Кіріспе

Американдық христиандық радио хабаршысы және уағызшы (1921–2013)

Гарольд Эгберт Кемпинг (19 шілде 1921 – 15 желтоқсан 2013) – американдық христиандық радио хабаршысы және уағызшы. 1958 жылдан бастап ол Family Radio радиостанциясының президенті қызметін атқарды, бұл Калифорниядағы радиостанциялар тобы ең жақсы кезеңінде АҚШ-тың 150-ден астам қаласына хабар таратты. 2011 жылдың қазанында инсульттан кейін ол белсенді хабар таратудан зейнеткерлікке шықты, бірақ қайтыс болғанға дейін Family Radio-дағы лауазымын сақтап қалды. Кемпинг әлемнің соңына қатысты бірнеше сәтсіз болжамдарымен танымал, бұл оған уақытша жаһандық жақтастар мен миллиондаған долларлық қайырымдылық әкелді. Кемпинг алғаш рет 1994 жылдың 6 қыркүйегінде немесе шамамен сол кезде Сот Күні болатынын болжады. Оқиға болмағандықтан, ол күнді 29 қыркүйекке, содан кейін 2 қазанға түзетті. 2005 жылы Кемпинг Мәсіхтің екінші келуін 2011 жылдың 21 мамырына болжады, сол кезде құтқарылғандар жұмаққа көтеріледі, ал "жер бетінде бес ай бойы от, күкірт және апаттар болады, әр күні миллиондаған адам өледі, содан кейін 2011 жылдың 21 қазанында әлемнің толық жойылуы болады". Оның 2011 жылдың 21 мамырына жасаған болжамы кеңінен таралды, өйткені Family Radio үлкен жарнамалық кампания жүргізді, сонымен қатар бұл атеисттік ұйымдардың сындарына және христиандық ұйымдардың қарсылығына ұшырады. 21 мамыр болжаған оқиғаларсыз өткеннен кейін, Кемпинг сол күні "рухани" сот болғанына сенетінін және физикалық көтеріліс 2011 жылдың 21 қазанында, Құдай әлемді жоятын кезде болады деп мәлімдеді. 2011 жылдың 23 мамырындағы баспасөз мәслихатынан басқа, Кемпинг 21 мамырдан кейін, әсіресе 2011 жылдың маусымында инсульт алғаннан кейін баспасөзбен сұхбаттасудан жалтара берді. 2011 жылдың 21 қазанында болжаған апат болмағаннан кейін, басты ақпарат құралдары Кемпингті жалған пайғамбар деп атады және оның миссиясы "сәтсіз 'Ақырет күні' болжамынан кейін құлайды" деп түсіндірді. Кемпинг 2011 жылдың 16 қазанында Family Radio-дағы лауазымынан зейнеткерлікке шыққандығы туралы хабарланды, бұл оның әлемнің соңы туралы соңғы болжамынан бірнеше күн бұрын болды. Алайда, оның қызы кейіннен ол толыққанды зейнеткерлікке шықпағанын, бірақ қашықтан жұмыс істей отырып Family Radio-дағы лауазымын сақтап қалғанын түсіндірді. Кемпингтің болжамдарының сәтсіздігінен кейін Family Radio активтерінен, қызметкерлерінен және кірісінен айтарлықтай шығынға ұшырады.

Өмірбаян

Гарольд Эгберт Кэмпинг 1921 жылдың 19 шілдесінде Колорадо штатындағы Боулдер қаласында дүниеге келді және ерте жасында Калифорнияға көшті. Оның екі ата-анасы да Нидерландтан АҚШ-қа көшіп келген иммигранттар еді, анасы Фризеландтан, әкесі Гронингеннен. Олар алғаш рет Америка Құрама Штаттарында кездесті. 1942 жылы Кэмпинг Калифорния университетінде, Берклиде азаматтық инженерия мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алды. Ол және оның отбасы 1988 жылға дейін Христиан реформаторлық шіркеуінің мүшелері болды.

Отбасылық радио

1958 жылы Кэмпинг христиан реформаторлары, Библиялық баптистер және консервативті пресвитериандықтармен бірігіп, Сан-Францискодағы FM радиостанциясын сатып алды. Бұл радиостанция – KEAR, содан кейін 97,3 МГц жиілігінде – консервативті протестанттық қауымға дәстүрлі христиандық Ізгі хабарды тарату және жалпы жұртшылыққа рухани қызмет көрсету үшін пайдаланылды. 1960 жылдары Family Radio Федералды байланыс комиссиясының (FCC) ережелеріне сәйкес алты қосымша FM және жеті AM радиостанциясын сатып алды. 1961 жылы Family Radio 2011 жылға дейін Кэмпинг жүргізген, апта ішінде тікелей эфирде өтетін «Ашық форум» атты қоңыраулар бағдарламасын бастады.

Киелі кітаптағы тарихи күнтізбе

1970 жылы Кемпинг «Библиялық тарих күнтізбесі» (кейін 1974 жылы «Адам қашан?» деп кеңейтілді) жариялады, онда ол әлемнің жаратылысын б.з.д. 11013 жылға, ал Ұлы су тасқынын б.з.д. 4990 жылға белгіледі. Бұл епископ Джеймс Ушердің 17 ғасырдағы белгілі хронологиясына қайшы келді, ол жаратылысты б.з.д. 4004 жылға, ал су тасқынын б.з.д. 2349 жылға орналастырды. Кемпинг Ушердің күндері «Библиялық және ғылыми дәлелдермен сәйкес келмейді» деп, оның әдістемесінің кемшіліктері бар екенін айтты. Кемпинг Ескі өсиеттегі «тудырды» деген сөз әрқашан әке мен бала арасындағы тікелей байланысты білдірмейді деп болжады, Ушер және басқалар (Кемпингтің пікірінше) Киелі кітаптың уақыт жолын дұрыс түсінбеген. Кемпинг «атын атады» деген тіркестің қолданылуын атап өтті («қара шем» еврей тілінде, Жараттылыс кітабының 4-5 тараларында үш рет кездеседі), оны әке мен бала арасындағы тікелей байланысты көрсету үшін «маңызды сөз тіркесі» деп сипаттады. Яғни, түрлі оқиғалар нақты патриархтың өмірінің белгілі бір жылына сілтеме жасалып, хронологиялық жазбаларды дұрыс сақтау үшін пайдаланылады. Дегенмен, ешбір ежелгі өркениеттің осылай уақытты қадағалағанына ешқандай дәлел жоқ, «шіркеу дәуірінің аяқталуы» (шіркеулер енді құтқарылу үшін Құдай қолданатын құрал емес деп есептеледі, 1 Петір 4:17); және алдын ала белгілеу (Ефестіктерге 1:4-5), онда Құдай әлемнің басталғанға дейін кімдер құтқарылатынын анықтады. Кейінгі жарияланымдарында ол 2011 жылдың 21 мамыры «Соңғы сот күнінің бірінші күні» болады, ал 2011 жылдың 21 қазаны – әлемнің соңы болады деп мәлімдеді. Бұл болжам сәтсіз аяқталғанмен, «Отбасылық радио» танымал болып қала берді. 2011 жылғы болжамдарының сәтсіздігіне дейін де, кейін де Кемпингтің христиан қауымының көптеген басшылары, ғалымдары мен қарапайым жандар сынға алды, олар Иса Мәсіхтің Раббының қайта оралу күні мен сағатын ешкім білмейді деп үйреткенін айтты. Кемпинг өзін «күндерді белгілеуші» деп айыптағандарға, өзінің Киелі кітапты түсіндіру әдісін ұстанғанын, Библияның түсіндіру әдісін басшылыққа алғанын жауап берді. Кемпингтің ілімінің негізі – Библияның толыққанды Құдай сөзі екендігіне сенімі, сондықтан оған толығымен сену керек. Алайда, ол Библиядағы әрбір сөйлемді тек сөзбе-сөз түсіну керек емес екенін атап өтті. Библиялық өлеңдердің мағынасын түсіндіру үшін екі факторды ескеру қажет. Біріншісі – Библияның тұтас контексі. Екіншісі – оның рухани мағынасы. Кемпингтің сөзімен айтқанда, «Библия – жердегі оқиға, бірақ көктегі мағынасы бар». Бұл Марк 4:34-те айтылғаннан туындайды, онда Иса шәкірттеріне мысалсыз сөйлемегені айтылады. Мәсіхтің Құдайдың тірі сөзі екендігі айтылғандықтан, Ескі өсиеттегі тарихи оқиғаларды да терең мағынасы бар мысалдар ретінде қарастыруға болады. Мысалы, Кемпингтің пікірінше, Ешуа кітабындағы Ешуа (ивриттегі аты грекше «Иса» деген атқа ұқсас) – ізраилдіктерді (құтқарылғандарды бейнелейді) Иордан өзенінен (Құдайдың қаһарын бейнелейді) Қанаан еліне (Құдайдың патшалығын бейнелейді) аман алып барған Мәсіхтің бейнесі.

Теология

1988 жылы Реформацияланған христиан шіркеуін тастағаннан кейін, Кемпинг Реформацияланған христиан шіркеуінің және Реформация мен Пресвитериан дәстүрлеріндегі шіркеулердің ілімдерімен және жарияламаларымен тікелей қайшы келетін ілімдерді үйретті. Кемпингтің дәстүрлі реформаттық ілімдерден өзгешеленетін ілімдерінің мысалдары: Кальвинистік ілімнен бас тартып, Кемпинг адамзатқа салыстырмалы ерік бостандығы және адамдар толығымен бұзылмағандығын үйретті. Дегенмен, ол құтқарылу лайық емес, жақсы амалдармен немесе дұға арқылы қол жеткізілмейді, ол – Құдайдың рақымының таза көрінісі деген пікірді қолдады. Құтқарылмағандардың тозақта мәңгілік азап шегуі туралы діни түсініктерден өзгеше, Кемпинг анихиляцияны (жоғалу) үйретті: құтқарылмаған жанның өмірі аяқталады және оның болуы тоқтатылады. Мәсіхтің екінші келу уақытын ешкім біле алмайды деген жазбалардағы діни түсініктерден өзгеше, Кемпинг (2011 жылға дейін) Қияметтің нақты уақыты әлемнің соңына жақын уақытта ашылатынын үйретті (Даниел 12:9–13 болжамына сәйкес). Кемпинг барлық шіркеулердің адасқандығын және оларды тастау қажеттігін үйретті. Ол жекелей Киелі кітапты оқуды және оның «Отбасылық радиосынан» хабарларды тыңдауды ұсынды.

2011 жылғы ақыр заманның болжамы

Кемпинг 2011 жылдың 21 мамырында Мәсіхтің қайта оралуы болады және одан бес ай кейін, 2011 жылдың 21 қазанында дүние аяқталады деген дұрыс емес болжамымен әйгілі болды. Кемпингтің ізбасарлары әлем халқының 2011 жылғы шамамен 2,8% құрайтын 200 миллиондай адамның (шамамен) көтерілетінін мәлімдеді және бұл болжамды көптеген елдерде жариялады. Сондай-ақ, 14 жасар ресейлік Настя Зачинова оның болжамына байланысты өзіне қол жұмсады деген хабар тарады. Рейтер агенттігі 21 мамырда Кемпингтің Калифорния штатының Аламеда қаласындағы үйінің терезелерінен перделер тартылғанын және ешкім есік ашпағанын хабарлады. 22 мамырда Кемпинг үйінен шығып, "Құтқарылудың" болмауына "таң қалғанын" айтты. Ол "жауап іздеп жүргенін" және 23 мамырда жұмысына оралғаннан кейін толығырақ мәлімдейтінін жеткізді. 2011 жылдың 23 мамырында баспасөз алдында сөйлеген сөзінде Кемпинг өзінің болжамын қайта түсіндірді. Оның түзетілген мәлімдемесінде 21 мамыр – "рухани" сот күні болса, ал физикалық көтерілу 2011 жылдың 21 қазанында, дүниенің жойылуымен бірге болады деді. Кемпинг өзінің компаниясы 21 мамырдағы сәтсіз болжамды жариялауға жұмсалған шәкірттерінен алынған ақшаны қайтармайтынын мәлімдеді: "Біз соңына жеткен жоқпыз. Неге қайтарамыз?" Американдық атеистер және IIG сияқты атеисттер мен күмәнданушылар тобы ел бойынша жиналып, Кемпингтің оңашадағы ізбасарларынан назарды аударды. Ал негізгі христиандық ұйымдар Кемпингтің болжамдарынан алшақтады. 2011 жылдың қазан айында News24 сайты Кемпингтің қауымдастығының мүшелерінің саны "әдеттегі жексенбіде 25 шамасында ғана" қалғанын хабарлады. Кемпинг және оның ізбасарлары 2011 жылдың мамыр айынан кейін көптеген айлар бойы бұқаралық ақпарат құралдарынан жалтарып, оның болжамдары орындалмағаннан кейін 2011 жылдың 21 қазанынан кейін де оқшауланған күйде қалды. 21 қазанда Time журналының сайты Кемпингтің соңғы заман туралы болжамын Time журналының "Ең сәтсіз 10 болжамының" қатарына енгізді.

Салдары

2012 жылдың наурыз айында Кэмпинг өзінің болжамдары қате екенін мойындап: "Уақытты дұрыс анықтамағанымызды біржақты мойындаймыз", - деді. Сондай-ақ ол "Ақырзаман туралы болжамдарға нүкте қойылды" деп жариялады. 2012 жылдың мамыр айында, Кэмпингтің болжамы сәтсіз аяқталғаннан кейін бір жыл өткен соң, Religion Dispatches журналы Кэмпингтің көңілі тоңған бұрынғы жақтастары туралы есеп жариялады, олардың кейбіреулері оны культ жетекшісі деп қарастырған. 2012 жылдың қазан айында Christian Post басылымы Family Radio радиосы Кэмпингтің үйретулерінің жазбаларын қайта таратып жатқанын хабарлады. 2013 жылдың наурызында Family Stations Inc. 2011 жылы, апокалипсис болжамдалған жылы, жарнама тақталарына 5 миллион доллардан астам жұмсағаны және желінің үлкен кіріс жоғалтуға ұшырағаны, оның нәтижесінде негізгі радиостанцияларын сатуға және қызметкерлерді жұмыстан босатуға мәжбүр болғаны хабарланды. Келесі бірнеше жыл бойы Family Radio Кэмпингтің бұрынғы хабарларын таратуды және оның әдебиетін таратты. Бірақ 2018 жылдың қазан айында Family Radio оның пікірлері мен мазмұнын пайдалануды тоқтатты, себебі "оның көп бөлігінде әлі де өте қиын мәселелер бар". Кэмпингтің орнына Family Radio президенті және бас менеджері Том Эванс: "Family Radio өзін-өзі оқшауланудан шықты және біз бұрынғы көптеген ұстанымдарымыздан, әлемнің соңы туралы болжамдар жасаудан және шіркеуді айыптаудан бас тардық" деді. Олар қазір көптеген евангелистік көздерден, мысалы, жас Жер теориясын қолдайтын Answers in Genesis ұйымынан және Алистер Беггтің Truth for Life бағдарламасынан мазмұн пайдаланады.

Денсаулық және қайтыс болу

2011 жылдың 9 маусымында Кэмпинг инсульт алып, ауруханаға жатқызылды. Бірақ 15 шілдеде Family Radio Кэмпингтің сөйлеу қабілетіне ешқандай әсер етпегенін хабарлады. Ауруханадан шыққаннан кейін ол оңалту үшін емдеу орталығына көшіп, үйіне оралып, емделуін жалғастырды. Алдынан 23 маусымда Family Radio Кэмпингтің «Ашық форум» бағдарламасын жаңа бағдарламалармен алмастыратынын мәлімдеген еді. Кэмпинг 2013 жылдың 15 желтоқсанында Калифорния штатының Аламеда қаласында, үйінде екі апта бұрын құлап кеткенінен туындаған салдардан көз жұмды. Оның қазасын Family Radio желісінің бір қызметкері растады.