Кіріспе

Ле Марс – Айова штатының Плимут округінің орталығы. Ол Флойд өзенінің жанында, Сиу-Сити қаласының солтүстік-шығысында орналасқан. 2020 жылғы халық санағы бойынша, қаланың халқы 10 571 адамды құрады. Ле Марс Сиу-Сити қалалық агломерациясының құрамына кіреді.

Тарих

Ле Марс – Wells Enterprises, Inc. компаниясының туған жері, әлемдегі мұзқаймақ өнімдерін бір орында ең көп өндіретін мекеме. Ол өзін "Әлемнің мұзқаймақ астанасы" деп жариялайды, бірақ "Әлемнің мұзқаймақ жаңалықтары астанасы" деп аталуы да тиімді болар еді. Ле Марс 1869 жылы жоспарланған, бірақ Айова Фоллс және Сиу Сити темір жолы компаниясының еншілес кәсіпорны – Айова Фоллс және Сиу Сити темір жолы (кейін Иллинойс орталық темір жолының бір бөлігі) 1870 жылы Ле Марстан Сиу Ситиге қарай жолды аяқтағанға дейін ешбір учаске сатылмаған. Темір жол саяхатшысы Джон Блэр жаңа қалаға саяхат ұйымдастырды, ол сол кезде 1871 жылы Сиу Сити және Сент-Пол темір жолымен байланыс орнату себебінен Сент-Пол торабы деп аталды. Блэр саяхатшы әйелдерден қалаға ат қоюын сұрады, олар өздерінің есімдерінің бас әріптерін пайдаланып аббревиатура жасады: Люси Форд және Лора Уокер, Эллен Клегорн немесе Элизабет Андерхилл, Марта Уир және Мэри Уир, Аделина Суэйн, Ребекка Смит және Сара Рейнольдс. (Кейбір әріптер бірнеше адамды білдіруі мүмкін.) Кейіннен аббревиатурадағы әйелдер кімдер екені туралы әртүрлі пікірлер болды. Мысалы, қаланың веб-сайтында сәл өзгеше тізім бар. 1885 жылы Кембридж университетіне оқуға бармай, Айовада тұруды жөн көрген жас ағылшын Фредерик Брук Клоуз Ле Марста Солтүстік-Батыс Поло лигасының негізін қалады. 1933 жылы Ұлы депрессия кезінде көптеген фермерлердің банктерден ипотекаға алынғанда, тарихшы Артур Шлезингердің мәлімдемесіне сәйкес, "Ле Марста бес жүзден астам фермер сот залына жиналды", бұл Ле Марстың бүкіл елдің назарына түсірді. Фермерлер сот судьясы Чарльз Брэдлиден жаңадан қабылданған заңдар қарастырылғанша ипотекалық сот ісін тоқтатуды талап етті. Судья Брэдли бас тартты. Бір фермер сот залының тек оған ғана тиесілі емес екенін, оның құрылысына фермерлер салықтарынан төленгенін айтты. Халық судьяға шабуыл жасап, оны ұрып, мойнына арқан байлап, басына дөңгелек қақпақ кигізді. Бірақ оны дарға аспады. Президент Джордж Буш 2006 жылдың 3 қарашасында Айова губернаторының үміткері Джим Нассле және Стив Кингті қолдау үшін Ле Марсқа келді. Ол Le Mars Community орта мектебінде 2500-ден астам адам алдында сөз сөйледі. Ле Марс президенттік үміткерлер үшін танымал тоқтау орны болып табылады, олар Айова штатының штаб-квартирасы арқылы өтеді және соңғы бірнеше сайлауда Джо Байден, Барак Обама, Хиллари Клинтон, Митт Ромни, Джон Маккейн және т.б. бұл қалаға сапар шекті.

Wells Enterprises компаниясы

1925 жылы Фред Х. Уэллс кіші және оның ұлдары мұзқаймақ өндіретін зауыт ашты. Бірақ 1928 жылы зауытты (және Уэллс есімін) Fairmount Ice Cream сатып алды. 1935 жылы Фред пен оның ұлдары қайтадан мұзқаймақ сатуға кіріспекші болды, алайда олар енді өздерінің есімін қолдана алмады. Сондықтан олар Sioux City Journal газетінде «Мұзқаймаққа ат қой» атты байқау ұйымдастырды. 25 долларлық жүлде жеңімпазы «Көк қоян» деген атауды ұсынды, себебі оның ұлы Шығыс жұмыртқасы күні дүкендердің терезелерінде көк қояндарды көріп риза болған. 2022 жылы Ferrero Rocher компаниясы Wells Enterprise-ті сатып алды. Қазіргі Ле Марс қаласының көкжиегінде 12 қабатты салқындату мұнарасы бар Wells’ Blue Bunny Dairy зауыты орналасқан, ол «Оңтүстік мұзқаймақ зауыты» деп аталады, себебі ол қаланың оңтүстік жағында орналасқан. 2005 жылы зауытта 1000 адам жұмыс істеді және 75 миллион галлон мұздатылған тәтті өнім шығарылды, ал сүт көбінесе Айова штатының үш ірі сүт шаруашылығынан келді. Бұл зауыттың үлкендігі компанияның әлемдегі ең ірі отбасылық басқарылатын сүт өңдеуші және бір орындағы ең ірі мұзқаймақ өндірушісі болуы мүмкін деген болжамдарға әкелді, ал Ле Марс қаласы өзін «Әлемнің мұзқаймақ астанасы» деп жариялады. Wells өзінің әртүрлі тәтті өнімдерімен танымал, соның ішінде Blue Bunny, Bomb Pop, Blue Ribbon және Chilly Cow брендтері бар. Өзінің тәтті тағамдарын көрсету үшін Le Mars қаласында 2019 жылы қайта жаңартылған мұзқаймақ салоны бар, онда дәстүрлі мұзқаймақ беру станциясы, мұражай экспонаттары, шатырдағы отыру орындары және сыйлық дүкені орналасқан. Ле Марстағы мұзқаймақ салоны Айова штатының ең ірі туристік орталықтарының бірі болып табылады. Ле Марс жыл сайын маусым айының соңында «Мұзқаймақ күндері» атты жылдық мерекелік шара өткізеді, онда мұзқаймақ тойлары, концерттер, өнер көрмелері, шерулер және тағы басқалар сияқты көптеген іс-шаралар ұйымдастырылады.

География

Le Mars (42.788799, −96.165944) координаталарында орналасқан. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 8.55 шаршы миль (22 км²), оның ішінде 8.54 шаршы миль (22 км²) құрлық және 0.01 шаршы миль (0 км²) су алабын құрайды.

2000 жылғы халық санағы

2000 жылғы санақ бойынша қалада 9 237 адам, 3 640 үй шаруашылығы және 2 453 отбасы тұрды. Халық тығыздығы – 3 818 тұрғын үй бірлігі, орташа тығыздығы көрсетілген. Қала тұрғындарының этникалық құрамы: 97,24% ақ нәсілді, 0,45% афроамерикалық, 0,16% американдық үндістер, 0,30% азиялық, 0,09% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 0,94% басқа нәсілдер және 0,81% екі немесе одан көп нәсілге жататын азаматтар. Халықтың 2,44% -ы испандық немесе латын американдықтарды құрады. 3 640 үй шаруашылығының 34,2% -ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрады, 56,0% -ы бірге тұратын жұбайлар, 8,4% -ы күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 32,6% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылығының 28,7% жеке адамдардан тұрады, ал 13,7% -ында 65 жастан асқан жалғыз адамдар тұрады. Үй шаруашылығының орташа мүше саны 2,46, ал отбасының орташа мүше саны 3,05 болды. Жас бойынша бөлінісі: 18 жасқа дейінгілер – 27,2%, 18-ден 24 жасқа дейінгілер – 8,3%, 25-тен 44 жасқа дейінгілер – 27,6%, 45-тен 64 жасқа дейінгілер – 20,3%, ал 65 жастан асқандар – 16,6%. Орташа жас 37 жасқа тең. Әр 100 әйелге 92,3 еркек шақтандырылды. 18 және одан жоғары жастағы әр 100 әйелге 87,8 еркек шақтандырылды. Қаладағы үй шаруашылығының орташа табысы 38 892 доллар, ал отбасының орташа табысы 47 409 доллар құрады. Ер адамдардың орташа табысы 35 936 доллар, ал әйелдердің табысы 21 757 доллар болды. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 19 598 долларға тең. Отбасылардың 4,5% және халықтың 6,2% кедейлік шегінен төмен тұрады, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 7,0% және 65 жастан асқандардың 6,7% осы санатқа жатады.

Білім

Ле Марс қаласында екі білім беру мекемесі бар, біреуі мемлекеттік, екіншісі жеке.

Ле Марс қоғамдық мектеп ауданы

Le Mars Community School District – 2000-нан астам оқушыны PK–12 сыныптарында оқытатын мемлекеттік мектеп. Жергілікті жерде "Community" деп белгілі Ле Марс қауымының талисманы – бульдог. Ле Марс 2019 жылдың шілдесіне дейін Lakes Conference мүшесі болды, содан кейін Missouri River Conference-ке өтті.

Гелен католик мектептері

Геллен католиктік мектебі – Сиу-Сити Рим-католик епархиясымен байланысты жеке мектеп, PK–12 сыныптарында 350-ден астам оқушыға білім береді. Гелен католиктік мектебінің таңбасы – сұңқар. Гелен католиктік мектебі "Соғыс бүркіті" конференциясының қатысушысы.

Вестмар университеті

Вестмар университеті Ле-Марс қаласындағы жеке меншік, төрт жылдық либералды өнер колледжі болды. Ол 1997 жылғы 21 қарашада мәңгі жабылды.

Әуежайлар

Ле Марс қалалық әуежайы Ле Марс қаласының меншігінде және қаланың орталық бизнес ауданынан оңтүстік-батысқа қарай екі теңіздік миль (3,7 км) қашықтықта орналасқан.

Негізгі жолдар

АҚШ-тың 75-ші бағыты Ле-Марс қаласы арқылы солтүстіктен оңтүстікке қарай өтеді. Айова штатының 3-ші бағыты Ле-Марс қаласы арқылы шығыстан батысқа қарай өтеді. Айова штатының 60-шы бағыты Ле-Марстың солтүстік жиегінен басталып, солтүстік-шығысқа қарай Миннесота шекарасына дейін созылады.