Кіріспе
Италиялық актриса (1931–2022)
Моника Витти (туған Мария Луиза Чечиарелли; 3 қараша 1931 – 2 ақпан 2022) – 1960 жылдары Микеланджело Антониони режиссерлік еткен бірнеше марапатты фильмдерде түскен итальяндық актриса. Ол Марчелло Мастроянни, Ален Делон, Ричард Харрис, Теренс Стэмп және Дирк Богардпен бірге ойнады. Оның қазасынан кейін Италияның мәдениет министрі Дарио Франческини оны "италия киносының патшайымы" деп атады. Витти бес рет "Ең үздік әйел актер" номинациясы бойынша "Дэвид ди Донателло" сыйлығын, жеті рет "Ең үздік әйел актер" номинациясы бойынша итальяндық "Алтын глобус" сыйлығын, сондай-ақ "Карьералық Алтын глобус" және Венеция кинофестивалінің "Карьералық Алтын арыстан" сыйлығын жеңіп алды.
Ерте өмір
Мария Луиза Сечиарелли 1931 жылғы 3 қарашада Римде Адель Виттилья мен Анджело Сечиарелли отбасында дүниеге келді. Ол өнердегі есімін анасының бойжеткен кезіндегі тегінен алған. Витти жасөспірім шағында әуесқой спектакльдерде ойнады, содан кейін Римдегі Ұлттық драмалық өнер академиясында (1953 жылы бітірді) және Питтман колледжінде актерлік шеберлікке үйренді, онда ол Дарио Никодемидің "Ла-немика" пьесасының қайырымдылық көрсетілімінде жас қыздың рөлін ойнады. Ол итальяндық актерлер труппасымен Германияда гастрольдік сапарда болды, ал Римдегі алғашқы сахналық өнері Никколо Макиавеллидің "Ла Мандрагола" қойылымы болды.
Ертедегі рөлдері
Виттидің алғашқы кинодағы рөлі Эдоардо Антонның "Күлкі! Күл! Күл!" (1954) фильміндегі атаусыз эпизодтық рөл болды. Ол "Адриана Лекуврёр" (1955) фильмінде, "L'alfiere" (1956) телесериалында және "Questi ragazzi" (1956) мен "Il tunnel" (1958) телефильмдерінде ойнады. Ол "Монт Ориол" (1958) телесериалының бір бөліміне түсті және "Мадонна көшесіндегі үлкен келісім" (1958) фильмінде Россана Рориге дауыс берді. Виттидің 26 жасында Марио Амендоланың "Le dritte" (1958) фильміндегі рөлі кеңінен танылды, онда ол Франко Фабрицимен бірге ойнады. Ол "Боргезе джентилюмо" (1959) телефильміне қатысты.
Антониони
1957 жылы Микеланджело Антонионидің «Teatro Nuovo di Milano» театрына қосылып, режиссердің «Il Grido» (The Cry, 1957) фильмінде Дориан Грейге дауыс берді. Келесі бірнеше жылда «үшінші тұлғаның қарқынды бейнелерінде» ол Антонионидің өзінің тілімен айтуға болатын актрисаға айналды. Ол Антонионидің халықаралық деңгейде мақталған «L'Avventura» (1960) фильмінде жоғалып кеткен бойжеткенінің сүйіктісімен қарым-қатынасқа түскен, суыққан және бейтарап кейіпкердің басты рөлін ойнады. «Таң қалдырарлық» деп сипатталған экрандық бейнесімен ол Антониониге фильмге қаржы жинауға көмектесті және қиын түсірілімдерде оны қолдады. «L'Avventura» Виттиді халықаралық жұлдыз етті. Кейін оның суреті фильмді еске түсіретін итальяндық пошта маркасында пайда болды. «The New York Times» газетінің мәліметінше, Виттидің «көңілсіздік сезімі кейіпкерлерінің нағыз емес аурасын керемет жеткізеді». Витти Антонионидің «La Notte» (Түн, 1961) фильміндегі Жанна Моро және Марчелло Мастрояннимен бірге ойнаған рөлдері үшін сыншылардың жоғары бағасын алды. Витти «Le notti bianche» (1962) телефильміне түсіп, содан кейін Антонионимен үшінші рет «L'Eclisse» (1962) фильмінде Ален Делонмен бірге ойнады. Витти «Three Fables of Love» (1962) антологиялық фильміндегі көптеген жұлдыздардың бірі болды. Ол «Sweet and Sour» (1963) фильмінде эпизодтық рөл ойнап, Роджер Вадимнің «Nutty, Naughty Chateau» (1963) комедиясында басты рөлді сомдады. Витти содан кейін тағы бір антологиялық фильмде – «High Infidelity» (1964) қатысты және Антонионимен төртінші рет Рихард Харриспен бірге «Il Deserto Rosso» (Қызыл шөл, 1964) фильмін түсірді. Режиссер Виттидің «әрине, маған шабыт беретінін, себебі мен оны көруді және режиссерлік етуді ұнатамын, бірақ мен оған беретін рөлдер оның өзінің мінезінен мүлдем өзгеше» деді. Витти мен Антонионинің қарым-қатынасы аяқталғаннан кейін, екеуі «Il mistero di Oberwald» (1980) фильміне дейін бірге жұмыс істемеді.
Халықаралық фильмдер
Виттидің алғашқы ағылшын тіліндегі фильмі — «Модести Блэйз» (1966) болды, ол Джеймс Бонд шпионының пародиасы, онда Теренс Стамп пен Дирк Богардпен бірге ойнады және режиссерлігін Джозеф Лози жасады. Фильмнің сәттілігі шала болды және сыншылардан жағымсыз пікірлер алды. Ол «Квинс» (1966) антологиялық фильмінде, «Ле Фонтейн ертегілері» (1966) телесериалында, Жан Сорелмен бірге «Мені жылдам өлтір, мен суықтап қалдым» (1967) және «Мен сізді әдемілік үшін үйлендірдім» (1967) фильмдерінде ойнады. Витти «Крестовый походқа жол тартқанда, мен бір қызды кездестірдім» (1967) Тони Кертиспен, «Пистолетпен қыз» (1968) Стэнли Бейкермен бірге түсті.
1970 жылдар
Витти Этторе Сколаның өте табысты романтикалық комедиясы "Dramma della gelosia" ("Пицца үшбұрышы", 1970) фильмінде Марчелло Мастрояннимен бірге ойнады. Одан кейін ол "Ninì Tirabusciò, la donna che inventò la mossa" (1970), Сордимен бірге "Le coppie" (1970), "The Pacifist" (1970), "La supertestimone" (1971), "That's How We Women Are" (1971) және "Orders Are Orders" (1972) фильмдерінде ойнады. Витти "La Tosca" (1973) фильмінің бір нұсқасында болды. Ол Альберто Сордидің режиссерлігімен "Polvere di stelle" (1973) фильмін түсірді. Ол Клаудия Кардиналемен бірге "Өлмейтін күйеу" (1975) және "Қара былғарыдағы сары" (1975) фильмдерінде ойнады. Ол "Қызғылт соустағы үйрек" (1975), "Mimì Bluette fiore del mio giardino" (1976) және Урсула Андресспен бірге "Ерсі беттер" (1979) фильмдерінде ойнады. Виттидің екінші ағылшын тіліндегі фильмі Майкл Ричидің режиссерлігімен және Кит Каррадиннің қатысуымен түсірілген "An Almost Perfect Affair" (1979) болды, оның оқиғасы Канн кинофестивалі кезінде өтеді. Сол кездегі "New York Times" газетінің бір мақаласында Витти американдық фильмдерде ойнауға қарсы болғаны айтылған, себебі ол ұзақ сапарларды, әсіресе әуемен, ұнатпайтын және өзінің ағылшын тілінің жеткілікті деңгейде емес деп санаған. Шындығында, оның Еуропадан саяхаттауға деген қарсылығы соншалық болды, Paramount Pictures "An Almost Perfect Affair" фильмін насихаттау үшін АҚШ-та ұйымдастырылған жарнамалық турдың бірінші кезеңін тоқтатуға мәжбүр болды.
Кейінгі мансап
Витти Антонионимен «Обервальдтың құпиясы» (Il mistero di Oberwald, 1980) фильмінде қайта қауышты. 1995 жылғы 26 қаңтарда ол сол орденнің командирі дәрежесіне көтерілді. 1986 жылға қарай Витти актриса және педагог ретінде театрға оралды. 1989 жылы Витти сценарий жазу мен режиссураға тырысып, «Scandalo Segreto» (1990) фильмін жасады, онда ол Эллиотт Гулдпен бірге түсті. Фильм сәтті болмады, содан кейін ол кинодан шықты. 1990 жылдары ол телевизияда жұмыс істеді, «Ma tu mi vuoi bene?» (1992) телесериалында ойнады. 1993 жылы Витти Францияда өткен Créteil халықаралық әйелдер кинофестивалінде фестивальдік құрметке ие болды.
Жеке өмір және өлім
Антониони мен Витти 1950-ші жылдардың соңында танысты, ал «Авантура» фильмі түсірілгеннен кейін олардың қарым-қатынасы нығайды, себебі ол фильм олардың екеуінің те мансабын қалыптастырды. Дегенмен, 1960-шы жылдардың соңында олар бірлесіп фильмдерде жұмыс істеуді тоқтатты, бұл қарым-қатынасты шиеленістірді, сосын ол ресми түрде аяқталды. Кейінірек берген сұхбатында Витти Антониони олардың қарым-қатынасын аяқтағанын айтты. 1970-ші жылдардың бірнеше жылында оның серігі Карло Ди Пальма болды, ол көбінесе оператор ретінде танымал болса да, оның түсірген үш фильмінде ойнады. Ол 2002 жылы «Notre Dame de Paris» мюзиклінің Париж премьерасына қатысып, соңғы рет көпшілік алдында пайда болды. 2011 жылы Альцгеймер ауруының салдарынан «соңғы 15 жыл бойы оны жұрт назарынан сытырып тастады» деген хабар тарады. 2018 жылы оның күйеуі оның әлі де Римде өзімен бірге тұрғанын және күтімшінің көмегімен оған қарап күтім жасап жатқанын растады. Витти 2022 жылдың 2 ақпанында 90 жасында Римде Леви денелерімен байланысты деменцияның асқынуынан қайтыс болды.