Кіріспе
Минто – Канаданың Нью-Брансуик провинциясында Санбери және Куинс округтерінің шекарасында орналасқан елді мекен. Ол Гранд-көлдің солтүстік жағалауында, Фредериктон қаласынан солтүстік-шығысқа қарай шамамен 50 шақырым қашықтықта жатыр. Минто 2023 жылға дейін ауыл статусына ие болды, содан кейін жаңа құрылған Гранд-Лейк ауылына қосылды. Минтоның қазіргі атауы 1904 жылы Канаданың сегізінші генерал-губернаторы, Минто графы зейнетке шыққан кезде берілген. Айтуынша, ауыл осы атауын жергілікті Минто қонақ үйінен алған. 1903 жылғы "Сент-Джон Дейли Сан" газетінде былай делінген: "Минто деген ат осылай пайда болды деседі. Монктоннан Кеннеди мырзаға жіберілген хат Монктондағы Минто қонақ үйінің аты жазылған конвертке салынған. Отбасы бұл атты қонақ үйіне өте қолайлы деп тапқандықтан, оны осылай атаған. Сосын жергілікті халық та осы атты қабылдап алған, ал теміржол қызметкерлері де осылай атаған".
Тарих
Гранд-Лейк көмір өндіру саласы 1630 жылдары француз қоныс жайлаушылары, акадиялықтар деп аталатын, Көмірлік сарқырама аймағында (қазіргі Чипман, Нью-Брансуик) жер бетіндегі көмір кен орындары туралы білген кезде басталды. Француздар Сент-Джон өзенінің сағасындағы бекінісінде көмірді пайдаланған және 1639 жылы сол кездегі Бостон деп аталған аймақтағы британдық колонияға көмір сата бастады. Бұл коммерциялық көмір саудасы Канаданың Парктер кеңесінің тарихи орындары мен ескерткіштерінің кеңесі тарапынан ұлттық тарихи оқиға және Америкадағы көмірдің алғашқы экспорты ретінде мойындалды. Минто депрессияны сезінбеді, немесе кем дегенде оны Канаданың көптеген басқа жерлері сияқты сезінбеді; рецессия мен Ұлы депрессия кезінде Минто көмір өндірудің өрбуінен пайда тапты. Көмір 1900 жылдардың басында қауымға қаржылық жақсарту деңгейін әкелді, ал 1930 жылдардың соңында компаниялар үшін табысты кәсіпке айналды, сол кездегі кедейленген қауымға ашаршылық пен ауру әкелді. 1937 жылы «Біріккен кеншілер журналында» былай делінген: «Америка құрлығында [Минтода] ашкөздік, қатыгездік, суық, қиыншылық және мұқтаждық элементтерін біріктіретін басқа дандайсыз жағдай жоқ». Минтоның көмір өндіру ісінің басында жер иелеріне өздерінің жерлерінде коронадан лицензия алмастан немесе роялти төлеместен кен қазуға рұқсат берілді, бұл 1915 жылы тоқтатылды. Өрбу кезінде кенді өндіру жағдайлары мен кеншілер отбасыларының тұрғын үйлері нашарлап, жалақы төмендеді және кен орындарында және кеншілер отбасыларына берілген үйлерде күтімнің жетіспеушілігі байқалды. Минтодағы көмір өндіру саласымен байланысты қайтыс болғандардың саны туралы нақты мәліметтер жоқ болғанымен, қаза болғандар болды.
Минто мен оның маңындағы қауымдарды біріктіру
2023 жылдың 1 қаңтарында Минто Чипман ауылымен және бес жергілікті қызмет аймағының толығымен немесе бір бөлігімен біріктіріліп, Grand Lake жаңа ауылы құрылды. Ауылдың атауы ресми түрде қолданыста қалып отыр. Минто және Чипман ауылдары мәжбүрлі біріктіруге қарсылық білдірді. Минтоның мэрі (2021), Эрика Барнетт, Минто ауылының Facebook желісінде жарияланған хатында "үкіметтің қазіргі жоспары Минтоның да, Чипманның да ең жақсы мүддесіне мүлдем сай емес" деді. Ол сондай-ақ, бұл ауылдарға бөлінетін облыстық қаржыландыруды азайту екенін атап өтті. Бұл ауыл тұрғындарының арасында алағайлық тудырды, олар ауылдың азын-малын, мысалы, күтіммен ұсталып келген мұз сарайын жоғалтудан қорқып қалды. Халық сонымен қатар "емханаларды, мектептерді және өрт сөндіру бекеттерін біріктіруге тура келеді" деп алаңдады. Екі ауылдың арасындағы 24 шақырымдық қашықтық әлдеқандай қиындықтарға себеп болуы мүмкін.
Көмір өндіру өнеркәсібі
Көмір тасымалдау қажеттілігі темір жолды Минтоға жеткізді және бұл аймақты "Канададағы ең гүлденген жер" етуге тиіс болды. Нью-Брансуик орталық темір жолы Чипман қаласында аяқталды (Минтодан солтүстік-шығысқа қарай 15 миль (24 км) қашықтықта) және 1901 жылы темір жолды ауыл арқылы Фредериктонға дейін салу және оны Канадалық Тынық мұхиты темір жолымен қосу жоспарланды. 1904 жылға қарай темір жол Минтоға дейін аяқталды, бұл кездегі Орталық темір жолымен бірікті, бірақ 1905 жылы Фредериктонға дейінгі құрылыс тоқтатылды және қалған бөлігі 1913 жылға дейін салынбады. Минто арқылы өтетін темір жол желілері толығымен алынып тасталғанымен, темір жол станциясы жергілікті мұражай ретінде әлі де жұмыс істеп келеді. 2010 жылдың соңында Минтодағы көмір өндірісі, соңғы көмір өндіруші компания NB Coal жабылғаннан кейін аяқталды. Ұлы депрессияның алғашқы жылдары Нью-Брансуик Энергия Корпорациясы провинцияның алғашқы жылу электр стансасын ауылдың оңтүстігінде, Гранд-Лейк көлінің жағасында салды. 1931 жылы ашылған Гранд-Лейк электр стансасы, жақын жердегі кен орындарынан көмірмен қамтамасыз етілді. NB Power компаниясының еншілес компаниясы NB Coal, Минто аймағындағы жалғыз кен өндіруші компания болып, ашық әдіспен кен өндірумен айналысты. NB Power, 2010 жылдың маусым айында станцияның лицензиясының мерзімі біткеннен кейін Гранд-Лейк стансасын жапты. 2000 жылдан бері NB Coal-дың жалғыз тұтынушысы болғандықтан, NB Coal 2009 жылдың желтоқсанында жабылды. 2012 жылдың 19 сәуірінде Гранд-Лейк электр стансасы бұзылды, осы кезде Минтодағы барлық көмір өндірісі тоқтатылды.
Екінші дүниежүзілік соғыс лагері
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Канаданың шығысындағы ең үлкен интерн лагері Минто ауылынан батысқа қарай 10 шақырым жерде орналасқан Рипплс ауылында болды. Бастапқыда ол неміс және австриялық еврейлердің, дінге берілгендерінің де, берілмегендерінің де, сондай-ақ фашизмге қарсы басқа босқындардың үйі болды, барлығы да нацистерден Англияға қашып келгендер еді. Кейіннен, фашизмге қарсы босқындар Канада өміріне жіберілгеннен кейін, ол көбінесе неміс соғыс тұтқындарының лагеріне айналды.
Бұл интерн лагері қазір туристер келіп көретін қорғалатын орын. Лагерь орнында қалған жалғыз құрылыс – жолдан көрінетін тақташасы бар су мұнарасының негізі. Жаяу жол орманға жетелейді, онда лагерьдің бірнеше қиратылыстары мен аймақты сипаттайтын тақтайшаларды табуға болады. Минтоның әкімшілік ғимаратында лагерьге арналған шағын мұражай орналасқан.
Демография
Статистика Канадасы жүргізген 2021 жылғы халық санағында Минтода 2234 адам болды, олар оның 1145 жеке тұрғын үйінің 1043-інде тұрды, бұл 2016 жылғы 2305 адамнан азаюды көрсетті. Жер көлемі 229 км² болса, 2021 жылы халық тығыздығы құрады. Жарықтандырылған және жарықтандырылмаған бейсбол алаңдары, екі отбасылық саябақ, табиғат жолдары, тау велосипедіне арналған жолдар, аң аулау және балық аулау мүмкіндіктері бар. Минтода жыл сайын екі фестиваль өтеді. Жазда маусым-шілде айларында Минто көмір өндіру фестивалі тойланады, ол алғаш рет 1972 жылы ұйымдастырылды. Қараша-желтоқсан айларында тағы бір фестиваль өтеді, ал алғашқы жылдық шеру 2010 жылы өткізілді. Жыл сайын тау велосипедімен жарысатын спортшылар "Көміршінің өкпесі" деп аталатын жарыс үшін Минто қаласына келеді. Бұл шыдамдылық жарысы 20 км, 40 км немесе 60 км Минтоның тау жолдарымен өтеді.
Білім
Минтода екі мектеп бар: Минто бастауыш және орта мектебі, сондай-ақ Минто еске алу жоғары мектебі. Екі мектеп те сабақтан тыс іс-шаралар ұсынады, оның ішінде спорттық клубтар, мақсатты жерлерді сақтау, өзара көмекшілер және студенттік басқару. Минто бастауыш және орта мектебі салыстырмалы түрде жаңа ғимарат болса, Минто жоғары мектебі 1939 жылы салынғаннан бері жаңартуды қажет етті; негізгі қабаттағы спорт залы жақында театрға айналдырылды (Минто бастауыш және орта мектебінде де бар) және оған жер астындағы жаңа спорт залы мен шеберхана қосылды. 2011 жылы Нью-Брансуик қоғамдық колледжінің (NBCC) Фредериктон кампусы Минто аймақтық жеткізу орталығының (Minto Regional Delivery Site) филиалын ашты.