Кіріспе
Сиэтлдің жер асты жолдары – АҚШ-тың Вашингтон штаты, Сиэтл қаласының Пионер сквер ауданындағы жер асты дәліздері мен жертөлелер желісі. Қала 19-ғасырдың ортасында салынып жатқанда бұл жерлер жер бетінде болған, бірақ көшелер биіктелгеннен кейін пайдаланылмай қалды. Соңғы онжылдықтарда бұл орын туристерге танымал болды және аймақ бойынша экскурсиялар ұйымдастырылуда.
subterranean walkways
The Seattle Underground is a network of underground passageways and basements in the Pioneer Square neighborhood of Seattle, Washington, United States. They were located at ground level when the city was built in the mid 19th century but fell into disuse after the streets were elevated. In recent decades, they have become a tourist attraction, with guided tours taking place around the area.
Тарих
1889 жылғы 6 маусымда сағат 14:20-да ағаш өңдеу шеберханасында кездейсоқ құлап түскен желім қайнатылатын ыдыс Сиэтл тарихындағы ең қиратушы өрттің бастауы болды. Осы Сиэтлдің Ұлы өртінен кейін жаңа құрылыстар қабырғалы болуы тиіс болды, ал қаланың көшелері бір-екі қабатқа көтерілді. Пионер алаңы бастапқыда көбінесе толтырылған жағалау аймағында салынған және жиі су тасқынына ұшыраған. Жаңа көше деңгейі сондай-ақ Эллиотт шығанағына құйылатын кәріздердің жоғары толқын кезінде кері ағып қалмауын қамтамасыз етті. Көшелерді қайта жаңарту үшін, көшелер бетон қабырғалармен жабдықталды, бұл қабырғалар мен көшелердің екі жағындағы ғимараттар арасында тар жолдарды құрады, ал көше орналасқан жерде кең "жол" пайда болды. Табиғи тік беткейлер пайдаланылды және материал кең "жолға" ағызылды, көшелерді қалаған жаңа деңгейге көтеру арқылы, әдетте бұрынғыдан 4 метрге, ал кейбір жерлерде 9 метрге дейін көтерілді. Бастапқыда жаяу жүргіншілер көше деңгейінен ғимарат кіреберісі алдындағы тротуарға өту үшін баспалдақтарды қолданды. Жол бетінің үстіне, суға батқан тротуарлардың үстінен кірпіштен аркалар салынды. Шатыр тәрізді терезелер (кейіннен аметист түсті мөлдір шыныдан жасалған кішкентай панельдермен жабдықталған, олардың үстінен жүріп өтуге болатын) көтерілген көше мен ғимарат арасына орнатылды, осылайша қазір Сиэтл жер асты деп аталатын аймақ пайда болды. Саудагерлер мен үй иелері ғимараттарын қайта жаңартуға кіріскенде, бірінші қабаттың жер астына өтетінін, ал келесі қабат жаңа бірінші қабат болатынын білді. Сондықтан бастапқы бірінші қабаттың есіктері мен терезелерінде әшекейлер азырақ болды, бірақ жаңа бірінші қабаттың терезелері көп әшекейленген. Жаңа тротуарлар аяқталғаннан кейін ғимарат иелері өз бизнесін жаңа қабатқа көшірді, бірақ саудагерлер өрттен аман қалған ғимараттардың ең төменгі қабаттарында бизнес жүргізуді жалғастырды, ал жаяу жүргіншілер шатыр тәрізді терезелермен жарықтандырылған жер асты тротуарларын пайдалануды жалғастырды (олар әлі де кейбір көшелерде көрініп тұр). 1907 жылы қала 1909 жылғы Сиэтлдегі Әлемдік көрмеден (Аляска-Юкон Тынық мұхиты көрмесі) екі жыл бұрын, обадан қорқу себебімен жер астын жабық деп жариялады. Подвалдар тозуға тасталды немесе қойма ретінде пайдаланылды. Кейбіреулері үйсіздерге арналған заңсыз жатақханаларға, құмар ойындары ойналатын залдарға, жасырын барга және опиум үйлеріне айналды.
Саяхаттау
Сиэтл жерастының тек шағын бөлігі қалпына келтіріліп, экскурсиялар арқылы қауіпсіз және қоғамға қолжетімді етілді. 1965 жылы жергілікті тұрғын Билл Спейдель «Билл Спейделдің жерасты саяхаты» атты турды ресми түрде құрды, ол Пионер ғимараты мен оған жақын ғимараттардан әлі де жұмыс істеп келеді. Саяхат маршруты қолданыстан шыққан дүкендер, артефакттар және көптеген туннель кіреберістері арқылы өтеді. 2013 жылы жерасты желісінің басқа бөлімдерін пайдаланатын «Beneath the Streets» атты екінші тур ашылды.