Оскалуса, Айова штаты – Махаска округының орталығы. Көмір өндірісімен танымал, 2020 ж. халық саны 11 558. Тарихы, атауы және географиясы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оскалуза – АҚШ-тың Айова штатындағы Махаска округінің орталығы және қаласы. XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басында Оскалуза тас көмір өндірісінің ұлттық орталығы болған. 2020 жылғы АҚШ халық санағы бойынша халық саны 11 558 адамды құрады.
Oskaloosa is a city in, and the county seat of, Mahaska County, Iowa, United States. In the late nineteenth and early twentieth century, Oskaloosa was a national center of bituminous coal mining. The population was 11,558 in the 2020 U. S. census.
Тарих
Оскалуза өз атын Оскалузадан алады, ол қала аңызы бойынша Семинол басшысы Оскеолаға үйленген крик ханшайымы болған. Жергілікті дәстүр бойынша оның есімі "соңғы сұлу" дегенді білдірген. (Бұл "соңғы әдемі" түсінігі дұрыс емес. "Оскалуза" Мвскок Крик тілінде "қара жаңбыр" дегенді білдіреді, Мвскок сөздерінен "оске" (жаңбыр) және "lvste" (қара). "Loosa" – "lvste" сөзінің ағылшын тілінде бұрмалануы. Мысалы, Тюскалуза, Алабама штатының Тюскалуза қаласының епонимін қараңыз. Сонымен қатар, "Ouscaloosa" сөзі "Қара су" дегенді білдіреді). 1835 жылы алғашқы еуропалық америкалық қоныс салушылар келді, олардың алдында Натан Бун, шекарашы Дэниел Бунның кіші ұлы тұрды. Стивен У. Кернидің нұсқауымен ол Сканк және Де-Мойн өзендері арасындағы биік қыратты Форт-Дес-Мойннің алғашқы орны ретінде таңдады. Қырат бастапқыда "Тар жол" деп аталды. Қала 1844 жылы ресми түрде құрылды, Уильям Канфилд өзінің сауда бекетін Дес-Мойн өзенінен Оскалузаға көшірген кезде. Сол жылы заң шығарушы орган қаланы округ орталығы деп белгіледі. Кейін 1888 жылы Орталық Айова темір жолы құрылып, 1901 жылы Миннеаполис және Сент-Луис темір жолына қосылды. 1883 жылы Берлингтон және Батыс темір жолы Оскалузаға жетті; бұл 1902 жылы стандарттық өлшемге дейін кеңейтілген тар темір жол болды, содан кейін Чикаго, Берлингтон және Куинси темір жолымен біріктірілді. 1882 жылдың 6 қаңтарында Оскалузаның солтүстік жартысындағы көптеген ғимараттар қирады және аймақтағы шыны терезелердің көпшілігі жарылыстан сынып қалды. Жарылыста үш бала қаза тапты. Балалар қала орталығынан солтүстікке қарай жарты миль жерде орналасқан А. Л. Спенсердің ұнтақ қоймасына оқ атып жатқандары көрінді. Аймақтағы алғашқы битумды көмір кеніші 1853 жылдан кейін Роберт Сиверс ашты, ол қаланың шығысындағы ашық жартастың жанындағы төрт футтық көмір қабатына тоннель қазды. Бастапқыда көмір тек жергілікті тұтыну үшін өндірілді, бірақ темір жол келгеннен кейін аймақтан көмір кеңінен тасымалданды. 1880 жылдары округте 38 шахтадан бір миллион тоннадан астам көмір өндірілді. 1887 жылы штаттық шахта инспекторының есебінде Оскалузада немесе оның жанында 11 көмір шахтасы тізілген. 1895 жылы Махаска округінің көмір өндірісі Айова штатының басқа округтерінен асып түсті және өндіріс жылына бір миллион тоннадан асты. 1911 жылы көмір өндіру аймақтағы негізгі өнеркәсіп болып саналды. 1914 жылы Центервиллдің Carbon Block Coal Company компаниясы 100 000 тоннадан астам көмір өндірді, бұл штаттың ең ірі 24 көмір өндірушісінің қатарында болды. Оскалуза аймағында бірнеше ірі көмір өндіру лагерлері орналасқан. Мұшакинок қаладан оңтүстікке қарай шамамен бес миль жерде, Мұшакинок өзенінің жағасында орналасқан. Lost Creek – компания қаласы және пошта бөлімі, 1905 жылы қаладан оңтүстікке қарай 10 миль жерде орналасқан, халқы шамамен 500 адамды құрады. 1902 жылдың 24 қаңтарында Lost Creek No. 2 шахтасында кен жарылысы болды. Бұл 1888 мен 1913 жылдар аралығында Айова штатында болған екі ірі кен апатының бірі болды. Шахтадағы жұмысшы бұрынғы сәтсіз жарылыстан қалған тесікті пайдаланып, шахтада сақталған ұнтақ баррелдерін жарылқады. Оқиға салдарынан 20 адам қаза тауып, тағы 14 адам ауыр жарақат алды. Жарылыс штаттағы кеншілердің ереуіліне себеп болды. Нәтижесінде 1903 жылдың сәуірінде заң шығарушы орган көмір шахталарындағы жарылыстарды реттеу туралы заң қабылдады.
Oskaloosa derives its name from Ouscaloosa who, according to town lore, was a Creek princess who married Seminole chief Osceola. A local tradition was that her name meant "last of the beautiful." (This interpretation of "last of the beautiful" is not correct. "Oskaloosa" in the Mvskoke Creek language means "black rain," from the Mvskoke words "oske" (rain) and "lvste" (black). "loosa" is an English corruption of the Mvskoke word "lvste". See for example the Wikipedia entry for Tuskaloosa, eponym of the town of Tuscaloosa, Alabama. In addition the Mvskoke word "Ouscaloosa" means "Black Water"). The first European American settlers arrived in 1835, led by Nathan Boone, youngest son of frontiersman Daniel Boone. Acting on instructions from Stephen W. Kearny, he selected this as the first site of Fort Des Moines, located on a high ridge between the Skunk and Des Moines rivers. The ridge was originally called the Narrows. The town was formally platted in 1844 when William Canfield moved his trading post from the Des Moines River to Oskaloosa. The town was designated by the legislature as the county seat in the same year. The Central Iowa Railway followed, which became the Iowa Central Railway in 1888 and was absorbed by the Minneapolis and St. Louis Railway in 1901. In 1883, the Burlington and Western Railway reached Oskaloosa; this was a narrow gauge line that was widened to Standard Gauge in 1902 and then merged with the Chicago, Burlington and Quincy Railroad. On January 6, 1882, most of the buildings in the north half of Oskaloosa were severely damaged and most of the plate glass windows in the area were broken by an explosion. Three boys were killed in the explosion. The boys had been seen shooting at the A. L. Spencer gunpowder magazine half a mile north of the town center. The first bituminous coal mine in the area was opened shortly after 1853 by Robert Seevers, who drove a drift into a four foot coalbed in an exposed creek bank east of town. Initially, coal was mined entirely for local consumption, but with the arrival of the railroads, coal from the region was shipped widely. In the 1880s, more than one million tons of coal was mined in the county from 38 mines. By 1887, the report of the state mine inspector listed 11 coal mines in or very close to Oskaloosa. By 1895, the coal output of Mahaska County surpassed that of all other Iowa counties, and production had reached more than one million tons per year. In 1911, coal mining was reported to be the primary industry in the region. In 1914, the Carbon Block Coal Company of Centerville produced more than 100,000 tons of coal, ranking among the top 24 coal producers in the state. Several major coal mining camps were located in the Oskaloosa area. Muchakinock was approximately five miles south of town, on the banks of the Muchakinock Creek. Lost Creek was a company town and post office with a population of about 500 in 1905, located about 10 miles south of town. On January 24, 1902, there was a mine explosion in the Lost Creek No. 2 mine. This was one of only two major mine disasters in Iowa between 1888 and 1913. A miner setting shots to blast coal from the coal face re used a hole left over from a previous failed shot, and the result was a coal dust explosion that detonated barrels of gunpowder stored in the mine. Twenty men died on the site and 14 more were badly injured. The explosion sparked a statewide miner's strike. As a result, in April 1903, the legislature enacted a law to regulate blasting in coal mines.
География
АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 7,45 шаршы миль (19 км²), оның ішінде 7,43 шаршы миль (19 км²) құрлық және 0,02 шаршы миль (0 км²) су алабын құрайды.
According to the United States Census Bureau, the city has a total area of 7.45 square miles (19 km2), of which 7.43 square miles (19 km2) is land and 0.02 square miles (0 km2) is water.
Климат
Көппен климаттық жіктеу жүйесі бойынша Оскалузада ыстық жазғы ылғалды континенттік климат басым, климат карталарында "Dfa" деп белгіленеді.
According to the Köppen Climate Classification system, Oskaloosa has a hot summer humid continental climate, abbreviated "Dfa" on climate maps.
2000 жылғы халық санағы
2000 жылғы санақ бойынша қалада 10 938 адам, 4 603 үй шаруашылығы және 2 863 отбасы тұрды. Халық тығыздығы – 4945 тұрғын үй. Қаланың нәсілдік құрамы: 96,00% ақ нәсілді, 1,04% афроамерикалық, 0,25% американдық үндістер, 1,32% азиялық, 0,04% Тынық мұхиты аралдарынан, 0,41% басқа нәсілдерден және 0,94% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілдегі испан немесе латын американдықтары халықтың 1,26% құрады. 4 603 үй шаруашылығының 29,4% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрады, 49,2% -ы бірге тұратын жұбайлар, 10,1% -ы күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 37,8% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 32,8% жеке адамдардан тұрады, ал 15,7% -ы 65 жастан асқан жалғыз адамдар тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,28 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2,89 адамды құрады. Халықтың жас бойынша таралуы: 18 жасқа дейінгілер – 24,1%, 18-24 жас аралығындағылар – 11,2%, 25-44 жас аралығындағылар – 26,2%, 45-64 жас аралығындағылар – 19,9%, ал 65 жастан асқандар – 18,5%. Орташа жас – 36 жас. Әр 100 әйелге 94,9 еркек келеді. 18 жастан асқан әр 100 әйелге 91,3 еркек келеді. Үй шаруашылығының орташа жылдық табысы 34 490 доллар, ал отбасының орташа жылдық табысы 42 138 доллар. Ер адамдардың орташа жылдық табысы 33 830 доллар, ал әйелдердің 23 698 доллар. Қаланың жан басына шаққандағы орташа жылдық табысы 18 721 доллар. Отбасылардың 10,6% және халықтың 13,7% кедейлік шегінен төмен өмір сүреді, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 18,0% және 65 жастан асқандардың 11,6% кедейлікте.
As of the census of 2000, there were 10,938 people, 4,603 households, and 2,863 families residing in the city. The population density was There were 4,945 housing units at an average density of The racial makeup of the city was 96.00% White, 1.04% African American, 0.25% Native American, 1.32% Asian, 0.04% Pacific Islander, 0.41% from other races, and 0.94% from two or more races. Hispanic or Latino of any race were 1.26% of the population. There were 4,603 households, out of which 29.4% had children under the age of 18 living with them, 49.2% were married couples living together, 10.1% had a female householder with no husband present, and 37.8% were non families. 32.8% of all households were made up of individuals, and 15.7% had someone living alone who was 65 years of age or older. The average household size was 2.28 and the average family size was 2.89. Population spread: 24.1% under the age of 18, 11.2% from 18 to 24, 26.2% from 25 to 44, 19.9% from 45 to 64, and 18.5% who were 65 years of age or older. The median age was 36 years. For every 100 females, there were 94.9 males. For every 100 females age 18 and over, there were 91.3 males. The median income for a household in the city was $34,490, and the median income for a family was $42,138. Males had a median income of $33,830 versus $23,698 for females. The per capita income for the city was $18,721. About 10.6% of families and 13.7% of the population were below the poverty line, including 18.0% of those under age 18 and 11.6% of those age 65 or over.
Жыл сайынғы іс-шаралар
Оңтүстік Айова жәрмеңкесі Айова штатындағы ең ірі дәстүрлі округтік жәрмеңкелердің бірі болып табылады және әр шілде айында өткізіледі. "Арт на Площади" іс-шарасы әр маусымда қалалық алаңда ұйымдастырылады. Бұл шараға жергілікті және аймақтық суретшілер қатысады. "Sweet Corn Serenade" мерекесі де әр шілде айында қалалық алаңда өткізіледі. Муниципалдық оркестрдің концерті – жүгері мен шошқа етінен жасалған тағамдар тойының басты оқиғасы. Әр желтоқсан айында жарықтандырылған Рождество шеруі қала орталығынан екі күн қатарынан өтеді. Шерудегі платформалар қараңғыда өткізілетін шараға арналған шамдармен безендірілген.
The Southern Iowa Fair is one of the largest traditional county fairs in Iowa and is held each July. Art on the Square is held each June on the city square. This event features local and regional artists. Sweet Corn Serenade is held each July on the city square. A concert by the municipal band is the highlight of the corn on the cob and pork burger feast. Each December, the Lighted Christmas Parade travels through the downtown area on two consecutive nights. The floats in the parade are adorned with lights for the after dark event.
Үкімет және саясат
Оскалуза қаласы өздік басқару хартасы бойынша қала әкімі, қалалық кеңес және қала басқарушысынан тұратын әкімшілік құрылымға ие. Қала әкімі мен қалалық кеңес сайланады. Қалалық кеңес Оскалуза қаласына қатысты ережелер мен нормативтерді бекіту бойынша шешімдер қабылдайтын жеті мүшеден тұрады. Қала әкімі екі жылдық мерзімге, ал кеңес мүшелері төрт жылдық мерзімге сайланады. Қала басқарушысын қалалық кеңес тағайындайды. Оскалуза Украинаның Шпола қаласымен бауырлас қала болып табылады. 2015 жылдың шілде айында президенттікке үміткер Дональд Трамп Оскалуза қаласындағы Джордж Дейли қоғамдық аудиториясында отбасылық пикник өткізді. Ол бұрын жарыстан шығуға шақырған редакциялық мақаласы болғандықтан Des Moines Register газетіне осы шараға баспасөз аккредитациясын бермеді. 2019 жылдың қараша айында президенттікке үміткер Джо Байден Уильям Пенн университетінде сайлауалды шарасын өткізді.
The City of Oskaloosa has a mayor city council city manager form of government under a home rule charter. The mayor and city council are elected. The city council is composed of seven members who make decisions regarding rules and regulations pertaining to Oskaloosa. The mayor is elected for a two year term and council members are elected to serve for four years. The city manager is appointed by the city council. Oskaloosa is a sister city with Shpola, Ukraine. In July 2015, presidential candidate Donald Trump held a campaign event, a family picnic, at Oskaloosa's George Daily Community Auditorium. He did not give press credentials to the Des Moines Register for the event, due to its having had an editorial urging him to drop out of the race. In November 2019, presidential candidate Joe Biden held a campaign event at William Penn University.
Білім
Оскалузада Уильям Пенн университеті, жеке меншік, гуманитарлық колледж орналасқан. Ол 1873 жылы Достар діни қоғамының (Квакерлер) мүшелері Пенн колледжі ретінде құрған. 1933 жылы атауы Уильям Пенн колледжіне, ал 2000 жылы Уильям Пенн университетіне өзгертілді. Оскалуза бұрынғы Оскалуза колледжінің орны болған, ол қазір жұмысын тоқтатқан. Қаланың мемлекеттік білім беру жүйесі, Оскалуза қауымдық мектеп округі, жоғары мектеп, орта мектеп, бастауыш мектеп және баламалы мектепті басқарады. Оскалуза бастауыш мектебі 2005 жылдың қаңтар айында ашылды, ол қаланың әртүрлі жерлерінде орналасқан бес кішігірім ғимаратты біріктірді. Бұл ғимарат Айова штатындағы ең үлкен бастауыш мектеп болып табылады. Оскалузада 1946 жылы құрылған Оскалуза христиандық сынып мектебі де бар. Кейіннен "Соншайн" балабақшасы ашылды және ол да сол ғимаратта орналасқан.
Oskaloosa is the home of William Penn University, a private, liberal arts college. It was founded by members of the Religious Society of Friends (Quakers) in 1873 as Penn College. In 1933, the name was changed to William Penn College, and finally to William Penn University in 2000. Oskaloosa was the home of the now defunct Oskaloosa College. The city's public system, Oskaloosa Community School District, operates a high school, middle school, elementary school, and an alternative school. Oskaloosa Elementary opened in January 2005, merging five smaller buildings scattered across the city. The building is the largest elementary school in Iowa. Also in Oskaloosa is Oskaloosa Christian Grade School, which was founded in 1946. SonShine Preschool was started later on and is in the same building.
Көлік
Қаладағы көлік қызметтерін «Оскалуза Ридс» атты компания ұсынады. Қаладағы бір белгілі маршрут бойынша дүйсенбі, сәрсенбі және жұма күндері сағат 9:00-ден 17:30-ға дейін тегін автобус жүреді. «10 15 Transit» компаниясы күн сайын арнайы көлік қызметтерін ұсынады.
Transit services in the city are provided by Oskaloosa Rides. Free bus service is provided along one fixed route loop in the city, on Mondays, Wednesdays and Fridays from 9:00 AM to 5:30 PM. Paratransit services operated by 10 15 Transit are provided daily.
Айырмалар
Қаланың алаңында 19 ғасырдағы Айовай тайпасының басшысы, бас Махасканың қола мүсіні орналасқан; ол Махаска округының атымен мәңгі есте қалды. 21-ғасырда қайта жаңартылған мүсінді 1907 жылы Айовада туған мүсінші Шери Эдмундсон Фрай (1879–1966) аяқтады. Ол тапсырыс алған кезде Фрай Парижде тұрған. Ол келесі жазда Айова штатына оралып, жақын жердегі Тама елді мекенінде Мескваки тайпасының эскиздерін жасап, үнді мүліктері мен басқа да анықтамалық материалдарды жинады. Парижге оралғаннан кейін ол саз модель жасауға кірісті, оны алғаш рет 1907 жылы Париж салонында көрсетті. Бір жылдан кейін Фрай аяқталған толық мүсінді көрсетеді, осы үшін ол Рим сыйлығын жеңіп алды. Ұзақ өтпей ол АҚШ-қа жіберіліп, қыркүйек айында теміржол арқылы Оскалузаға жеткізілді. Мүсіннің ресми ашылуы 1909 жылдың 12 мамырында өтті, оған шамамен 12 000 адам қатысты. Оскалузада 1948–1951 жылдары американдық сәулетші Франк Ллойд Райт жобалаған екі жеке үй бар. Оның Усония стиліндегі үйлерінің есімдері: 1907 A Ave E мекенжайындағы Каролл Алсоп үйі және 511 North Park Avenue мекенжайындағы Джек Ламберсон үйі. Оскалуза 1858 және 1859 жылдары, Азамат соғысынан бұрын Айова штатының жәрмеңкесіне төрағалық етті. 1934 жылы Оскалуза АҚШ-тағы барлық азаматтарының, балалардың да саусақ іздерін алған алғашқы қала болды.
In the city's town square is a bronze statue of Chief Mahaska, the 19th century leader of a Native American tribe called the Ioway; he was memorialized by the name of Mahaska County. Restored in the 21st century, the statue was completed in 1907 by an Iowa born sculptor named Sherry Edmundson Fry (1879–1966). At the time it was commissioned, Fry was living in Paris. He returned to Iowa the following summer to make preparatory drawings of Meskwaki at the nearby Settlement at Tama, Iowa, and to collect Indian artifacts and other reference materials. Returning to Paris, he began on a clay scale model, which he first showed at the Paris Salon in 1907. A year later, Fry exhibited the final full sized sculpture, for which he won the Prix de Rome. Soon after, it was shipped to the US, and arrived in Oskaloosa by railroad in September. The formal dedication of the statue was held on May 12, 1909, and attended by a crowd of about 12,000 people. Oskaloosa boasts two private homes designed in 1948–51 by American architect Frank Lloyd Wright. Typical of his Usonian homes, these are the Carroll Alsop House at 1907 A Ave E and the Jack Lamberson House at 511 North Park Avenue. Oskaloosa hosted the Iowa State Fair in 1858 and 1859, prior to the Civil War. In 1934, Oskaloosa became the first city in the United States to fingerprint all of its citizens, including children.
Муниципальдік оркестр және тарихи оркестрлер
Алғашқы қоныс аударушылар өздерімен бірге аспаптарын және музыкаға деген терең махаббатын әкелді. 1864 жылы тұрғындар қалалық оркестр ұйымдастырды. 1880 жылы оркестр K. T. Band (Найт Темпларлар үшін) деп аталды. 1882 жылы қала паркінің ортасында екі қабатты оркестр сахнасы орнатылды. Оркестр қалалық саябақта, ол кезде дала болған жерде ойнай бастады. Саябақ арқылы кірпіш жол жергілікті таланттардың миньстрель-шоуынан жиналған қаражатқа салынды. 1886 жылы Knee Gahh Band ұлттық жиынға Сент-Луиске барды және үлкен сәттілікке қол жеткізді. Бұл оркестрдің Орта Батыста танымалдылығының бастауы болды. Чарльз Л. Барнхаус 1891 жылы Оскалузаға келгеннен бастап оркестрдің "атмосферасын" қалыптастыруға кірісті. Ол қаланың мақтанышына айналатын музыкалық ұйым құруға шығармашылық үлес қосты. Оның оркестрі штаты бойынша атаққа ие болды және төрт жыл бойы Айова штатының жәрмеңкесінің ресми оркестрі болды. 1904 жылы оркестр Луисвиллде (Кентукки штаты) өткен Республикалық армияның Ұлттық лагерінде өнер көрсетті. Сапар барысында, Миссури штатының Сент-Луис қаласында өткен Дүниежүзілік көрмеге шақырумен қатысты. Келесі жылдары оркестр Айова және басқа штаттарда танымал болды. 1907 және 1908 жылдары Оскалузада екі оркестр концерт берді – Айова бригадасы және ЛаРью оркестрі. Батыс Хай-авенюдегі саудагерлер паркте Айова бригадасы оркестрімен бәсекелесу үшін өздерінің жеке оркестрін пайдаланды. 1911 жылы қала тұрғындары қаланы әдемілеуді шешті және қалалық саябақты жақсартуға қаржы жұмсауға дауыс берді. Тұрғындар саябақтың ортасына жаңа оркестр сахнасын орнатуды ұсынды. Ескі екі қабатты сахна жаңа сахна салынып біткенше пайдалану үшін бір жағына жылжытылды. Жаңа оркестр сахнасындағы алғашқы концерт 1912 жылдың 1 маусымында өтті, ал сахна 1912 жылдың 25 шілдесінде ашылды.
The first settlers in the area brought along their instruments and a deep love of music. Residents organized a town band in 1864. In 1880 the band was called the K. T. Band (for Knight Templars). About 1882 the city erected a double deck bandstand in the center of the city park. The band had started playing in the city park when it was just a field. A brick walk through the park was constructed with money raised from a local talent minstrel show. In 1886 the Knee Gahh Band went to St. Louis for their national conclave and was a tremendous hit. That marked the beginning of the band's prominence in the Midwest. Charles L. Barnhouse developed the band "atmosphere" from the time he came to Oskaloosa in 1891. He exerted a creative influence to build up a musical organization that would become the pride of the city. His band garnered statewide acclaim, becoming the official band of the Iowa State Fair for four years. In 1904 the band played at the annual National Encampment of the Grand Army of the Republic in Louisville, Kentucky. En route, it played by invitation at the World's Fair in Saint Louis, Missouri. In the ensuing years the band became popular throughout Iowa and other states. In 1907 and 1908 Oskaloosa had two bands playing concerts – the Iowa Brigade Band and LaRue's Band. The merchants on High Avenue West employed their own band to compete with the Iowa Brigade Band in the park on Saturday evenings. In 1911 the citizens decided to beautify the city and voted to fund improvements for the city park. The citizens recommended a new bandstand be erected in the center of the park. The old double deck frame bandstand was moved to one side to be used while the new bandstand was being built. The first concert in the new bandstand was played on June 1, 1912, and the bandstand was dedicated on July 25, 1912.