Кіріспе

демеушілік себептерге байланысты "Setanta Shield" деп аталатын ағылшын футбол жарысы

Setanta Sports Cup – Ирландия аралындағы екі футбол федерациясының командалары қатысқан клубтық футбол жарысы. 2005 жылы құрылған бұл жарыс, Ирландия Республикасының Ирландия Лигасы мен Солтүстік Ирландияның NIFL Премьер-лигасы клубтары арасындағы шекаралық бәсеке болды. Жарыстың демеушісі – ирландиялық Setanta Sports төлемақылы спорттық телеарнасы. 2014 жылғы жарыстан кейін жарыс тоқтатылды. 2019 жылы оның ізбасары – Чемпиондар кубогы жарияланды.

Тарих

Сетанта кубогы 1980 жылдан бергі алғашқы трансшекаралық жарыс болды. Бұрынғы жарыстарға 1941–42 жылдардан 1948–49 жылдарға дейінгі Дублин мен Белфаст қалааралық кубогы, 1961–62 жылдардан 1962–63 жылдарға дейінгі Солтүстік-Оңтүстік кубогы, 1967–68 жылдардан 1973–74 жылдарға дейінгі Блэкснит кубогы, 1973–74 жылдардан 1974–75 жылдарға дейінгі Texaco кубогы және 1978–1980 жылдарға дейінгі Тайлер кубогы кірді. Алғашқы кубок 2005 жылдың наурыз және мамыр айлары аралығында Ирландия лигасының маусымының басталуымен және IFA Премьер-лигасының маусымының аяқталуымен бірге өткізілді. Жарыс Setanta компаниясының қолдауымен басталды, ол жүлде қорына (€350,000) және демеушілікке (€1.6 миллион төрт жыл ішінде) қаржы бөлді. 2009 жылдың маусым айында компания банкротқа ұшырап, Ұлыбританияда хабар таратуды тоқтатты, бұл жарыстың болашағына күмән тудырды. 2009 жылғы турнирдің жеребесі бір айға кейінге шегерілді, бірақ жарыс ақыры жалғасты. Жарыс басталғаннан бері ойындарда көрермендердің тәртіпсіздік әрекеттері болды. Жарыстың тоғыз маусымында алтыдан он екіге дейін командалар қатысты. 2005 жылы алты клубтан тұратын Setanta Cup ретінде басталды, кейін 2006 жылы сегіз клубқа дейін ұлғайтылып, Setanta Sports Cup деп аталды. Жарыс 2009–10 маусымында тоғыз клубқа дейін ұлғайтылды, ал 2011 жылдан 2013 жылға дейін ең көп қатысушы – он екі клуб болды. Содан кейін 2014 жылғы жарысқа қатысушылар саны 2006 жылғы сегіз клубқа дейін азайтылды. Тиісті лигалардың чемпиондары мен күміс жүлдегерлері, сондай-ақ лигалық кубоктердің жеңімпаздары (Ирландия лигасынан FAI кубогы мен Лига кубогы, ал NIFL Премьер-лигасынан Ирландия кубогы мен NIFL кубогы) 2014 жылғы жарысқа қатысуға құқылы болды. Егер клуб кубок жеңісі арқылы қатысуға құқылы болса және лигадағы орны бойынша да қатыса алса, лигадағы ең жоғары көрсеткішті, бірақ әлі қатыспаған клубқа бір орын беріледі. 2014 жылғы жарыс финалға дейін екі ойындық нокаут жүйесі бойынша өтті. Әр лигадан барлық төрт клуб ширек финалға қатысты, ал жеребе тарту кезінде бір қауымдастықтан шыққан клубтарды бөлек ұстады. Ширек финалдың жеңімпаздары жартылай финалда да екі ойындық нокаут жүйесі бойынша ойнады, финал бір ойыннан тұрды. 2014 жылғы жарысқа 2005 жылғы жарыстың тұңғыш жеңімпазы және барлық сегіз жарысқа қатысқан Linfield және 2012–13 жылғы IFA Премьер-лигасының чемпионы Cliftonville қатысуға шақырылған еді. Алайда, екі клуб та матчтарды жоспарлау және ақшалай сыйлықтардың азаюын себеп көрсетіп, қатысудан бас тартты. Нәтижесінде 2012–13 жылғы IFA Премьер-лигасының бесінші және алтыншы орындарындағы Ballinamallard United және Coleraine шақырылды, екі клуб та шақыруды қабылдады. Linfield-тің 2014 жылғы жарыстан бас тартуынан кейін Glentoran жарыс басталғаннан бергі барлық тоғыз жарысқа қатысқан жалғыз клуб атанды. Барлығы 21 түрлі клуб жарысқа қатысты, оның ішінде Солтүстік Ирландиядан 9 клуб және Ирландия Республикасынан 12 клуб. Осы 21 клубтың ішінде он екі клуб финалға жетті, бірақ олардың тек жетісі ғана кубокты жеңіп алды, ал тек екі клуб кубокты бірнеше рет жеңді. Тоғыз жарыстың жетісінде Ирландия Республикасынан клуб жеңіп алды, ал тек екі жеңімпаз Солтүстік Ирландиядан болды. Төрт рет кубокты алғаш рет қатысқан клуб жеңіп алды. Linfield кубокты алғашқы қатысқан жылы, яғни 2005 жылғы жарыста жеңіп алды. Бұл жетістікті 2006 жылы алғаш рет қатысқан Drogheda United қайталады, ал 2007 жылы олар кубокты сақтап қалған жалғыз клубқа айналды және екі клубтың бірі кубокты бірнеше рет жеңіп алды. Бұл жетістікті 2009–10 маусымында алғаш рет қатысқан Bohemians қайталады, ал 2011 жылы алғаш рет қатысқан Shamrock Rovers кубокты жеңіп алды. 2013 жылы олар кубокты екінші рет жеңіп алған клуб атанды.

2005 жыл

Алғашқы жарыста ол жай ғана «Сетанта кубогы» деп аталды. 2005 жылғы кубокқа іріктеу тиісті елдердің ұлттық лигалары мен кубоктарындағы нәтижелеріне негізделді – әр лиганың ең үздік екі командасы және FAI кубогы мен Ирландия кубогының жеңімпаздары іріктелді. Командалар екі топқа бөлінді, әр топтың жеңімпазы финалға өтті. 2005 жылғы жарыста «Корк Сити», «Лонгфорд» және «Шелборн» Ирландия лигасын, ал «Гленторан», «Линфилд» және «Портадаун» IFA премьер-лигасын ұсынып тұрды. Ақырында кубокты жеңіп алған «Линфилд» командасы жарысты нашар бастап, «Лонгфордқа» 2–1 есебімен жеңіліп, бірақ кейін топтағы қалған ойындарын жеңіп, турнирдің фавориті саналған «Шелборннан» басым түсті.

2006 жыл

2006 жылғы жарыс Setanta Sports Cup деп қайта аталды, және әр лигадан төрт команда, сондай-ақ тиісті екінші деңгейдегі кубок жарыстарының – Ирландия Лигасы Кубогы мен Ирландия Лигасының Кубогы жеңімпаздары қатысты. Жарыс төрттен тұратын екі топқа бөлінді. Әр топтың ең үздік екі командасы жартылай финалға өтіп, жеңімпаз финалға жолдама алды. Ирландия Лигасын Корк Сити, Дерри Сити, Шелборн және Дрогеда Юнайтед, ал IFA Премьер Лигасын Линфилд, Гленторан, Портадаун және Дунганнон Свифтс ұсынды. Барлығы 27 матч өткізілді, жарыс 2006 жылдың 20 ақпанында басталды, ал финал 2006 жылдың 22 сәуірінде Дублиндегі Толка паркінде өтті. Дрогеда Юнайтед Корк Ситиді жеңіп, жеңіске жетті.

2007 жыл

2007 жылғы жарыстың жеребесі 2006 жылдың 7 желтоқсанында тартылды, ал бастапқы қатысушы командалар өткен жылғы жарыстағы командалармен бірдей болды. Алайда, 2007 жылдың 30 қаңтарында «Shelbourne» командасы қаржылық қиындықтары мен ойыншылардан команда құрастыра алмайтынына байланысты жарыстан шығатынын хабарлады. Олардың орнына 2006 жылғы ФАИ кубогының финалисі «Сент Патрикс Атлетик» командасы қатысты. Матчтардың бірінші турындағы ойындар 2007 жылдың 26 ақпанында басталды. Жарыстың жеңімпазына 100 000 фунт стерлинг, ал екінші орын алған командаға 55 000 фунт стерлинг сыйлық ретінде берілді. «Линфилд» командасы 1-топтың бірінші орынында аяқтағаннан кейін келесі кезеңге өтті, соның арқасында үйде жартылай финалда ойнау мүмкіндігіне ие болды, ал «Дрогеда Юнайтед» олардың ізінен келді. Бұл «Дрогеда» командасының 2-топтың жеңімпазы – «Сент Патрикс Атлетик» командасымен кездесу үшін өз алаңынан тыс сапарға шығуы керек болғанын білдірді. Ал 2-топта екінші орын алған «Корк Сити» командасы «Линфилд» командасымен ойнау үшін «Виндзор Паркіне» баруға тиіс болды. «Линфилд» және «Сент Патрикс Атлетик» командалары топтық кезеңді жеңіліссіз аяқтады, тіпті «Сент Патрикс Атлетик» алты ойынның бесеуінде жеңіске жетті. «Виндзор Паркіде» өткен «Линфилд» және «Дрогеда» арасындағы финал ойыны пенальти сериясы арқылы шешілді. «Дрогеда» командасы Микко Вильмуненнің екі пенальтиді сейім еткенінің арқасында екінші жыл қатарынан жеңімпаз атанды.

2008 жыл

2008 жылғы жарысқа жеребе салу 2008 жылдың 17 қаңтарында өтті, ол 2007 жылдың желтоқсанынан бастап Ирландия лигасының 2008 жылғы ойындарына келісімге келу үшін уақыт беру мақсатында кейінге шегерілді. Үшінші жыл қатарынан әр лигадан төрт өкіл қатысты, әр топқа әр лигадан екі команда тартылды. Бұрынғы жылдардан айырмашылығы, 2007 жылғы Ирландия кубогының жеңімпаздары 2007 жылғы Ирландия Бірінші лигасының жеңімпаздарымен 2008 жылғы жарыста Ирландия лигасының соңғы орыны үшін күш сынасты. 2007 жылдың 19 қарашасында «Дерри Сити» «Коб Рэмблерз» клубын 2:1 есебімен жеңіп, бос орынды иеленді. 2008 жылғы жарыста жаңа формат енгізілді: әр топтағы алғашқы үш тур ақпан айының соңы мен сәуір айының басында өтті, содан кейін командалар қыркүйекке дейін жарыстан үзіліс жасады. Қыркүйек пен қазан аралығында қалған топтық ойындар, жартылай финалдар мен финал өтті. Финал 2008 жылдың 1 қарашасында Корк қаласындағы «Тернерс Кросс» стадионында өтті, онда «Корк Сити» «Глентораны» 2:1 есебімен жеңіп шықты.

2009 10

2009/10 маусымда жарыс тоғыз командаға дейін кеңейтілді, оның ішінде титулдың бұрынғы иегері – Корк Сити де болды. Командалар үш топқа бөлінді, әр топтың жеңімпаздары және ең үздік екінші орын алған командалар жартылай финалға ілікті. Финал 2010 жылдың 15 мамырында «Богемиялықтар» және «Сент-Патрик Атлетик» арасында өтті, бұл бір қаладан шыққан командалардың алғашқы финалдық кездесуі болды. «Богемиялықтар» матчты 1:0 есебімен жеңіп алды.

2011 жыл

2011 жылғы жарыс 2011 жылдың 14 ақпанында басталды және 2011 жылдың 14 мамырында аяқталды. Ол төрт кезеңде өтті, әр кезең екі ойыннан тұрды, бірақ финалда екі ойын болмады. Жарыс тағы да кеңейтілді, бұл жолы он екі команда қатысты. Ирландия лигасының алты және IFA премьер-лигасының алты командасы өтті. Екі лиганың да алғашқы төрт орынды алған клубтар, сондай-ақ FAI кубогы, Ирландия лигасының кубогы, Ирландия кубогы және Ирландия лигасы кубогының жеңімпаздары іліккендер қатарында болды. Жарыс 2011 жылдың 14 ақпанында басталды және 2011 жылдың 14 мамырында Дублиннің Таллахт стадионында өткен финалмен аяқталды, онда «Шемрок Роверс» жеңіске жетті. Сетанта Спорт Кубогын ұйымдастыру комитетінің төрағасы Мило Коркоран нокаут жүйесінің турнирге одан да көп қызығушылық қосатынына сенім білдірді.

2012 жыл

2012 жылғы жарыс 2012 жылдың 11 ақпанында басталды және 2012 жылдың 12 мамырында финалмен аяқталды. Жарысқа әр лигадан алты клубтан барлығы он екі клуб қатысты. Екі лига жеңімпазы, ФАИ кубогының және Ирландия кубогының иегерлері ширек финалға тікелей жолдама алды. Финал Белфаст қаласындағы «Овал» стадионында өтті, онда «Крестоносцы» командасы тұңғыш рет жеңіске жетіп, 2:2 есебімен тең түскеннен кейін пенальтилер сериясында «Дерри Сити» клубын 5:4 есебімен ұтты.

2013 жыл

2013 жылғы жарыс 2013 жылдың 11 ақпанында басталды және 2013 жылдың 11 мамырында финалмен аяқталды. Жарысқа әр лигадан алтыдан 12 клуб қатысты. Кубок иегерлері Crusaders, 2012 жылғы FAI Кубогының жеңімпаздары Derry City, 2011–12 жылғы IFA Премьер-лигасының чемпиондары Linfield және 2012 жылғы Ирландия Лигасының чемпиондары Sligo Rovers жарысқа ширек финалдан қатысты, ал қалған сегіз клуб бірінші турда қатысты. Финал Дублиннің Tallaght стадионында өтті және Shamrock Rovers екінші рет жеңіске жетті.

2014 жыл

2014 жылғы жарыс 2014 жылдың 24 ақпанында басталды және 2014 жылдың 10 мамырында финалмен аяқталды. Жарысқа қатысушы командалардың саны сегізге дейін азайтылды, ал бастапқыда 2005 жылы жарыстың алғашқы жеңімпазы атанған және осы күнге дейін барлық сегіз жарыста қатысқан «Линфилд» және 2012–13 жылғы IFA Премьершип чемпионы «Клифтонвилл» командаларының қатысуы жоспарланған еді. Бірақ, 2013 жылдың желтоқсанында екі клуб та қатысуға шақырудан бас тартты, себебі матч кестесі мен азайтылған жүлде қоры олардың қатысудан бас тартуына себеп болды. Осының нәтижесінде 2012–13 жылғы IFA Премьер-лигасында бесінші және алтыншы орындарды алған «Баллинамаллард Юнайтед» және «Колерайн» командалары шақырылды, және екі клуб та шақыруды қабылдады. Жарыстың жүлде қоры 73 000 евроны құрады. «Слайго Роверс» Таллахттағы финалда «Дундалк» командасын 1:0 есебімен жеңіп алды.

Болашақ

Жарыс 2015 жылы әр лигадан төрт клуб қатысатын болып жоспарланған. Алайда, 2015 жылдың мамырында Солтүстік Ирландия футбол лигасының клубтары бастапқыда ойын кестесіне қатысты алаңдаушылық білдірді – әсіресе апта ортасындағы ойындарға қатысты жоспарлар бәсекелестіктің мүмкін болатындығына күмән тудырды. Клубтар қолайлы ойын күндері туралы келісе алмағандықтан, 2015 жылғы жарыс 2016 жылға дейін шегерілді. Бірақ мәселелер шешілмеді, сондықтан турнир 2016 жылы да өткізілмеді. Басты демеуші Setanta Sports, Eir компаниясы сатып алғаннан кейін Eir Sport болып өзгерді, және жарыс ақыры тоқтатылды. 2019 жылдың мамырында Солтүстік Ирландия футбол лигасы мен Ирландия лигасының жеңімпаздары арасында «Чемпиондар кубогы» деп аталатын жаңа жарыс өтетіні жарияланды. Бұл жарыс 2019 жылдың қараша айында екі ойыннан тұратын форматта өткізілді, әр команда өз алаңында және қарсыласының алаңында ойнады.