Кіріспе

Данверс ашылуы – ерекше шахмат ашылуы, мына жүргендермен сипатталады:
1. e4 e5
2. Qh5

Ол Кентукки ашылуы, Королева шабуылы, Королева саяхаты, Патцер ашылуы және Пархам шабуылы деп те белгілі.

Тарих және номенклатура

1. e4 e5 2. Qh5 жылдар бойы бірнеше атауларға ие болды, бірақ ешқайсысы кеңінен қолданылмады. Бұл дебюттің ең алғашқы жарияланған нұсқасы 1875 жылдың мамыр айында «Дубук шахмат журналында» пайда болды, онда ол «Кентукки дебюті» деп аталды (Бұл атау Дж. Х. Блэкберн тарапынан бұрыс «Джером гамбитіне» де қолданылған). 1905 жылы «American Chess Bulletin» журналында бұл дебют «Дэнверс дебюті» деп аталды, осы атауды белгілі психиатр және күшті шахматшы-әуесқой Е. Э. Саутард, өзі жұмыс істеген аурухананың атымен берді. Накамура дебюттен тиімді позиция алды, бірақ орта ойында жасаған қателігінен ойынды ұтырып алды. Кейін ол интернетте: «Мен 2…Qh5 – ойналатын қадам деп санаймын, шындығында мен ойында өте жақсы позицияда болдым, егер 23…e5 ойнағанда, жеңіске жақын едім» деп жазды. Алдыңғы айда Накамура 2…Qh5 GM Никола Митковқа қарсы 2005 жылғы сәуір айында Миннеаполисте өткен HB Global Chess Challenge турнирінде ойнаған. Ойын 55 жүрістен кейін тең аяқталды. Көбінесе бұл дебют шахматқа жаңа бастаған ойыншылар қолдайды, мысалы, актер Вуди Харрелсон 1999 жылы Прагада Гарри Каспаровқа қарсы көрмелік ойында ойнаған кезде. Харрелсон Алексей Широв пен Джудит Полгар арасындағы матчқа қатысқан бірнеше гроссмейстерлердің көмегімен теңдікке қол жеткізді. Келесі жылы Каспаров тағы да қара түстермен ойнады, ол кезде теннис жұлдызы Борис Беккер Нью-Йорктегі көрмелік ойында оған қарсы ойнады. Бұл жолы Каспаров 17 жүрісте жеңіске жетті.

Бағалау

Данверс ашылуы дәстүрлі ашылу принципін бұзады, патшайымды тым ерте дамытып, оны шабуылға және жоғалтуға ұшыратады. Дегенмен, бұл ашылу қараға кейбір қиындықтар туғызады. Егер қара өз бетінше ойнаса, Nf6, Bc5 және Nc6 сияқты қозғалыстармен табиғи түрде дамып шығуы мүмкін. Данверс ашылуы осыған кедергі келтіреді, қараны (егер ол пешканы құрбандыққа салуға ниеттенбесе) алдымен e пешкасын қорғауға мәжбүрлейді (әдетте 2. Nc6), содан кейін 3. Bc4 қараны матка қарсы қорғану үшін келісімге келуге мәжбүрлейді; 3. g6 қараны патшалық епископты фианкеттеуге міндеттейді, 3. Qe7 епископты тоқтатады, ал 3. Qf6 аттың ең жақсы алаңына орналасады. 2005 жылы голландиялық гроссмейстер Ханс Ри 2. Qh5-ті "қауқыпты, бірақ өте ақылға қонымды қадам" деп атады және оның шок эффектісінен тиімді болуы мүмкін деген күдік білдірді. Наполеон ашылуы (2. Qf3?! ) сияқты, 2. Qh5 жиі ғалымның досының матын беру үмітімен ойналады, мысалы 2. Qh5 Nc6 3. Bc4 Nf6?? 4. Qxf7#. Алайда, қара осыдан оңай сақтануы мүмкін, және 2. Qh5-тен айырмашылығы, 2. Qf3 қараның дамуына кедергі келтірмейді.

Мүмкін жалғастырулар

Қараның 2. Qh5-ке ең нашар жауабы – 2 Ke7?? 3. Qxe5#. (Бұл вариант ақтардың ең жылдам шахмат беруі үшін тағы бірнеше мүмкіндіктермен тең.) 2 g6?? да 3. Qxe5+ кейін ұтылады, мұнара мен пілді жеңіп алады. Ең көп ойналатын қозғалыс – 2 Nc6; 2 Nf6! ?, 2 d6 және 2 Qe7 де кейде кездеседі, немесе 3 g6. Соңғысы жиірек кездеседі, ал 4. Qf3 Nf6 5. Ne2 соңынан негізгі позицияға жетеді (суретті қараңыз). Ақ нашар емес, бірақ ешқандай артықшылығы да жоқ. Ақ патшайымы соңында бірін жоғалтуға тиіс болғандықтан, даму үшін пілді құрбан етудің қажеті жоқ; алайда, FIDE шебері Денис Монокроусс бұл қозғалысты "психологиялық тұрғыдан дұрыс" жауап деп санайды.

2...d6

Қара ортадағы пияданы қорғайды және бірден ханшаның пілі үшін диагональ ашады, бірақ король пілін бұғаттайды.

2...Qe7

Қара ортадағы пияданы қорғайды және бірден f7 пиядасын қадағалайды, бірақ корольдің слонын шектеуге түсіреді.