Кіріспе

Вест-Либерти – АҚШ-тың Айова штатындағы Мускатин округіне қарасты қала. 2020 жылғы халық санағы бойынша халқы 3858 адамды құрайды. Бұл Мускатин шағын қалалық аймағының бір бөлігі. Вест-Либерти тарихи 6-шы тас жол бойында, 80-ші тас жолынан оңтүстікке қарай бес миль жерде орналасқан. Қала Мускатин округінің жәрмеңке алаңында орналасқан Вест-Либерти жарыс жолына үй иесі. Мускатин округінің жәрмеңкесі әр жылдың шілде айында Вест-Либертиде өткізіледі.

Тарих

Батыс Либерти 1868 жылы Чикаго, Рок-Айленд және Тынық мұхиты, сондай-ақ Берлингтон, Седар-Рапидс және Солтүстік теміржолдарының тоғысында құрылды. Қала құрылғанға дейін, ол қазіргі орналасқан жерінен шамамен жарты миль солтүстікке орналасқан еді, бірақ теміржолға жақын болу үшін басқа жерге көшірілді. Бұл елді мекен бастапқыда Вапсинонок округі деп аталды, бұл «тегіс беті бар, ирек өтетін өзен немесе ағын» деген мағынаны білдіреді. Либерти (Огайо штатындағы Либерти қаласының атынан, көптеген қоныс салушылардың бұрынғы мекені) деген атау округтің алғашқы пошта бастығы Симеон А. Бэглінің әйеліне байланысты. Атау көшіруден кейін өзгертілген деп саналады.

География

Батыс Либерти (41.571517, 91.261229) координаталарында орналасқан. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 1.74 шаршы мильді (5 км²) құрайды, барлығы құрлық.

2000 жылғы халық санағы

2000 жылғы халық санауы бойынша қалада 3332 адам, 1150 үй шаруашылығы және 801 отбасы тұрды. Халық тығыздығы 1195 тұрғын үй бірлігін құрады. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 67,20% ақ нәсілді, 0,30% афроамерикалық, 0,42% американдық үндістер, 3,54% азиялық, 25,00% басқа нәсілдерден және 3,54% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілге жататын халықтың 40,49% - латын американдықтары немесе испандықтар. 1150 үй шаруашылығының ішінде 39,4% - ы 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрады, 55,7% - ы бірге тұратын жұбайлар, 9,3% - ы күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 30,3% - ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 25,1% жеке адамдардан тұрады, ал 13,6% - ы 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз адамдар тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,84 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 3,46 адамды құрады. Тұрғындардың 29,8% - ы 18 жасқа дейінгі, 10,0% - ы 18-24 жас аралығында, 31,5% - ы 25-44 жас аралығында, 15,4% - ы 45-64 жас аралығында, ал 13,3% - ы 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен. Орташа жас 32 жас. Әр 100 әйелге 101,3 еркек келеді. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 96,5 еркек келеді. Үй шаруашылығының орташа табысы 37 925 доллар, ал отбасының орташа табысы 41 667 долларды құрады. Ер адамдардың орташа табысы 29 963 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 24 306 доллар. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 15 420 доллар. Отбасылардың 4,6% және халықтың 7,3% кедейлік шегінен төмен тұрады, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 7,8% және 65 жастан асқандардың 6,5% кедейлікте өмір сүреді.

Экономика

Батыс Либертиде екі ірі жұмыс беруші бар: Батыс Либерти қауымдастық мектеп округі және Батыс Либерти азық-түліктері. Батыс Либерти азық-түліктері – түркиет өнімдерін өндіретін компания, қалада ет өңдеу зауытымен қатар корпоративтік кеңсесі де орналасқан. Ауыл шаруашылығы, тұрғын үй салу және агробизнес жергілікті экономиканың маңызды факторы болып табылады. Батыс Либерти индустриалды паркі қаланың оңтүстік жағында орналасқан. 2005 жылы Сауда палатасы және Батыс Либерти қаласы аймақтың экономикалық дамуын жақсарту мақсатында «Бізге жетекшілік етейік» (We Lead) бастамасын жүзеге асырды. «Бізге жетекшілік етейік» – коммерциялық емес ұйым, ол Батыс Либерти қаласы, Маскатин округі және жергілікті инвесторлармен бірлесіп өз миссиясын орындайды. «Бізге жетекшілік етейік» Батыс Либерти қаласынан басқа Аталисса, Айова және Николс, Айова қалаларына да қызмет көрсетеді.

Қала орталығын жаңғырту

Батыс Либертидің орталық коммерциялық тарихи ауданы Айова штатының Мускатин округіндегі тарихи орындардың ұлттық тізіліміне енген. Қала орталығының мәселелері мен қажеттіліктерін талқылау үшін орталық жұмыс тобы тұрақты түрде жиналады. Бұл жұмыс тобы "Бізге жетекшілік етейік" ұйымымен серіктестікте жұмыс істейді, қайта жаңғырту жобаларын жоспарлайды және мүмкіндігі болғанда оларды іске асырады. Жақындағы жобалардың қатарында ескірген орталық ғимараттар үшін Халықаралық мүліктерді күтіп ұстау кодексін қабылдау және құрылымдық жақсартуларға, сондай-ақ ғимарат фасадына стипендиялар үшін айналымдық несие қорын құру бар. "Бізге жетекшілік етейік" ұйымы бизнес-инкубатордың прототипі ретінде "The Art Full Community Project" жобасын іске асыруды бастады; Батыс Либертидегі кәсіпорындар өнер туындыларын көрсетеді, суретшілер өз жұмыстарын сатады және түскен табыстың бір бөлігін қоғамдық экономикалық даму қорына аударады. Бұл қоғамдық қордың бір бөлігі де қала орталығына пайда әкеледі.

Өнер және мәдениет

Батыс Либерти – көптеген мәдени шаралар өтетін тарихи қала. Батыс Либертиде 1910 жылы салынған кинотеатр, жыл бойына бірнеше шара өткізіп, үнемі қойылымдар көрсететін әлемге танымал қуыршақ театры, екі би студиясы, қыс айларында қауымдық өнер сабақтарын, ал жаз айларында концерттер ұйымдастыратын өнер кеңесі және түрлі жергілікті суретшілер бар. Батыс Либертиде тарихи қала орталығы, 1897 жылы салынған теміржол станциясы және 1904 жылы салынған қоғамдық кітапхана орналасқан.

Мерекелер мен іс-шаралар

Батыс Либертиде Мускатин округінің жәрмеңке алаңы орналасқан, онда жыл сайын шілде айында округтің ең ірі жылдық іс-шарасы – Мускатин округінің жәрмеңкесі өткізіледі. Жәрмеңкеде трибунадағы қойылымдар, карнавал, таланттар байқауы, «Жәрмеңке патшайымы» сайысы, үй жануарларын көрсету, мал шаруашылығы, қолөнер, аспаздық, гүлдер мен өсімдіктер, фотосурет және антиквариаттардың бағалануы ұйымдастырылады. Жәрмеңке алаңындағы ғимараттардың жартысынан астамы бастапқы күйінде сақталған, бұл басқа жәрмеңке алаңдарымен салыстырғанда ерекше көп көрсеткіш. Жәрмеңкеге дейін жыл сайын Вест-Либертиде жәрмеңке шеруі өтеді, одан кейін жексенбі күні саябақта пікник ұйымдастырылады. Шеруге қала тұрғындары жылдық тақырыпқа сәйкес безендірілген шеру машиналарын шығарады. Шеру қала көшелерімен өтеді, содан кейін бірден саябақта пікник басталады. Саябақтағы пікник Кимберли паркінде өтіледі және тегін жүзу, жергілікті сатушылардың тағамдары мен ойын-сауық ұсынылады. Жазғы маусымның тағы бір айтулы оқиғасы – «Парктегі жазғы музыка». Бұл жазғы концерттер циклын Батыс Либерти аймақтық өнер кеңесі (WLAAC) ұйымдастырады және ол көпшілікке тегін. Жазғы маусымда, шамамен бір ай бойы әр жұма күні кешке Рон-де-Ву паркінде жергілікті топтар концерт өткізеді. Музыкалық стильдер блюзден классикалық рокқа және Латын Америкасының халық музыкасына дейін алуан түрлі. Батыс Либерти балалар фестивалі жыл сайын қыркүйек айында өтеді. Қала орталығындағы Үшінші көшеде күні бойы өтетін бұл шараны Eulenspiegel қуыршақ театры демеушілік етеді және ұйымдастырады.

Сәуірден тамызға дейін Вест-Либерти жарыс жолында әр сенбі сайын жарыстар өткізіледі. Олардың веб-сайтында көрсетілгендей, жарыс жолы – «жарты мильдік, сәл қисайған, топырақты трасса». Жарыс жолында IMCA Sport Compact, iWireless IMCA Late Models және Performance Concepts жарыстары ұйымдастырылады.

Мұражай

1897 жылы салынған тарихи Рок-Айленд теміржол станциясы қазір мұражай ретінде қызмет етеді. Онда Батыс Либерти және теміржол тарихына қатысты заттар мен артефакттар қойылған. Мұражай паркі, немесе көпке белгілі болған Депо кампусы, өзіндік мұражай қызметін атқарады. Станцияның төңірегіндегі аумақ көптеген жергілікті тарихтың соңғы тоқтау орнына айналған. Мұнда қалпына келтірілген Rock Island Lines Caboose, Heritage Barn деп аталатын жергілікті қора, сондай-ақ көне шаруашылық құрал-жабдықтары, Солтүстік Пойнт кешенінің бір бөлігі болған туристік кабина (ол кешенде тоғыз кабинадан өзге, асхана мен автосервис станциясы да болған), батпақ мектебі деп аталатын бір бөлмелі мектеп және соңғы қосылған бу локомотиві орналасқан.

Кітапхана

Вест-Либерти қоғамдық кітапханасының ғимараты 1904 жылы Эндрю Карнегиден алынған 7500 долларлық гранттың көмегімен салынды. Одан бұрын кітапхана тамыздық кітапхана ретінде бастау алған. Оқу залы жабылғаннан кейін жеті әйел кітаптарды аралауды жалғастырды, бірақ 5 жыл өткен соң кітапхананы Халық кітапханалар қауымдастығына тапсырды. Қауымдастық оқу залын ашты, ал 1900 жылы қауымдық кітапхана құруға келісім берді. Вест-Либерти қоғамдық кітапханасының ғимараты мемлекеттік тарихи ескерткіш ретінде тіркелген және жылдар бойы бірнеше рет жаңартылып, кеңейтілді, соңғы жөндеу және жаңарту жұмыстары 2012–2013 жылдары жүргізілді. Кітапхана жыл бойы түрлі шаралар ұйымдастырады, оның ішінде жазғы оқу бағдарламалары, білімдік фильмдер көрсетілімі, кішкентай балаларға арналған оқу сағаттары, таңертеңгі кофеде кітап клубы және тағы да көптеген іс-шаралар бар.

Білім

West Liberty Community School District (WLCSD) бастауыш, орта және жоғары мектептерден тұрады. Жаңа жоғары мектептің құрылысы 2004 жылы аяқталды. 2009 жылы жаңа орта мектеп ашылды, ол жаңа құрылыс пен ескі жоғары мектептің бір бөлігін кең ауқымды жөндеуден өткізді. Мектеп ауданы 1220-дан астам оқушыға қызмет етеді, оқушы/мұғалім арақатынасы 11/1. West Liberty жоғары мектебі US News басылымының "2013 жылғы үздік жоғары мектептер рейтингісі" бойынша Айова штатындағы ең жақсы жоғары мектептердің сегізінші (#8) орнында тұрды.

Екі тілді бағдарлама

Вест-Либерти бастауыш, орта және жоғары мектептері – Халықаралық испан академиялары (ХИА). Олар студенттерге Instituto Cervantes ұсынатын шетел тілі ретінде испан тілі бойынша дипломдардың бірін алу мүмкіндігін береді. Халықаралық испан академиялары Испанияның Білім министрлігі мен Үкіметі тарапынан мойындалады. WLCSD екі тілді бағдарламасы студенттерге барлық сабақтарды испан және ағылшын тілдерінде оқуға мүмкіндік береді, бұл олардың екі тілділік дағдыларын және тілдік ортаға ену арқылы басқа мәдениетті түсінуін арттырады. Оқушылар мектепке дейінгі дайындық сыныбында бағдарламаға қабылданады және ата-аналар бесінші сыныпқа дейін бағдарламаға қатысуға балаларының және өздерінің атынан міндеттеме береді. WLCSD екі тілді бағдарламасы Айова штатында осындай бағдарламаның алғашқысы болды. Ол 1997 жылдың күзінде аудан АҚШ Білім министрлігінен бес жылдық 1,7 миллион долларлық федералды грант алғанда басталды. Бір жылдық жоспарлау және үлгілік талдаудан кейін, бағдарлама 1998 жылдың күзінде мектепке дейінгі дайындық және бастауыш сыныптарында іске асырылды. 1999 жылдан 2002 жылға дейін аудан әр сыныптың бірінші түлектері келесі сыныпқа өткен сайын сыныптарды қосты. 2011 жылдың көктемінде бірінші түлектер тобы барлық K-12 сыныптарында екі тілді бағдарламаның толыққанды құрылғанын қадағалады.

Медиа

Батыс Либерти Индексі, Батыс Либерти қаласының жергілікті газеті, 1868 жылдан бері шығып келеді. Ол жергілікті жаңалықтарды, соның ішінде жақын орналасқан Николс және Аталисса қалаларының жаңалықтарын қамтиды. Батыс Либерти қалалық кітапханасында 1878 жылдан 1946 жылға дейінгі кезеңдегі газеттің микрофильмдері сақталған.

Қоғамдастықпен байланыс

Көптеген қоғамдық қызмет көрсету ұйымдары қаламызда белсенді жұмыс істейді, олардың ішінде жергілікті "Лайонс" клубы, "Ротари" клубы, Батыс Либерти аймақтық өнер кеңесі, "П. Э. О.", "Аквариус" клубы және Біріккен латын американдық азаматтар лигасының (LULAC) жергілікті бөлімшесі бар.

Коммуналдық қызметтер

West Liberty телефон, кабель және интернет қызметтерін жергілікті Liberty Communications телефон компаниясынан алады. Батыс Либертиде оптикалық талшықты желі арқылы жоғары жылдамдықты интернетке қол жеткізілім бар. Қаланың су, электр және кәріз қызметтері қала әкімдігі арқылы қамтамасыз етіледі. West Liberty өз электр қуатын өндіреді және Айова штатындағы осындай мүмкіндікке ие 64 муниципалды электрмен жабдықтау мекемесінің бірі болып табылады. Қоқыстарды жинау қалалық қатты қалдықтар бөлімімен жүзеге асырылады. Бұл бөлім қайта өңдеу орталығын, қоқыс контейнерлерін жалға беру, ақы төлеп тұрмыстық техниканы алып тастау және аула қалдықтарын жинау сияқты қызметтерді де ұсынады.