Кіріспе

Филиппин колледж баскетбол турнирлері

NCAA баскетбол чемпионаты – Филиппиннің Ұлттық Колледждік Атлетикалық Ассоциациясының (NCAA) баскетбол чемпионаты. Әдетте бір уақытта өтетін екі турнир бар: колледж студенттері арасындағы ағалар турнирі және жоғары сынып оқушылары арасындағы кішілер турнирі. Егер мектеп бір маусымда екі чемпионатты жеңсе, онда олар "қос чемпионатты" жеңіп алған деп есептеледі. Турнир екі дөңгелекке бөлінген іріктеу кезеңімен басталады, онда ең жақсы көрсеткіштерді көрсеткен төрт команда жартылай финалға өтеді, ал ең үздік екі команда екі рет жеңіске жететін мүмкіндікке ие болады. Жартылай финалда жеңімпаздар чемпионды анықтау үшін үш ойыннан тұратын финал сериясында кездеседі. Чемпионат 1924 жылы NCAA құрылғаннан бері үздіксіз өткізіліп келеді, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, 1960-шы жылдардың ортасында Ассоциацияны дүр сілкіндірген даулы жағдайлар, 1980 жылы Филиппин Баскетбол Ассоциациясы турнирді тоқтатқан кезде және 2020-2021 жылдары COVID-19 пандемиясы кезінде болған тоқтап тұрулар болды. Әртүрлі командалардың спорттық лақап есімдері мектептің негізін қалаушыларынан немесе мектепті басқалардан ерекшелейтін ерекше қасиеттерінен алынған. Айта кетерлігі, бұл жарыстың алғашқы чемпионы 1925 жылы, АҚШ-тың NCAA турнирі құрылғанға дейін 14 жыл бұрын анықталды.

Турнирдің форматы

1997 жылдан бері барлық мүше мектептер өздерінің негізгі командаларын екі дөңгелек жүйесімен өтетін іріктеу турниріне қатыстырады, онда мектептер бір-бірімен екі рет ойнайды. Ең жақсы көрсеткіштерді көрсеткен төрт команда кроссоверлік жартылай финалға өтеді, бұл «Final Four» деп кеңінен танымал. Ең жоғары екі команда екі жеңіс үшін артықшылыққа ие. Рейтингі төмен командалар жоғары рейтингті командаларға қарсы екі рет жеңіске жетуі керек, содан кейін үш ойындық финалға өтуге мүмкіндік алады, онда екі жеңіске алғаш жеткен команда NCAA баскетбол чемпионы атанады.

Тиісінше бұзатын құрылғылар

Егер екі команда тең болса, плей-офф өткізіледі. Егер үш немесе одан көп команда тең болса, командалар жеке кездесу нәтижелері, тең командалардың арасындағы голдардың айырмасы, содан кейін жалпы голдардың айырмасы бойынша реттеледі. Бұдан кейін командалар іріктеу турнирінде жеңіліссіз ойын жүргізіп, жарысқа қатысады.

Топтық кезеңдегі шайқас

Егер команда топтық кезеңді жеңіліссіз аяқтаса, ол команда тікелей финалға өтеді. Үшінші және төртінші орын алған командалар екінші орын иесін анықтау үшін «бір жеңіс – ойын аяқталды» (sudden death) ойынын өткізеді. Содан кейін, екінші орын алған команда мен үшінші/төртінші орын алған команда арасындағы «бір жеңіс – ойын аяқталды» ойынының жеңімпазы финалға шығып, бірінші орын алған командамен кездеседі. Бұрын бірінші орын алған команда финалда екі рет жеңу артықшылығына ие болды (финал үш ойыннан тұрмады), 2008 жылға дейін топтық кезеңде жеңіске жеткен командалар да үш ойыннан тұратын серияда ойнады. 2010 жылдан бастап топтық кезеңді жеңіліссіз аяқтаған команда автоматты түрде финалға өтеді, үш рет жеңу артықшылығына ие болады және қарсыласынан 1:0 есебесімен басымдыққа ие болады. Оның қарсыласы оны үш рет жеңуі керек, ал екі кезеңдік іріктеуден өткен команда қарсыласын екі рет жеңуі керек.

Бұрынғы пішімдер

1997 жылға дейін, NCAA тарихының көп бөлігінде алты команда болған кезде, маусым екі кезеңге бөлінетін формат қолданылды. Бірінші кезеңнің жеңімпазы (ең жоғары рейтингтегі команда) бірінші финалға, ал екінші кезеңнің жеңімпазы екінші финалға жолдама алатын болды. Егер команда жалпы есеп бойынша үздік нәтиже көрсетсе, бірақ екі кезеңнің бірінде де жеңіске жете алмаса, ол команда екінші кезеңнің жеңімпазымен плей-офф ойынында ойнайды, ал чемпионат ойынында бірінші кезеңнің жеңімпазымен кездеседі. Чемпионат кезеңінің ойындары 1980-жылдарға дейін бір рет жеңіске жететін жүйемен өткізілді, содан кейін чемпионат ойыны үш ойыннан тұратын серияға дейін ұзартылды. Егер команда екі кезеңде де жеңіске жетсе (міндетті түрде таза жеңіс болуы шарт емес), чемпионат кезеңі өткізілмейді, ал ол команда чемпион деп жарияланады. Егер тең түсетін жағдай болса, кезең жеңімпазын анықтау үшін плей-офф ойыны өткізіледі. Егер екі командадан астам тең түсетін болса, әр команда тең түскен командалармен бір рет ойнайды. Мысалы, егер команда бірінші кезеңде жеңіске жетіп, екінші кезеңде бірінші орын үшін тағы бір командамен тең түсетін болса, кезең жеңімпазын анықтау үшін плей-офф ойыны өткізіледі. Егер бірінші кезеңде жеңген команда плей-офф ойынында жеңіске жетсе, чемпионат кезеңі өткізілмейді, себебі команда екі кезеңде де жеңіске жеткен. Егер екінші команда жеңсе, чемпионат кезеңі өтеді, өйткені екі кезеңде екі түрлі команда жеңіске жеткен. 2021 жылғы турнир 2022 жылдың басында арнайы форматта өтті, ол тек сол маусым үшін қолданылды. Бір ғана іріктеу кезеңі болды, ал үшінші-алтыншы орындарды алған командалар үшін іріктеу турнирі өткізілді; одан кейін әдеттегі «Төрттік финал» форматы қолданылды.

NCAA баскетбол чемпиондары

Филиппиндегі ең танымал спорт түрі ретінде баскетбол баспасөздің және спортқа қызығушылық танытқан жұртшылықтың ең көп назарын аударады. Сондықтан, NCAA ересектер баскетбол чемпионаты NCAA жарыстарының арасында ең бағалы титул болып саналады. Сан-Беда университеті ересектер баскетболдан 22 рет жеңіс тұтқан, бұл рекордтық көрсеткіш, одан кейін Colegio de San Juan de Letran 20 рет, ал Ateneo de Manila (қазір Филиппин университетінің спорттық лигасының құрамында) 14 рет үшінші орында. Жоғары сынып оқушылары үшін жеке жарыс – жасөспірімдер лигасы бар. Сан-Беда орта мектебі 23 титулмен көш бастаса, Малайя ғылымдарының жоғары мектебі (бұрынғы Mapúa орта мектебі) 22 титул жеңіп алды. Барлық жарыстардың қорытындысы бойынша Сан-Беда университеті 45 баскетбол титулымен жетекшілік етеді, одан кейін 33 титулы бар Летран университеті келеді. Құрамынан шыққан командалардың арасында Атинео ең көп чемпионатты – 23 рет жеңіп алған. Қазіргі чемпиондар – Сан-Беда университетінің «Қызыл Арыстандары» (ересектер) және Летрандың «Сквайрлары» (жасөспірімдер).

Марапаттар

NCAA 98 маусымынан бастап, ерлер турнирі қазаннан желтоқсанға дейін, ал келесі жылғы қаңтардан наурызға дейін жастар турнирі өтті.

Нысандар рекорды

Лим Энг Бенг 1974 жылғы маусымда 55 ұпай жинап, «Де Ла Саль Грин Арчерс» командасын чемпиондыққа жеткізген кезде NCAA аға деңгейінің ойындарында ең көп ұпай жинаған ойыншы болып табылады. Ол сол маусымда орташа есеппен 32 ұпай жинады, бұл Филиппин ерлер NCAA-сындағы бір ойындағы орташа ұпай бойынша барлық уақыттық рекорд болып қала береді. 2009 жылы «Жозе Ризал Лайт Бомберс» командасының Джошуа Сарет «Анжелес университетінің қорына» қарсы 89 ұпай жинап, бұрынғы командаласы Кит Аговиданың 2008 жылғы 5 қыркүйекте «Малайя ғылым мектебіне» қарсы көрсеткен 82 ұпайлық рекордын жаңартты. Осы рекордтарды жаңартқанға дейін 1970 жылы «Letran Squire» командасының Марлон Бола Бола 71 ұпай жинап, бір ойындағы рекордты иеленген еді.

Үлкендер арасында үздік

Маусым Аты Команда Орташа 2002 Жексенбі Сальвацион 20.3 2003 Рональд Капати 19.1 2004 Ной Хавьер 20.7 2005 Redentor VicenteЛео Наджорда (тең) 17.5 2006 Хиел Миса 16.6 2007 Юсиф Алжамал 17.1 2008 RJ Jazul 14.7 2009 Аргел Мендоса 20.9 2010 Карло Ластимоса 17.3 2011 Кальвин Абуева 20.6 2012 Кальвин Абуева 20.1 2013 Юнерик Балория 23.3 2014 Эрл Скотти Томпсон 26.5 2015 Артур Дела Круз 19.7 2016 Jio Jalalon 21.4 2017 Рей Намбата 25.8 2018 Роберт Болик 18.7 2019 Allin Bulanadi 20.3 2021 JM Calma 16.9 2022 Will Gozum 17.2 2023 Clint Escamis 16.3 Ескертулер: а. 2021-22 маусымы 2022 жылдың басында өтті.

Командалық атаулардың пайда болуы

Арелано басшылары: Филиппиннің бірінші бас судьясы Каетано Ареланоның құрметіне аталған, өйткені университет оның есімімен аталады. Летран рыцарлары: Университеттің негізін қалаушы Дон Хуан Джеронимо Герреро Мальта орденінің рыцары болған. CSB Blazers: Мектептің елдегі жаңа академиялық бағдарламаларды енгізудегі еңбегіне деген құрмет ретінде. EAC генералдары: Мектептің бұрынғы атауынан алынған, генерал Эмилио Агиналдоның құрметіне. JRU Heavy Bombers: Олардың кампусында табылған екінші дүниежүзілік соғыс кезеңінің жапон бомбалары. Лицей қарақшылары: Олар «Intramuros қарақшылары» ретінде танымал. Мапуа Кардиналдары: Негізін қалаушы Томас Мапуаның сүйікті командасы – Бейсбол лигасының «Сент-Луис Кардиналдары» командасынан алынған. Сан-Беда қызыл арыстандары: Батылдықтың символы саналатын ежелгі британ геральдикасының қызыл арыстанынан алынған. Қызыл арыстан Англияның құрметті Бедасы есімін алған университет үшін лайықты символ, өйткені Беда бенедиктин әулиесі және Ұлыбританияның көрнекті зиялысы болған. Сан-Себастьян еліктері: Елік – моральдық құндылықтармен толған және мақсатына тыныш, бірақ жылдам жетіспек ниетпен Құдайға бет бұратын христиан. UPHSD Altas: «Altas» атауы латын тілінен алынған «биіктік» сөзінен шыққан, UPHSD университетінің одан да биік деңгейге көтерілу тілегін білдіреді. Сонымен қатар, ол университет негізін қалаушы доктор Антонио Л. Тамайоның әріптерінен құралған.

Мүшеліктер

Сан Беда университеті қауымдастықтың жалғыз қалған негіз қалаушы мүшесі болып табылады. Сан Беда сондай-ақ 89 жылдық мүшелік тарихымен ең ұзақ мүшелікке ие мектеп. Қауымдастыққа ең соңғы қосылған мектеп – 2011 жылы қауымдастыққа қосылған Филиппиннің Лицей университеті. Ла Саль Грин Хиллз NCAA-да екі үлкен команданың жасөспірімдер командасы ретінде бақ сынасты. Ол бастапқыда DLSU-дың, содан кейін CSB-ның жасөспірімдер командасы ретінде өнер көрсетті. 85-ші маусымда қонақ команда ретінде 3 мектеп қатысты: Эмилио Агиналдо колледжі, Арельяно университеті және Анхелес университетінің қоры. 2010 жылы EAC және Арельяно сынақ мүшелігіне қайта оралды. Филиппиннің Лицей университеті де 2011 жылы қонақ команда ретінде ойынға түсті. 2013 жылы Арельяно толыққанды мүше болды, ал 2015 жылы EAC және Лицей де толыққанды мүшелік алды.