажыратқыш-ажыратушы ажыратушы мен жүктемелік ажыратқыштың қасиеттерін біріктіреді, сондықтан ол номиналды токтарды қосу және ажырату мүмкіндігін бере отырып, қауіпсіз оқшаулау функциясын қамтамасыз етеді.

Біріктірілген ажырату коммутаторы

Ажыратушы контурлы автоматта ажырату құрылғылары автоматтың өшіру камерасына енгізілген, бұл жеке ажырату құрылғыларын қажет етпейді. Осы біріктірілген құрылғының мақсаты – техникалық қызмет көрсетуді азайту, қолжетімділікті және сенімділікті арттыру. Ажырату құрылғысының орнына осы құрылғыны қолдану шектеулі, себебі ашық аралық жақсы көрінбейді және техникалық қызмет көрсету барысында қауіпсіздікке қатысты көптеген күмәндер туындайды. Егер ол қолданылса, жерге қосу құрылғысын қолдану қажет, ал көрсеткіштерді стандарттық мәнге дейін арттыру керек. Ашық ауадағы ажырату коммутаторларына әдетте 5 жыл сайын (ластану деңгейі жоғары болса – 2 жыл сайын) техникалық қызмет көрсету қажет, ал автоматтарға – 15 жыл сайын техникалық қызмет көрсету қажет.