Кіріспе

Италиялық актриса (1908–1973)

Анна Мария Магнани (7 наурыз 1908 – 26 қыркүйек 1973) – итальяндық актриса. Ол жарқын актерлік шеберлігімен және кейіпкерлерді шынайы, реалистік бейнелеуімен танымал болды. Римде туған режиссер Роберто Росселлини оны «Элеонора Дюзеден кейінгі ең ұлы актерлік дарын» деп атады. Драматург Теннеси Уильямс оның актерлік шеберлігіне еру үшін «Роза татуировкасы» (1955) фильміндегі рөлді осы актриса үшін жазды. Осы рөл үшін ол «Оскар» сыйлығын алды, соның арқасында итальяндық және ана тілінен өзгеше тілде сөйлейтін алғашқы әйел ретінде «Оскарға» ие болды. Режиссер Гофредо Алессандринимен танысқаннан кейін, ол «Сорентоның соқыр әйелі» (La cieca di Sorrento, 1934) фильмінде алғашқы экрандық рөлін алды, ал кейіннен Росселлинидің «Рим, ашық қала» (1945) фильмінде халықаралық деңгейде танымал болды, бұл фильм итальяндық неореализм қозғалысын кинода бастады деп саналады. Ол «L'Amore» (1948), «Bellissima» (1951), «The Rose Tattoo» (1955), «The Fugitive Kind» (1960) және «Mamma Roma» (1962) сияқты фильмдерде ойнады. 1950 жылы «Life» журналы Магнаниді «Гарбодан бері ең әсерлі актрисалардың бірі» деп атады. Магнанидің туған жері мен ата-анасы туралы мәліметтер нақты емес. Кейбір деректерде ол Римде, ал басқаларында Мысырда дүниеге келгендігі айтылады. Оның анасы Марина Магнани болған. Магнани өзінің анасы Мысырда тұрмысқа шыққан, бірақ Порта Пиада босанғанға дейін Римге оралғандығын, ал оның Мысырда туғаны туралы қауесет қалай пайда болғанын білмейтінін айтқан. Ол Римдегі француздық монастырь мектебінде оқыды, онда француз тілін үйреніп, фортепианода ойнауды меңгерді. Сондай-ақ, ол діни қызметкерлердің Рождестволық қойылымдарын тамашалап, актерлік өнерге деген құштарлығын арттырды. Бұл формальды білім беру кезеңі 14 жасқа дейін жалғасты. Өзін асырау үшін Магнани түнгі клубтар мен кабарелерде ән айтты, соның нәтижесінде оны «италиялық Эдит Пиаф» деп атады. Алайда, оның актерлік досы Микки Нокс ол «формальды актерлік білімі болмағанын» және итальяндық музыка залдарында дәстүрлі римдік халық әндерін орындау арқылы мансабын бастағанын жазды. «Ол инстинктивті болды», - деп жазады ол. «Ол эмоцияларды қалауынша шақыра алатын, көрермендерді қозғай алатын, сахнадағы өмірдің олардың өз ас үйіндегідей нағыз және табиғи екеніне көндіре алатын қабілетіне ие болды». Фильм сыншысы Дэвид Томсон Магнаниді «Анна Кристи» және «Стальной лес» қойылымдарындағы «көрнекті театр актрисасы» деп санады.

Актерлік мансабының алғашқы жылдары

1933 жылы Магнани Римде эксперименталды қойылымдарда ойнап жүргенде, итальяндық кинорежиссер Гофредо Алессандрини оны байқап алды.

L'Amore: Адам дауысы және керемет (1948)

Росселлинимен жасалған басқа да ынтымақтастықтардың ішінде «L'Amore» (1948) фильмі бар, ол «The Miracle» және «The Human Voice» (Il miracolo және Una voce umana) екі бөлімнен тұрады. Алғашқысында Магнани жүкті баласын Мәсіх деп сенетін, қоғамнан шеттетілген шаруа әйел рөлін ойнайды, және ол әлемде жалғыз болудың қайғысын және турашылдығын терең зерттейді. Екінші фильм, Жан Коктоның телефон арқылы қарым-қатынасты сақтап қалуға асыққан әйел туралы пьесасы негізінде түсірілген. Магнанидің күшті үнсіздік сәттері үмітсіздікке толы шырылдауларға ұласады.

Жанартау (1950)

"The Miracle" фильмінен кейін Росселлини Магнаниге дайындап жатқан фильмде түсуге мүмкіндік беретінін уәде етті, бұл фильм оның мансабының шыңына апаратынын айтты. Бірақ сценарий дайын болған соң, ол "Стромболи" рөлін Ингрид Бергманға берді, кейіннен Росселлинидің өзі Бергманмен қарым-қатынас құрды. Осы оқиға Магнани мен Росселлинидің жеке және кәсіби байланысын толығымен үзіп жіберді.

Роза татуировкасы (1955)

Ол 1955 жылы Дэниел Маннның Теннесси Уильямстың пьесасы бойынша түсірілген "Роза татуировкасы" фильмінде жасөспірім қыздың жесір анасының рөлін ойнады. Бұл фильмде Бёрт Ланкастер де ойнады және Магнани Голливудтың негізгі ағымындағы ағылшын тілінде сөйлеген алғашқы рөлі болды, ол оған ең үздік әйел актер номинациясы бойынша «Оскар» сыйлығын жеңіп алды. «Жылы жүк көлігі жүргізушісінің» рөлін сомдаған Ланкастер: «Егер ол өзінің зор өмірлік күшіне шығармашылық арна таппаса, одан үлкен қылмыскер шығар еді» деді. Теннесси Уильямс сценарий жазды және Серафинаның кейіпкерін Магнаниге негіздеді, өйткені Уильямс оның актерлік шеберлігіне жоғары баға берді. Өзінің естеліктерінде Уильямс Магнанидің осы рөлді ойнауына неге талап еткенін түсіндірді: «"Татуировка" фильміндегі Серафина рөліндегі Анна Магнани керемет болды. Ол менің өмірімде кездескен ең әдеттен тыс әйел еді, және сіздер мені дұрыс түсінсеңіздер, мен оның адалдығын бағалап отырмын, ол толық болды деп санаймын. Ол өзіне сенімсіздік танытқан емес, қоғаммен қарым-қатынаста қорқыныш сезімдерін көрсеткен де емес, ол сол қоғамның қағидаларынан тыс ашық өмір сүрді. Ол қарсыластарының көзіне тіке қарады және біз жақын достар болған шақта оның аузынан ешқашан жалған сөз естімедім». Алғашқыда бұл пьеса Бродвейде Морин Стейплтонмен сахналанды, себебі Магнанидің сол кездегі ағылшын тілі шектеулі болғандықтан басты рөлді ойнауға мүмкіндігі болмады. Магнани осы рөлі үшін тағы да бірнеше «Ең үздік әйел актер» сыйлықтарын жеңіп алды, соның ішінде BAFTA киносыйлығы, «Алтын глобус», АҚШ Ұлттық киносыншылар кеңесінің сыйлығы және Нью-Йорк киносыншылары шеңберінің сыйлығы. Оның есімі «Оскар» жүлдегері ретінде жарияланғанда, американдық журналист оған Римнен хабарласып, қуанышты жаңалықты жеткізді; ол оның әзілдемейтініне сендіруге көп уақыт жұмсады.

Желдің құйыны

Магнани 1957 жылғы Джордж Кукордың "Жабайы жел" драмасында АҚШ-та қайта жұмыс істеді, ол ағылшын және итальян тілінде сөйледі. Онда ол қой шаруасы Энтони Куинннің итальяндық әйелі рөлін ойнады, ол оның асырап алған ұлы Тони Франсиосаға ғашық болады. Магнани мен Куинн екеуі де осы рөлдері үшін "Оскар" сыйлығына ие болды. Кейіннен Магнани мен Куинн "Санта-Виторияның құпиясы" (1969) фильмінде де түсті, бірақ ол фильм бұдан бұрынғыдай сәтті болмады.

Қашушы түр

Содан кейін ол Теннеси Уильямстың тағы бір туындысында, 1960 жылғы «The Fugitive Kind» фильмінде ойнады, ол бастапқыда пьесаның атымен – «Orpheus Descending» деп аталатын. Сидни Люмет режиссерлік еткен бұл фильмде ол Марлон Брандомен бірге түсті, бұл актер үшін де Уильямспен қайта кездесу болды, өйткені оның «Желание трамвайы» оны жұлдыздыққа көтерді. Фильмде ол «өмірдің қатыгездігі мен басылмаған қайғысынан қатаңсыған» Леди Торранс рөлін сомдады.

Туындының түсірілімі қиындықтарға толы болды, себебі Магнани мен Брандо арасында келіспеушіліктер туды. Дэвид Томсон былай жазды: «Магнани (сол кезде 51 жаста) Брандомен (36 жаста) жыныстық қатынас болатынын алдын ала күткен, бірақ бұл орындалмағандықтан ол агрессивті және қынжылуға бой алды; ал Брандо оны ашуландыру үшін жуынбайтынына сенді».

Фильмге қарама-қайшы пікірлер білдірілді және ол прокатта сәтсіздікке ұшырады.

Басқа итальян фильмдері

Магнани итальян фильмдерінде жұмыс істеуді жалғастырды. "The Wild, Wild Women" ("Nella Citta' L'Inferno", 1958) фильмінде ол өкінушілік қылмайтын көшедегі әйел ретінде Федерико Феллинидің әйелі және актрисасы Джульетта Масинамен түрмедегі әйелдер туралы фильмде түсті.

Мама Рома (1962)

Пьер Паоло Пазолинидің "Мама Рома" (1962) фильмінде Магнани ана да, жезөкше де болған рөлді сомдайды, жасөспірім ұлына лайықты орта тап өмірін сыйлауға бекінген, тоқтаусыз жезөкше бейнесін жасайды. "Мама Рома" Магнанидің сыншылар тарапынан жоғары бағаланған фильмдерінің бірі болғанымен, АҚШ-та 1995 жылға дейін көрсетілмеді, себебі 33 жыл бұрын ол тым даулы деп танылған. Ол бұл кезде кедей әйелдердің рөліне беделділік танытудан жалыққан еді. 1963 жылы Магнани: "Мен гистериялық, дауыс көтеріп сөйлейтін, жұмысшы сыныбынан шыққан әйел рөліндегі осы шексіз бейнелерден қатты шаршадым" деді.

Санта-Виторияның құпиясы (1969)

Соңғы фильмдерінің бірі – «Санта-Витория құпиясы» (1969) фильмінде ол он жыл бұрын «Желдің күші» фильмінде бірге ойнаған Энтони Квиннмен қоса түсті. Олар «Life» журналының «Джимми Кагни Мэй Кларкқа жарты грейпфрутпен соққаннан бергі ең есте қаларлық төбелес» деп атаған күйеу мен әйел рөлін сомдады. Шын өмірде де, экранда да Магнани мен Квинн камера алдында емес, жеке өмірде де қарым-қатынаста болды, олардың антагонизмі сахналарына дейін жетті: «Фильм жасаушылар төбелес сахнасын түсіруге дайын болғанда, актерлар да дайын болды. Магнани Квиннге тек макаронмен және оқшаумен ғана емес, сонымен қатар аяғымен де шабуыл жасады; ол соншалықты күшпен тепті де, оң аяғының сүйегін сындырып алды. Ол оны мойнынан да шақты. «Мұндай көрініс сценарийде жоқ», – деп наразылық білдірді Квинн. Магнани ырылдады: «Мен осы төбелесте жеңіске жетуім керек еді, есіңде ме?»».

Феллинидің "Рома" (1972)

Кейін ол Федерико Фелинидің "Рома" (1972) фильмінде өзін (драмалық жағдайда) сомдады. Мансабының соңына қарай Магнани: "Кино түсіру өнер екендігіне өзімді-өзім сендіріп алған күн өткен. Бүгінгі кинолар зиялылардың құрамынан тұрады, олар әрдайым біреуге бір нәрсені үйретіп жатқандай болады" деген сөздерді айтқан.