Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Топырақ классификациясында Умбризоль – қара топырақ қабаты бар және минералды беткі топырақта органикалық заттар жиналған топырақ, көбінесе базалық қанықтығы төмен, бұл топырақтың мінез-құлқы мен пайдалануына елеулі әсер етеді. Умбризольдер – жоғары базалық қанықтығы бар салыстырмалы топырақтардың (черноземдер, кастаноземдер және фаэоземдер) қарсы тұратын түрі. Умбризольдер кремнийлі тау жыныстарының ыдырау материалдарында қалыптасады. Олар көбінесе салқын, ылғалды климаттағы, тропикалық және субтропикалық тауларды қоса алғанда, ылғал тапшылығы аз немесе жоқ таулы аймақтарда кездеседі. Көптеген Умбризольдер табиғи немесе жақын табиғи өсімдік жамылғысымен жабылған. Умбризольдер Анд, Гималай және Орталық Азия тауларында ағаш шебінен жоғары орналасқан; солтүстік және батыс Еуропада бұрынғы орман өсімдіктері көбінесе жойылған жерлерде, азықтық құндылығы төмен қысқа шөптер өседі. Бразилияда (және АҚШ-та) қылқан жапырақты орман басым. Оңтүстік Азия мен Океанияның тропикалық таулы аймақтарындағы Умбризольдер таулық мәңгі жасыл орманның астында орналасқан. Мексиканың оңтүстігіндегі тауларда өсімдіктер тропикалық жартылай жапырақты орманнан салқын таулық бұлтты орманға дейін өзгереді. Еңісті жердің көп болуы және ылғалды, салқын климат жағдайлары көптеген Умбризольдерді кең жайылымға пайдаланумен шектейді. Басқару жақсартылған шөптерді енгізуге және топырақтың pH деңгейін әктеп түзетуге бағытталған. Көптеген Умбризольдер эрозияға осал. Көпжылдық дақылдарды егу және террасалар құру, еңісті беткейлерде тұрақты егіншілікке мүмкіндік береді. Жағдайлар қолайлы болса, ақшалық дақылдар өсірілуі мүмкін, мысалы, АҚШ, Еуропа және Оңтүстік Америкада дәнді және тамыр дақылдары, немесе Индонезияда шай және цинхона. Таулық кофеге Umbrisols-те жоғары деңгейде күтім жасау және қатаң қоректік талаптарды қанағаттандыру қажет. Жаңа Зеландияда Умбризольдер өте өнімді топыраққа айналдырылып, қарқынды қой және сүт шаруашылығына, сондай-ақ ақшалық дақылдар өндіруге пайдаланылады.
In soil classification, an Umbrisol is a soil with a dark topsoil and in which organic matter has accumulated within the mineral surface soil—in most cases with low base saturation—to the extent that it significantly affects the behaviour and utilization of the soil. Umbrisols are the counterpart of comparable soils with a high base saturation (Chernozems, Kastanozems and Phaeozems). Umbrisols develop in weathering material of siliceous rock. They are found in mostly cool humid climates in mountainous regions with little or no moisture deficit, including tropical and subtropical mountains. Many Umbrisols are under a natural or near natural vegetation cover. Umbrisols occur above the actual tree line in the Andean, Himalayan and Central Asian mountain ranges; they are at lower altitudes in northern and western Europe where the former forest vegetation has been largely cleared, carry a vegetation of short grasses of low nutritional value. Coniferous forest predominates in Brazil (and in the United States). Umbrisols in tropical mountain areas in South Asia and Oceania are under montane evergreen forest. In the mountains of southern Mexico, the vegetation varies from tropical semi deciduous forest to much cooler montane cloud forest. The predominance of sloping land and wet and cool climate conditions restricts utilization of many Umbrisols to extensive grazing. Management focuses on the introduction of improved grasses and correction of the soil pH by liming. Many Umbrisols are susceptible to erosion. The planting of perennial crops and bench or contour terracing offer possibilities for permanent agriculture on gentler slopes. Where conditions are suitable, cash crops may be grown, e. g. cereals and root crops in the US, Europe and South America, or tea and cinchona in Indonesia. Highland coffee on Umbrisols demands high management inputs to meet its stringent nutrient requirements. In New Zealand, Umbrisols have been transformed into highly productive soils, used for intensive sheep and dairy farming, and production of cash crops.
Тарату
Умбризольдер бүкіл әлемде тараған. Оңтүстік Америкада Умбризольдер Колумбия, Эквадор, Венесуэла, Боливия және Перу Анд тауларында кеңінен таралған. Олар сондай-ақ Бразилияда, Лесотода және Оңтүстік Африкада кездеседі. Солтүстік Америкадағы Умбризольдер көбінесе Тынық мұхитының солтүстік-батыс жағалауымен шектелген. Еуропада Умбризольдер Атлантика теңізінің солтүстік-батыс жағалауында, мысалы, Исландияда, Британ аралдарында және Португалия мен Испанияның солтүстік-батысында кездеседі. Азияда олар Байкал көлінің шығысы мен батысындағы тау жоталарында, сондай-ақ Гималай тауларының етектерінде, атап айтқанда Үндістан, Непал, Қытай және Бирмада таралған. Умбризольдер Үндістанның шығысында, Бирмада және Суматрада төменгі биіктікте кездеседі. Океанияда Умбризольдер Папуа-Жаңа Гвинея мен Австралияның оңтүстік-шығысындағы тау жоталарында және Жаңа Зеландияның Оңтүстік аралының шығыс бөлігінде кездеседі.
Umbrisols occupy about throughout the world. In South America, Umbrisols are common in the Andean ranges of Colombia, Ecuador, Venezuela, Bolivia and Peru. They also occur in Brazil, in Lesotho and in South Africa. Umbrisols in North America are confined largely to the northwest Pacific seaboard. In Europe, Umbrisols occur along the northwest Atlantic seaboard, e. g. in Iceland, on the British Isles and in northwest Portugal and Spain. In Asia, they are found in the mountain ranges east and west of Lake Baikal, and on fringes of the Himalayas, notably in India, Nepal, China and Burma. Umbrisols occur at lower altitudes in eastern India, in Burma and in Sumatra. In Oceania, Umbrisols are found in the mountain ranges of Papua New Guinea and southeast Australia and in the eastern parts of South Island, New Zealand.
Терминдер
"Умбрисол" – Топырақ ресурстарының әлемдік эталондық базасының (WRB) эталондық топырақ тобы. Осы сияқты топырақтардың көпшілігі АҚШ-тың топырақ таксономиясында Энтизольдер мен Инцептизольдердің ірі топтары ретінде, ал Ресей топырақ классификациясында "өте қара гумусты топырақтар" ретінде жіктеледі.
"Umbrisol" is a Reference Soil Group of the World Reference Base for Soil Resources (WRB). Many of such soils are classified in the USDA soil taxonomy as Great Groups of Entisols and Inceptisols, and as "Very dark humus soils" in the Russian soil classification.