Кіріспе

Велман – АҚШ-тың Айова штатындағы Вашингтон округінде орналасқан қала. Ол Айова Сити, Айова метрополиялық статистикалық аймағының құрамына кіреді. 2020 жылғы халық санауы бойынша, қаланың халқы 1524 адамды құрады.

Тарих

Велман Джозеф Эдвард Велманның есімімен аталады, ол 1879 жылдың шілде айында теміржол құрылысына өз егістігінің бір бөлігін, соның ішінде депо жанындағы участақтарды берген. Велман мырза 1824 жылдың 12 мамырында Кентукки штатының Лоуренс округінде дүниеге келген, 1859 жылы фермасын сатып алған және 1901 жылдың 14 қаңтарында Велманда қайтыс болған. Аймақтың алғашқы еуропалық қоныстануы 1839 жылы Велманның солтүстігіндегі Инглиш өзенінің солтүстік жағында болған. 1842 жылы диірмен жұмыс істей бастады, ал 1848 жылы Уассонвилл қаласы жоспарланып, картаға түсірілді. Уассонвилл паромдары Айова-Ситиден Оскалузаға және батыс шекарасына дейінгі маңызды аумақтық жолға қызмет еткен. 1850 жылға қарай саяхатшылар үйі салынды және халық саны 300-ге жетті. Инглиш өзенінен жиі болатын су тасқынынан шаршаған Уассонвилл тұрғындары 1855 жылы Уассонвилльдің оңтүстігіндегі биік жерде Дейтон ауылын құрды. Дейтон 1860 жылдан 1880 жылға дейін аймақтың негізгі сауда орталығы болды, ал 1878 жылы АҚШ пошта басқармасы оның атауын Дейтонвилл деп өзгертті.

Шолу

Велман 1878 жылы құрылған және 1979 жылы 100 жылдық мерекесін тойлады. Қала жыл сайын отбасылық мереке ретінде 4 шілде күні тойланады. Қаланың ұраны: "Көңіл жасайтын қала". Жергілікті апталық газет – "Велман Адванс". Қала өз ерікті жедел жәрдем қызметімен және ерікті өрт сөндіру бөлімімен қамтамасыз етілген, ол 1978 жылы 100 жылдығын атап өтті. Барлық аумақта кеңейтілген 911 қызметі қолжетімді. Қала шегінде екі муниципалдық саябақ орналасқан. Солтүстік саябақта жарықтандырылған теннис корттары, бейсбол алаңдары, ойын алаңдары, YMCA және музыкалық аспаптар сақтауға арналған жабық ғимарат сияқты демалыс мүмкіндіктері бар. Оңтүстік саябақ "Смит-Крик" арнасының бойында орналасқан және ат спорты жарыстары мен түрлі ойын-сауық шараларын өткізуге кеңінен қолданылады. Ағылшын өзені Велманның солтүстігінен ағып өтеді, көптеген көрікті жерлерге, жаяу серуендеуге, каноэмен жүруге және құстарды бақылауға мүмкіндік береді. Қалада құмды жасыл жетектері бар сирек қалған гольф алаңдарының бірі бар.

2000 жылғы халық санағы

2000 жылғы санақ бойынша қалада 1393 адам, 549 үй шаруашылығы және 372 отбасы тұрды. Халық тығыздығы 570 тұрғын үй бірлігін құрады. Қаланың нәсілдік құрамы: 98,71% ақ нәсілді, 0,14% американдық индейлер, 0,07% азиялықтар, 0,22% басқа нәсілдерден және 0,86% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілдегі испан немесе латын американдықтары халықтың 1,36% құрады. 549 үй шаруашылығының 29,0% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрды, 55,6% -ы бірге тұратын жұбайлар, 8,6% -ы күйеуі жоқ әйелдер басқаратын үйлер, ал 32,2% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 30,4% жеке адамдардан тұрды, ал 16,0% -ы 65 жасқа толған немесе одан асқан жалғыз адамдар тұратын үйлер. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,40 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 2,96 адамды құрады. 24,8% 18 жасқа дейінгілер, 7,4% 18-ден 24 жасқа дейінгілер, 23,8% 25-тен 44 жасқа дейінгілер, 19,6% 45-тен 64 жасқа дейінгілер және 24,4% 65 жасқа толған немесе одан асқандар. Орташа жас 40 жас болды. Әр 100 әйелге 94,6 еркек сай келді. 18 жастан асқан әр 100 әйелге 85,5 еркек сай келді. Қаладағы үй шаруашылығының орташа табысы 37 083 доллар, ал отбасының орташа табысы 40 568 доллар құрады. Ер адамдардың орташа табысы 28 750 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 23 807 доллар болды. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 17 430 долларға тең. Отбасылардың 5,8% және халықтың 7,3% кедейлік шегінен төмен тұрды, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 7,2% және 65 жастан асқандардың 10,2% кедейлікте өмір сүрді.

Білім

Жергілікті мемлекеттік мектептер қатарында Мид-Прейри орта мектебі және Батыс бастауыш мектебі бар, олар Мид-Прейри қауымдастық мектеп округінің құрамына кіреді. Солтүстік-шығысқа қарай жеке христиан мектебі – Хиллкрест академиясы орналасқан. Айова университеті Айова-Сити қаласынан 40 шақырым қашықтықта.

Шіркеулер

Велман қаласында жеті түрлі шіркеу бар: Асбери методистік шіркеуі, Әулие Жозеф католик шіркеуі, Бірінші баптист шіркеуі, Жаңа өмір қауымдастық шіркеуі, Велман меннонит шіркеуі, Жақсы Көмекші лютеран шіркеуі және Сион христиандық бірлестігі.