Кіріспе

Поляк панк-тобы Dezerter, 1981 жылдың мамыр айында Варшавада SS 20 ретінде құрылған, Польшаның ең танымал панк-топтарының бірі болып табылады. Топты Варшаваның кәсіптік орта мектебінің (техникум) үш студенті – Роберт "Робал" Матера (гитара), Кшиштоф Грабовски (доп) және Дариуш "Степа" Степновски (бас) құрды. Үшеуі де 1963 жылы туып, бір сыныпта оқыды. Бастапқыда Грабовски ән сөздерін, ал Матера музыкасын жазды. Үш сыныптас бастапқыда топты Sektor A деп атауды жоспарлаған, бірақ кейін ойларын өзгертіп, SS 20 деп атады. Біраз уақыттан соң, оларға сол мектептің тағы бір студенті – Дариуш "Скандал" Хайн (вокал, 1965 жылы туған) қосылды, ол, Грабовски кейінірек айтқандай, "нағыз панк-рок музыкантына ұқсады". Топ 1981 жылдың жазында үнемі репетиция жасай бастады. Грабовски жазған жылдам гитара рифтері мен мәнді әндерінің арқасында Dezerter концерттері мыңдаған жанкүйерлерді тартты, ал оның пластинкалары, әсіресе 1980-жылдардың соңы мен 1990-жылдардың басында өте танымал болды. Dezerter-дің ең әйгілі өнер көрсетуі 1984 жылы Польшаның Яроцин қаласында өткен Яроцин фестивалінде болды, оған шамамен 20 000 адам қатысты. Концерт жазылып алынды және кейіннен оның бір бөлігі (1983 жылы жазылған 7" EP-дегі төрт әнмен бірге) Underground Out of Poland пластинкасында жарық көрді. Пластинканың продюсері – канадтық D.O.A. тобының вокалисі Joey Shithead. Дегенмен, Dezerter басқа елдерде кеңінен танымал емес, мүмкін, топ ағылшын тілінде ән айтудан жаңылғандықтан. Бұл ретте, топ бірнеше еуропалық елдерде, сондай-ақ Жапония мен АҚШ-та (Нью-Йорк және Чикаго қалаларында, 2009 жылдың қараша айының басында Берлин қабырғасының құлауының 20 жылдығын тойлап) өнер көрсетті. 2010 жылы Грабовскидің "Dezerter, poroniona generacja?" ("Dezerter, түсік болып кеткен буын?") атты естеліктері Варшавада жарық көрді.

1981 - 1990 жылдар

SS 20 1981 жылдың қараша айында Мокотов көктемгі музыка фестивалінде дебют жасады. 1982 жылдың көктемінде топ Варшаваның Прага ауданындағы Теміржолшылар үйінің мәдениет сарайында өнер көрсетті, бірақ сарай басшылығы электр қуатын өшірген соң концерт ортасынан тоқтатылды. Ұзақ өтпей SS 20 Варшавадан тыс жерде алғашқы концертін өткізді. Ол Торуньдегі "Од Нова" клубында болды. 1982 жылдың жазында SS 20 таспаға жазылып, оны Яроцин фестивалі басшылығына жіберді. Топ мүшелерінің таңғалуына орай, олардың өнер көрсетуіне рұқсат берілді. 1982 жылғы тамыздағы Яроциндегі концертті Польша телеарнасы (1982 жылғы Яроциндегі Dezerter видеосын қараңыз) және режиссер Пауль Карпинский түсірді. SS 20 танымал болды және "Być człowiekiem", "Film o pankach" және "To tylko rock" сияқты фильмдерде пайда болды (1983 жылғы "Film o pankach" фильмінен Dezerter видеосын қараңыз). 1982 жылдың қыркүйегінде топ коммунистік биліктің реакциясына байланысты атын Dezerter деп өзгертті (SS 20 – советтік баллистикалық зымыраның НАТО коды, үкімет бұл атауды тым қауқыпты деп санады). Режимге танымауы үшін олар плакаттарда атын жиі өзгертіп отырды, кейде "De Zerter", кейде "The Zerter" деп жазды. Бұл режимді алдаудың арзан әрі тиімді тәсілі болды. Бастапқыда топ Ниепортьтегі Мәдениет үйінде репетиция жасады, ал 1983 жылдың жазында Варшавадағы Дзиеканка студенттік клубына көшті. Dezerter атымен алғашқы концерт 1982 жылдың 15 қыркүйегінде Варшаваның Ривьера Ремонт студенттік клубында өтті. 1982 жылдың қараша айының ортасында Dezerter атымен және басқа поляк панк-рок топтарымен (TZN Xenna және Deuter) бірге елдің оңтүстік-шығыс бөлігіне гастрольдік сапарға шықты. Гастроль "Rock Galicja" деп аталды және Ржешов, Кросно, Санок және Милец қалаларында өтті. Варшаваға оралғаннан кейін топ мүшелері мектепте бірнеше күн сабақтан қалып қойғандықтан қиындыққа тап болды. 1983 жылдың жазында Польша радиосының тілшісі Марек Виерниктің көмегімен Dezerter "Ku przyszłości" (Болашаққа) атты төрт әнді 7" EP жазды. Варшаваның Вавржишев ауданындағы Tonpress мемлекеттік компаниясында жаздыру алдында топ 12 әннің тізімін ұсынды, ал коммунистік цензура кеңсесі олардың төртеуіне – "Spytaj milicjanta", "Ku przyszłości", "Szara rzeczywistość" (Сұр шындық) және "Wojna głupców" (Ақымақтар соғысы) деп рұқсат берді. Бұл жазба Tonpress компаниясы шығарды және жанкүйерлер оны жылы қабылдады, 50 000 дана сатылды. Топ мүшелері оны Батыс елдеріндегі бірнеше фан-журналдарға және белсенділерге, соның ішінде Maximumrocknroll-ға таратты, онда оң пікір жарияланды. Нәтижесінде Dezerter танымал панк-рок тобына айналды. 1984 жылдың бірінші жартысында топ Варшава университетінің студенттік клубы Гибридке көшті, онда Яроцин фестиваліне дайындалды. 1984 жылғы фестиваль тамыздың басында өтті, ал Dezerter-дің концерті, жазылған және кейіннен "Jeszcze żywy człowiek" (Тірі адам) деп жарияланған, фестивальдің басты оқиғаларының бірі болды. Топ барлық жақсы әндерін дайындады, ал жиі үзілістер кезінде Скандал мен Степа танымал поляк комикстерінен үзінділер оқыды, мысалы Ханс Клосс. Сонымен қатар, бір кезде топ стадионда болған өрт сөндірушілерге құрғақ шөпті суаруды өтінді, өйткені погоның салдарынан ауада шаң бұлттары пайда болды. Ұйымдастырушылар бұған рұқсат бермеді, және концерт бірнеше рет тоқтатылды, өйткені жағдай бақылаудан шығып, тәртіпсіздік қаупі туды. Концерттен кейін топ фестиваль ұйымдастырушысы Уолтер Чельстовскимен дауласып, нәтижесінде Dezerter-ге 1987 жылға дейін Яроцин фестивалінде өнер көрсетуге рұқсат берілмеді. 1984 жылдың күзінде Варшавадағы Hybrydy концерттен кейін топ Dezerter менеджері болған Мачей Хмель есімді адаммен кездесті. Ұзақ өтпей топ мүшелері Tonpress-тен EP-ге авторлық сыйақы ретінде алған ақшаға Pewex дүкенінен магнитофон сатып алып, өзінің заңсыз баспа компаниясы Tank Records-ты ашты. Алғашқы релиз – Dezerter-дің 1984 жылғы Яроциндегі концерті, ол "Jeszcze żywy człowiek" (Сол кезде де тірі адам) деп аталды, бірнеше жылдан кейін ол CD болып шықты. 1985 жылдың басында Dezerter Югославияда өнер көрсетуге тырысты, бірақ Польшаның коммунистік үкіметі топ мүшелеріне паспорт беруден бас тартты. 1985 жылдың желтоқсан айында канадалық панк-рок тобы D.O.A. Варшавадағы Ривьера Ремонт театрында өнер көрсетті. Концерттен кейін канадалықтар Dezerter-мен кездесті, ал Джои Шитхед топтың жазбаларын Солтүстік Америкаға алып барып, оларды жариялауға тырысуды ұсынды. Shithead-ке берілген материалға негізделген "Underground Out of Poland" 1987 жылы Maximumrocknroll шығарды. Бастапқыда, Грабовскинің айтуынша, альбомды Jello Biafra's Alternative Tentacles шығару жоспарланған, бірақ бұл Biafra-ның Frankenchrist альбомының плакаттағы заңдық мәселелеріне байланысты болмады. Грабовскинің сөзінше, Dezerter "Underground Out of Poland" альбомына өзінің мұқаба дизайнын жіберді, бірақ Maximumrocknroll олардың дизайнын таңдады. Сонымен қатар, американдықтар альбомның атын өзгертті, өйткені Грабовски оны "Greatest sHits" деп атағысы келді. 1985 жылдың күзінде Dezerter-дің бас гитаршысы Дариуш "Степа" Степновский Польша халық армиясына шақырылды, ал топтың түпкілікті құрамымен соңғы концерт 1985 жылдың жазында Варшавадағы Róbrege фестивалінде өтті. Ұзақ өтпей Степновский Павел Пьотровскиймен ауыстырылды. Степаның кеткенімен Tank Records жабылды. Компания жарыққа шығарған соңғы таспа – "Izolacja" (Оқшаулану), Dezerter Live 1985 at the Hybrydy. Ол 1986 жылдың басында шықты, сонымен бірге Dezerter-дің харизматикалық вокалисі Дариуш "Скандал" Хайн Варшавадағы героинге тәуелділігіне байланысты репетицияларға қатысуын жиі тоқтатты. Соңында 1986 жылдың ортасында Скандал ешқандай түсіндірме бермей Szczecin қаласындағы концертке бармады. Осыдан бастап Dezerter триоға айналды, Робал гитарада да, вокалда да ойнады. Бұған дейін Dezerter-дің әндері екі жинақ альбомында пайда болды: "Fala" (Толқын) (1985) және "Jak punk to punk" (Егер панк болса, онда панк) (1986). 1986 жылдың соңында Dezerter концерттік қызметін тоқтатты, себебі бірнеше себеп болды, соның бірі – скиндердің пайда болуы. Сонымен қатар, топ концерттеріне пойызбен саяхаттауға мәжбүр болды, бұл қауіпті және уақытты көп алатын, әсіресе Варшавадан алыс жерлерде. Осы кезде Dezerter қайтадан төрт мүшелі топқа айналды, екінші гитаршы болып Рафал Квашневский қосылды. Алайда, Квашневский көп ұзамай топтан кетіп қалды, 1987 жылдың соңында. 1987 жылдың 1 маусымында Dezerter Варшаваның Вавржишев ауданындағы студияда алғашқы LP-ін жазуды бастады. Скандал мен Степа енді топта болмаса да, олардың екеуі де ән жазуға шақырылды. LP-нің таралымы бастапқыда 5000 данамен ғана шектелді. Топ оны "Kolaboracja" (Ынтымақтастық) деп атағысы келді, бірақ цензура кеңсесі рұқсат бермеді. Альбом ақыры 1988 жылдың көктемінде "Dezerter" (кейінгі шығарылымдарда "Kolaboracja" аты қолданылды) деген атпен шықты. 1987 жылдың тамызында Dezerter Яроцин фестивалінде өнер көрсетті, себебі фестиваль директоры Уолтер Чельстовскинің орнына Марчин Якобсон келді. Яроцинден кейін Варшавада Róbrege фестивалі ұйымдастырылды (1987 жылдың жазы). Dezerter арнайы концерт дайындады, Gdańsk қаласынан Totart тобының өнеркәрмешілерін шақырды. 1987 жылдың 10 желтоқсанында Dezerter тарихында алғаш рет Польшадан шығып, Хельсинкидегі Anarchist Collective Vox Populi шақыруымен Финляндияға кемемен барды. Бірнеше айдан кейін, 1988 жылдың көктемінде топ Киевке барды, ол кезде Совет Одағының құрамында болды. Киевтегі амфитеатрде өткен концерт бірнеше әннен кейін тоқтатылды, өйткені ұйымдастырушылар түсіндіргендей, "сағат 22:00 болды". 1988 жылдың мамырында топ Польша радиосының...

1990 - 2000 жылдар

1989 жылдың ортасында Dezerter жаңа альбомға материал дайындауға кірісті. 1990 жылдың қаңтар айында Ваврзишевтегі студияда “Wszyscy przeciwko wszystkim” (“Барлығы барлығына қарсы”) альбомын жазу басталды. Әндердің көпшілігі жаңа болды, тек “Pałac” (“Сарай”) және “Jutro” (“Ертең”) әндері 1980 жылдардың ортасында жазылған, бірақ ресми түрде жариялануға рұқсат етілмеген. Сонымен қатар, альбомға “Panie Ty nasz” (“Біздің Иеміз”) әні енді, ол De Press тобының кавер нұсқасы (Анджей Дзиубек рұқсатымен, бір стақан шарапқа алмасу шартымен, Дзиубек 1990 жылдың 8 ақпанында жазғандай). 1990 жылдың сәуір айында Dezerter Швейцария, Франция, Германия және Голландияда екі айлық гастрольдік сапарға шықты (30 концерт, көбінесе клубтар мен сквоттарда). Поляктармен бірге Carcass (Амстердамның Melkweg клубында), The Ex, Dog Faced Hermans және Citizen Fish (Парижде; концерттен кейін екі топ та футбол ойыны ойнады) секілді топтар өнер көрсетті. Польшаға оралғаннан кейін бірнеше күн өткен соң (1990 жылдың маусымы), Dezerter Франкфурт әуежайына барды, одан Токиоға ұшып кетті, атақты жапондық панк-рок тобы The Stalin-нің Мичиро Эндоның шақыруымен. The Stalin-мен бірге поляк рок-музыканттары Кавасакиде (екі концерт), Нагояда және Осакада өнер көрсетті. Екі Кавасаки концерті де жазылды және бес ән кейін 1991 жылы жарық көрген “Wszyscy przeciwko wszystkim” CD-сіне енгізілді. Алғашында, Dezerter менеджері Мацей Хмиль 1990 жылы тамызда өткен Яроцин фестиваліне The Stalin тобын шақырды. Хмиль өзі 1990 жылдың соңында топ менеджері лауазымынан кетті. 1991 жылдың ақпан айында Dezerter Грифинода концерт берді. Қайтып келе жатқанда, Ломжа қаласының жанында мұзды жолда жол апаты орын алды, содан кейін Матера мен Грабовский екі омыртқа сүйегі сынықтарымен ауруханаға түсті. Нәтижесінде, топ бірнеше ай бойы өнер көрсетуді тоқтатты. 1991 жылдың соңында топ жаңа альбом, “Blasfemia” (“Блассификация”) бойынша жұмыс істей бастады, ол 1992 жылы Izabelin студиясында жазылды. LP-мен бірге Dezerter-дің “Pierwszy raz” (“Бірінші рет”) әнінің алғашқы видеоклипі жасалды (клипті YouTube-да қараңыз). Жаңа менеджері Пиотр “Pietia” Вирцбицкимен Dezerter 1990-шы жылдардың бірінші жартысында Польшада жиі өнер көрсетті. 1992 жылдың көктемінде топ тағы да Батыс Еуропаға кетті, Гамбургте және Скандинавияда Disorder тобымен бірге өнер көрсетті. Бір концерт Ослодағы Blitz клубында, Jingo de Lunch тобымен бірге өтті. 1993 жылы Кася Носовскамен бірге Dezerter өзінің ескі әндерінің жаңа нұсқаларын жазды: “Ku Przyszłości”, “Югославия”, “Dla zysku” (“Пайда үшін”) және “Niewolnik” (“Құл”). Басқа ескі әндермен және 1980 жылдардағы тікелей эфирдегі жазбалармен бірге олар “Jak powstrzymałem III wojnę światową, czyli nieznana historia Dezertera” (“Мен Үшінші дүниежүзілік соғысты қалай тоқтаттым, немесе Дезертердің белгісіз тарихы”) дискісінде жарияланды. 1993 жылдың тамызында Dezerter Żarnowiec ядролық электр станциясының жанында өткен Energia Sztuki фестивалінде өнер көрсетті (Дезертердің фестивальдегі YouTube видеосын қараңыз), ал сол жылдың күзінде топ Англияға гастрольдік сапарға шықты, бірақ музыканттарға Ұлыбританияға кіруге рұқсат берілмегендіктен ол тоқтатылды және Доверден континентке оралды. Осы сәтсіздіктен кейін Павел Пиотровский топтан кетіп, Грабовски мен Матера дуэтіне айналды. 1994 жылдың көктемінде Ваврзишевтегі студияда Грабовски мен Матера тағы бір альбом жазды, “Ile procent duszy?” (“Жанның қандай пайызы?”), Матера Post Regiment тобының Доминика Домичикпен бірге орындаған “Facet” (“Адам”, Crass тобының “Big Man, Big M. a. n.” әніне негізделген) әнін орындады. Альбом шыққаннан кейін Dezerter-ге жаңа бассист Томаш “Tony von Kinsky” Левандовски қосылды. 1994 жылы “Dezerter, nie ma zagrożenia” (“Дезертер, қауіп жоқ”) атты деректі фильм жарық көрді. Оны режиссер Павел “Konjo” Коннак түсірді және музыканттармен сұхбаттармен бірге топтың тарихын көрсетеді (фильмді YouTube-да қараңыз). Сонымен қатар, фильммен бірге “Ostatnia chwila” (“Соңғы сәт”, қараңыз) және “Nie ma zagrożenia” (“Қауіп жоқ”, қараңыз) әндеріне арналған екі видеоклип жасалды. 1995 жылдың 8 мамырында Dezerter тобының легендарлы әншісі Дариуш “Skandal” Хайн 30 жасында қайтыс болды. Грабовски өз кітабында былай деп жазды: “Біз бұл туралы репетиция кезінде білдік, өйткені біреу бізге () Ол бірнеше жыл бойы өзін-өзі жарақаттады, және осылай болды. Бұл бауыр немесе жүрек проблемасы болған сияқты. Қазірге дейін не болғанын нақты білмейміз. Біз оның әр түрлі уларды қолданғанын білеміз. Оның ағзасы бұдан былай шыдай алмады”. Сол жылы Sulejówek студиясында Dezerter тағы бір альбом, “Deuter” жазды. Топқа Павел “Kelner” Розвадовски қосылды, ал альбом 1980 жылдардың басында Польшада танымал болған Варшавалық панк-рок тобы Deuter-ге арналған құрмет. Розвадовски оның жетекші әншісі болды. Альбомдағы барлық әндер Deuter-дің ертедегі жазбаларына негізделген, ал 1995 жылдың соңы / 1996 жылдың басында Dezerter Польша бойынша шамамен 30 концерт берді. 1996 жылдың тамыз айының соңында Dezerter тағы да Sulejówek студиясына кіріп, тағы бір альбомды жазды, “Mam kły mam pazury” (“Менде тіс бар, менде тырнақ бар”; атауы Грудзяндз қаласында жарық көрген жануарлар құқығы туралы фанзиннен алынған). Ол Dezerter-дің баспагері Polton-ды сатып алған Warner Music Poland компаниясымен жарық көрді. Келесі альбом, “Ziemia jest płaska” (“Жер тегіс”), 1997 жылдың желтоқсаны / 1998 жылдың қаңтарында жазылды және 1998 жылдың көктемінде жарық көрді. Бұрынғы альбомдарға қарағанда, ол жақсы сатылмады. Сонымен қатар, концерттердің саны азайды, бұл Польшаның тәуелсіз музыкасының дағдарысына байланысты болды. Нәтижесінде, топ мүшелері күнкөрісін табу үшін жұмыс іздеуге мәжбүр болды, Левандовски Англияға кетті. Келесі екі жыл бойы Dezerter белгісіздікте қалды.

2000 жылдан бастап

2000 жылдың қарашасында Варшавадағы Proxima клубында Dezerter алғаш рет жаңа бассист, Hey тобында да ойнайтын Яцек Хрзановскиймен бірге сахнаға шықты. Сонымен қатар, Hey тобының менеджері Кшиштоф Доминик Dezerter тобының да менеджері болды. 2001 жылдың басында топ Post Regiment және Apatia есімді топтармен бірге Holiday in the Snow турына қатысты. 2001 жылдың 5 маусымында Dezerter тобының жаңа альбомы Decydujące starcie (Шешуші қақтығыс) Metal Mind Productions баспасынан жарық көрді. 2002 жылдың сәуірінде Кася Носовскамен бірге топ Голландия, Англия, Бельгия және Германияда гастрольдік сапармен болды (барлығы 6 концерт). Англиядағы үш концерт Лондон, Брэдфорд және Бирмингем қалаларында француздық La Fraction тобымен бірге өтті. Сонымен қатар, Лондонның Astoria клубында Dezerter Conflict және басқа да топтармен бірге өнер көрсетті. Польшаға оралғаннан кейін Dezerter тобы жаңа альбом, Nielegalny zabójca czasu (Уақыттың заңсыз жойғышы) үстінде жұмыс істей бастады. Альбом Пиасеццнодағы студияда жазылып, 2004 жылы қайтадан Metal Mind Productions баспасынан шықты. Сол жылдың жазында Dezerter тобы Przystanek Woodstock фестивалінде өнер көрсетті. Концерт 2005 жылы DVD форматында жарық көрді. 2005 жылдың тамызында Жаркосин фестивалі бірнеше жылдық үзілістен кейін қайтадан өтті. Dezerter тобы сол жерде, сондай-ақ 2007 жылы да өнер көрсетті. 2006 жылдың көктемінде топ Германияда (Берлин, Бремен, Гамбург) гастрольдік сапармен болды. 2006 жылы Dezerter тобының құрылғанына 25 жыл толуына орай, топтың ең танымал әндерінен тұратын Punk's Not Jazz атты қос альбом шығарылды. 2000-шы жылдардың соңында Dezerter тобының әндері үш польша фильмінде – Dom zły, Wszystko, co kocham және Beats of Freedom фильмдерінде пайда болды. 2010 жылдың маусым айында Mystic Production Dezerter тобының тағы бір альбомын, Prawo do bycia idiotą (Ақымақ болу құқығы) шығарды.