Кіріспе

Buschwhacker (немесе Buschwacker деп те жазылады) – NASCAR жүргізушілері үшін, NASCAR Cup Series-те тұрақты қатысып, сонымен бірге Xfinity Series-те де жүйлігінен жарысатындарға берілген термин. "Buschwhacker" термині бастапқыда Anheuser Busch компаниясының екінші деңгейлі серияны ұзақ жылдар бойы демеулеуімен байланысты болды. Бұл практика әдетте сынға ұшырайды, себебі Кубок сериясының жүргізушілері, мысалы, Кайл Буш, Марк Мартин, Кевин Харвик (Xfinity Series-тегі жеңістер саны бойынша бірінші, екінші және үшінші орындарда), Даррел Уолтрип және Дейл Эрнхардт сияқтылар маусым бойында көптеген жарыстарға қатысып, жақсы жабдықтарының арқасында жарыстарды басып алады, жақсы нәтижелерге жетеді, бәсекеге қабілетті мүмкіндіктер мен демеушілік алады, ал серияда тұрақты қатысып жүрген жас жүргізушілер мен тәжірибелі ветерандардан бұл мүмкіндіктерді алады. Дегенмен, көптеген NASCAR сарапшылары Кубок сериясының жүргізушілері мен олардың қызығушылық тудыратын жанкүйерлер тобы мен демеушілігі болмаса, серияның өмір сүруі мүмкін емес деп санайды. Алайда, бұл Кубок сериясының жүргізушілерінің сериядағы қатысуын азайта алмады, себебі 2006 жылдан 2010 жылға дейін Xfinity Series (кейін Nationwide Series деп аталды) жүргізушілердің әрбір титулын Кубок сериясының тұрақты қатысушысы жеңіп алды. Екі серия арасындағы аэродинамикалық айырмашылықтар Nationwide Series 2010 жылы жартылай, ал келесі жылы толыққанды түрде өз Car of Tomorrow-ін енгізгеннен кейін едәуір төмендеді. Бұл практика үшінші деңгейдегі Craftsman Truck Series-те де кездеседі, әсіресе Кайл Буш (Truck Series-те өз командасы Kyle Busch Motorsports-ты ресми түрде басқарған) және Кевин Харвик (2002 жылдан 2012 жылға дейін Kevin Harvick Incorporated командасын басқарған) арқылы. Буштың #51 жүк көлігі 2013 жылы иеленушілердің чемпионатында жеңіске жетті, Буш 22 жарыстың 11-інде қатысып, 5 жеңіске қол жеткізді, ал 2014 жылы Буш қатысқан 10 жарыстың 7-інде жеңіске жетті. Кубок сериясының жүргізушілері кейде NASCAR-дың аймақтық серияларында да қатысады, мысалы, Райан Ньюман Кевин Манион мен Майк Керб үшін таңдалған Whelen Modified Tour жарыстарында, ARCA Racing Series сериясында және жергілікті кір және қысқа трассалық жарыстарда. "Buschwhacking" практикасына қатысты басқа да сын-ескертпелер Xfinity Series сериясындағы тәжірибелі ветерандардың азаюын көрсетеді. 2000-шы жылдарда Стив Гриссом, Дэвид Грин, Рэнди ЛаДжои, Джейсон Келлер, Кейси Этвуд және Эштон Льюис сияқты ұзақ жылдар бойы серияда қатысқан және чемпион атанған жүргізушілер сериядан шығып кетті, ал 2000 жылғы чемпион Джефф Грин 2011 жылдан бері көбінесе старт алып, жарыстан шығып қалатын командалармен жарысады. Кубок сериясының жүргізушілері төменгі деңгейдегі серияларға жанкүйерлерді тартса да, көптеген жанкүйерлер аға контурдағы бәсекелестердің кіші лигадағы бәсекелестерге деген үстемдігіне наразы болады, Кубок сериясының жүргізушілері көбінесе маусымда жарыстардың жартысынан көбінде жеңіске жетеді. Мұндай жағдайды жоғары деңгейдегі бейсбол лигасының ойыншысының кіші лигадағы ойыншыларға қарсы жарысуымен немесе ересектердің балалармен жарысуымен салыстыруға болады. Көптеген жанкүйерлер, сондай-ақ ұзақ жылдар бойы серияда қатысып жүрген Кенни Уоллес, жарыстарды хабарлау және насихаттау кезінде Кубок сериясының жүргізушілеріне артық назар аударылатынын атап өтеді. Бұл 2012 жылы NASCAR бірнеше жарнамаларды шығарып, жас және перспективті серия жүргізушілерін насихаттағанда өзгерді. Бұл практиканың теріс жақтарына қарамастан, NASCAR-дың жоғары деңгейдегі жүргізушілерінің қатысуы төменгі серияларға демеушілік тартуға, серияның беделін арттыруға және трассаларға жарыстарды насихаттауды жеңілдетуге мүмкіндік береді. Серия әлі де жас жүргізушілерді дамыту мақсатына қызмет етеді. 2014 жылғы Sprint Cup Rookie класының сегіз жүргізушісінің барлығы (Кайл Ларсон, Остин Диллон, Джастин Аллгейер, Коул Уитт, Алекс Боуман, Майкл Аннет, Райан Труэкс, Паркер Клигерман) Nationwide Series-те маңызды тәжірибе алған, ал олардың алтауы кем дегенде бір толық маусымды өткізген. Серия бұрынғы Кубок сериясының жүргізушілеріне (Эллиотт Садлер, Реган Смит, Сэм Хорниш және Джон Хантер Немечек сияқты) мансабын қайта жаңартуға немесе жартылай зейнеткерлікте шектеулі кестеде жарысуға (Дейл Эрнхардт сияқты) мүмкіндік береді. Харвик 19 жарыста қатысып, үш жеңіске жетіп, бір жарыстан басқа барлық жарыстарда үздік ондыққа ілесе алды, ал RCR екі түрлі жүргізушімен иеленушілердің ұпайларын жеңіп алған алғашқы команда болды. Содан бері Кубок сериясының жүргізушілері мен командаларының қатысуы артты; ал Клинт Бойердің 2-машинасы 2008 жылы жүргізушілер чемпионатын жеңіп алды. Басқа да бірнеше жаңадан емес Кубок сериясының жүргізушілері, соның ішінде Грег Биффл, Карл Эдвардс, Дж. Дж. Елей, Денни Хамлин және Рид Соренсен, Sprint Cup-та толық маусымға қатысса да, Nationwide Series-тегі барлық жарыстарға қатыса бастады, тіпті кейбір күндері екі серия бірнеше жүз шақырым қашықтықтағы трассаларда жарысқан. Бір жарыста, Кубок сериясының жүргізушісі Денни Хамлин, демеушісі Rockwell Automation-ның талаптарына байланысты, бірінші 58 айналымның 42-сін жетекке алып, трассадағы орнын жоғалтты, себебі Rockwell Automation компаниясы Милуокиде орналасқан. Хамлин сол күні Калифорниядан Висконсинге сапар шегуде кешіккен. Жүргізушіні ауыстыруға байланысты трассадағы орнын жоғалтса да, Хамлин 250 айналымнан кейін жеңіске жетті. Жеңіс ресми түрде Альмиролаға берілді, себебі ол жарысты бастаған, бірақ жеңіс тойына қатыспады. Қазіргі Xfinity Series-те Кубок сериясының жүргізушілерінің қатысуын шектеуге қатысты бірнеше ұсыныстар жасалды, соның ішінде серияның тұрақты жүргізушілері үшін жүлде қорын ұлғайту, мұндай жүргізушілерге чемпионат ұпайларын бермеу. Бұл ереже өзгерісі 2011 жылдың 11 қаңтарында NASCAR.com сайтында жарияланды. Жүргізушілер енді NASCAR-дың үш ұлттық сериясының біреуінде ғана чемпионат үшін күресе алады. NASCAR лицензиялық өтініш нысанына енді жүргізушілер чемпионат үшін күрескісі келетін серияны таңдауға мүмкіндік беретін тірекше қосылды. NASCAR президенті және бас атқарушы директоры Брайан Франс бұл өзгерісті 26 қаңтарда ресми түрде жариялады, сонымен қатар Кубок сериясының жүргізушілері Nationwide және Truck Series-те иеленушілердің ұпайларын жинауға құқылы болады, бірақ жүргізушілердің ұпайларын жинамайды. Ереже өзгерісіне қарамастан, 2011 жылдан 2014 жылдың наурыз айына дейін Nationwide Series-тегі тұрақты жүргізушілер 103 жарыстың 28-інде ғана жеңіске жетті. 2013 жылы Остин Диллон серия чемпионатын жеңіп алды, бірақ бірде-бір жеңіске қол жеткізбеді. 2016 жылдың 26 қазанында NASCAR 2017 жылдан бастап төменгі серияларда Кубок сериясының қатысуын шектеу жоспарларын жариялады. Кубок сериясының кем дегенде бес жылдық тәжірибесі бар жүргізушілер Xfinity Series-те 10, ал Truck Series-те 7 жарысқа қатыса алады, сонымен қатар төменгі сериялардың маусымдық финалы мен плей-офф жарыстарында (сондай-ақ Xfinity Dash 4 Cash жарыстары мен Truck Series-тегі Triple Truck Challenge жарыстарында) жарысуға тыйым салынды. 2018 жылы бұл көрсеткіш Xfinity Series-те 7, ал Truck Series-те 5 жарысқа дейін төмендетілді; 2020 жылы NASCAR Кубок сериясының тәжірибелі жүргізушілеріне рұқсат етілген Xfinity Series жарыстарының санын 5-ке дейін төмендетті, сонымен қатар қажетті тәжірибе жылдарын 5-тен 3-ке дейін өзгертті. 2018 жылғы жаңа шектеулерге сонымен қатар толыққанды Кубок сериясының жүргізушілеріне 12 (Xfinity) немесе 8 (Truck) қорғалған жарыстарға (жеті плей-офф жарысы, маусымдық финал және бонус ақша бағдарламасы жарыстары) қатысуға тыйым салынды. NASCAR кейде төменгі серияларға қатысуды шектеуге қатысты арнайы жағдайларда да шектеулер қойды, мысалы, 2020 жылғы Go Bowling 235 демалыс күніне бір жарысқа шектеу қойды (соның салдарынан Xfinity немесе Trucks жүргізушісі Кубок жарысына қатыса алмайды, тек резервтік жүргізуші ретінде ғана, мысалы, COVID-19 тестісінің оң нәтижесінен кейін Остин Диллонды ауыстырған Каз Грала сияқты). Сонымен қатар, 2023 жылы Кубок сериясының жүргізушілеріне Xfinity Chicago көше жарысына қатысуға тыйым салынды, тіпті бұл жарыс бонус ақшасы немесе плей-офф жарысы болмаса да.

Қолданылуы

Термин 1997 жылдың мамыр айында Крейг Витковскидің Usenet newsgroup rec.autos.sport.NASCAR ("rasn" деп қысқартылатын) тобында "Tinadog" деген басқа пайдаланушымен болған пікір таласынан пайда болды. Тинадог Дейл Эрнхардтқа қарсы болды және Марк Мартинді ұнатты, ал Витковски керісінше пікірде болды. Витковски Мартиннің өзінің Winston Cup командасы мен ресурстарын төменгі деңгейдегі Busch Grand National Series жүргізушілерін басып тастау үшін пайдаланғанын қатты сынға алды. Батыстың "bushwhacker" деген ескі термині "Busch Whacker" деп өзгертілді. Бұл термин топтың тұрақты қатысушылары арасында қолданыла берді, енді ол негізгі жарысы Cup сериясында өтетін және Busch жарыстарында жеңіске қадам басқан кез келген жүргізушіге қатысты. Бұл терминді Fox Sports комментаторы Майк Джой қолдады, ол да топқа қатысқан еді. Джой бұл терминді эфирде қолданғаннан кейін, басқа да БАҚ өкілдері оны қабылдап, оның кеңінен қолданылуына мүмкіндік берді. 2003 жылы Дейтона халықаралық жарыс трассасында өткен Koolerz 300 Busch Series жарысының Fox телеарнасындағы тікелей эфирінде, 57 айналым қалғанда Джой осы терминге ризашылық білдірді. Кейіннен Fox телеарнасы бұл терминді қолдануды тоқтатты. Бұл, мүмкін, осы тәжірибеге сын көзбен қарағандардың алдында беделді сақтау мақсатында жасалды, немесе, бәлкім, көшбасшылардың көп бөлігі енді Sprint Cup Series жүргізушілері болмағандықтан. Busch Series Nationwide Series болып аталғаннан кейін, "claim jumper" термині пайда болды және бастапқыда Fox комментаторы Ларри МакРейнольдс қолданды, себебі Nationwide – сақтандыру компаниясы. Бұл термин сақтандыру талаптарымен және кен өндіру құқықтарымен байланысты ойын сөз болып табылады. Алайда, бұл термин, сондай-ақ "signal pirate" (Xfinity кабельдік теледидар қызметтеріне қатысты кабельдік теледидар пираттығы немесе пираттық шифрлау) деген ұқсас терминге көп қолданылмады, бірақ кейбір жанкүйерлер кейін спонсорлыққа қатысы жоқ "Cup leech" терминін қолданды. Cup жүргізушілерінің Truck Series жарыстарында қатысуы "tailgating" деп аталады, ал жүргізушілер "tailgators" деп аталады, бірақ бұл қолданыс кеңінен таралған емес.