Кіріспе

Фонда – АҚШ-тың Айова штатындағы Покахонтас округінде орналасқан қала. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 636 адамды құрады.

Тарих

Фонда қаласы бастапқыда Марвин деп аталған. Бірақ, Марвин Айова штатындағы Мэнсон қаласына тым ұқсас болғандықтан және пошта жөнелтімдері шатасқаннан кейін, қала басшылары 1874 жылы оның атын Фонда деп өзгертіп қойды. "Фонда" деген атпен жақын орналасқан муниципалитет – Нью-Йорк штатындағы Фонда қаласы.

География

Фонда (42.582819, 94.845810) координаталарында орналасқан. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 3 шаршы километрді құрайды. Қала Айова штатының ең соңғы мұздық кезеңде пайда болған Де-Мойн қыратының батыс шетінде жатыр. Де-Мойн қыраты Орта Батыстың далалық ойпаңдар аймағының бір бөлігі. Жер бедері көлбеу, жай ырғақты. Сулы жерлер, мұздықтан қалған тастар, шеңберлі қырқалар және кең жазықтар Фонданың төңірегіндегі жерді сипаттайды. Табиғи жағдайда жер суы аз, бірақ адамдар суды ойпаңдардан жергілікті салаларға бағыттау үшін кең ауқымды дренаж желісін (плиткалар) салған. Фонда төңірегіндегі дренаждар Биг-Седр-Крикке құяды, ол Ракун өзенінің саласы. Бұл су жолы 1900 жылдардың басында арнасы өзгертілген, қаланың батыс жағынан өтеді. Оның иректелген бастапқы жолының іздері әлі де бар, әсіресе Фонда гольф клубында және Католик шіркеуінің артындағы мектеп ауласында көрініс береді. Қаладан солтүстік-батысқа қарай 6 шақырым жерде Сункен Гроув жабайы табиғатты қорғау аймағы (WMA) орналасқан, ол өткен шақтарды еске салады. Үлкен кеуекті батпақтар ормандар мен далалармен қоршалған. Бұл аймақ көшпенді құстардың көп саны мен жануарлардың тұрақты популяциясына мекен. Бұл мемлекеттік жер учаскесі жақында кеңейтіліп, Лео Шимон аймағымен іргелес орналасқан. Екі аймақ бірге жерді құрайды, жалпы ауданы екі шаршы километрден аспайды. Фонда төңірегіндегі қалған жерлер ауыл шаруашылығына арналған. Жүгері мен сояның кең алқаптары шағын жерлермен және шошқа шаруашылықтарымен (концентрленген мал өсіру орталықтары) араласады. Қаланың және аймақтың өркендеуіне шаруашылықтың қарапайым өмір салтынан өнеркәсіптік модельге көшу үлкен әсер етті. Фермерлердің азаюы, ауыл шаруашылығы өнімдерінің сұрыпталуы, агрохимиялық заттардың көбеюі және топырақ өңдеудің күшеюі қаланың және оның айналасындағы ауылдың экономикалық жүйесін теңгерімсіздікке түсірді. Фондадағы AgPartners элеваторының бір бөлігі Cargill компаниясына тиесілі. Қала төңірегіндегі шошқа шаруашылықтарының көпшілігі Джексон қаласында орналасқан New Fashion Pork сияқты корпорацияларға тиесілі. Покахонтас округінде шаруа қожалықтарының саны күрт азайды. 1969 жылы 1369 шаруа қожалығы болса, 1997 жылы олардың саны 778-ге дейін төмендеді. Осы кезеңде шаруашылықтың орташа көлемі 265 гектардан 459 гектарға дейін артты. 1969 жылы 844 шаруа қожалығы 176 705 шошқа сатқан, ал 1997 жылы 162 шаруа қожалығы 248 666 шошқа сатты. 1982 жылы 14 құс шаруашылығында 69 911 қабатты құс өсірілсе, 1997 жылы мұндай шаруашылықтар мен құстар жоқ болды. 1982 жылы округте жайылымдар мен алқаптар болды, бірақ 1997 жылға қарай бұл көрсеткіш азайды. Фондадан оңтүстікке және шығысқа қарай 217 шақырым жерде орналасқан Де-Мойн қаласы өзінің ішу суының көп бөлігін Ракун өзенінен (сонымен қатар Биг-Седр-Крик арқылы) алады. 1978 жылдан 2004 жылға дейін су қабылдау станциясындағы нитраттардың (агрохимиялық зат) салдарынан ластану 4,5 мг/л-ден 7,7 мг/л-ге дейін өсті. Нитраттарды тұтыну "көк нәресте синдромына" байланысты.

2000 жылғы халық санағы

2000 жылғы халық санауы бойынша қалада 648 адам, 288 шаруашылық және 160 отбасы тұрды. Халық тығыздығы 339 тұрғын үй құрады, орташа тығыздық – [мәлімет жоқ]. Қала тұрғындарының этникалық құрамы: 98,61% ақ нәсілді, 0,31% афроамерикалық және 1,08% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілдегі испан немесе латын американдықтары халықтың 1,70% құрады. 288 шаруашылықтың ішінде 23,6% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрады, 44,4% – бірге тұратын жұбайлар, 7,3% – күйеуі жоқ әйел басқаратын шаруашылықтар, ал 44,1% – отбасы емес. Барлық шаруашылықтың 41,3% жеке адамдардан тұрады, ал 26,4% – 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз тұратын адамдар. Шаруашылықтың орташа мүше саны 2,13, ал отбасының орташа мүше саны 2,89 адамды құрады. Жас бойынша бөлінісі: 18 жасқа дейінгілер – 22,8%, 18-24 жас аралығындағылар – 4,5%, 25-44 жас аралығындағылар – 22,5%, 45-64 жас аралығындағылар – 17,7%, 65 жастан асқандар – 32,4%. Орташа жас – 45 жас. Әр 100 әйелге 91,2 еркек шақтанды. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 90,1 еркек шақтанды. Шаруашылықтың орташа табысы 26 731 доллар, ал отбасының орташа табысы 37 500 доллар болды. Ер адамдардың орташа табысы 26 597 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 16 667 долларды құрады. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 15 626 доллар. Отбасылардың 7,1%-ы және халықтың 11,1%-ы кедейлік шегінен төмен тұрады, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 18,8%-ы және 65 жастан асқандардың 10,7%-ы.

Білім

Фонда қаласын Ньюэллдегі Ньюэлл Фонда біріккен мектеп ауданы қамтамасыз етеді, ол Ньюэллде Ньюэлл Фонда орта мектебін басқарады. 1993 жылдың 1 шілдесіне дейін Фонда мектеп округінің құрамында болды, содан кейін Ньюэлл Фондаға біріктірілді.