Кіріспе

Progg – 1960 жылдардың соңында басталып, 1970 жылдары кеңінен таралған Швециядағы солшыл және коммерциялық емес музыкалық қозғалыс. Ағылшын тіліндегі «прогрессивті музыка» немесе «прог-рок» терминдерімен шатастырмау керек, progg – бұл швед тіліндегі «progressiv musik» музыкалық прогрессивизм сөзінің қысқартылған түрі. Progg топтары прогрессивті рок орындаса да, қозғалыс көптеген түрлі музыкалық жанрларды қамтыды. Саяси progg қозғалысы 1975 жылы Стокгольмде өткен «Евровидение» ән байқауына қарай шиеленісті күйге жетті, бұл байқау Брайтондағы ABBA жеңісінен кейін ұйымдастырылған болатын. «Музыка бәйге емес» деген пікір білдіріліп, наразылық ретінде «балама фестиваль» өткізілді. Осы тартыс нәтижесінде Швеция 1976 жылғы «Евровидение» ән байқауына қатыспады. Progg қозғалысы өнер, театр және дизайн салаларындағы ұқсас қозғалыстармен, сондай-ақ баламалы өмір салты мен солшыл көзқарастармен тығыз байланысты болды. Саяси қозғалыс болғанымен, progg деп аталған кейбір топтар ешқандай саяси бағдарламаны ұстанбады. Бұл музыканы ойнаған және тыңдаған адамдар швед тілінде proggare («проггерлер») деп аталды.

Тарих

Альтернативті топтар 1960-шы жылдардың соңында құрыла бастады, бірақ бұл қозғалыс 1970 жылдың жазында толыққанды дамыды. 12-14 маусым аралығында Стокгольмдегі Gärdet алаңында ірі альтернативті музыка фестивалі өтті. Фестивальге рұқсат алынбағандықтан, ол заңсыз өткізілді. Жаңа тәуелсіз дискілік компания Silence фестивальде орындалған музыкадан жинақ шығарды, оны алғашқы дискісі ретінде таратты және Träd, Gräs och Stenar және Gudibrallan сияқты фестивальде өнер көрсеткен бірнеше топтармен келісім шарттарына қол қойды. 1971 жылы MNW құрылды. Осы онжылдық бойы progg қозғалысы Швецияның музыкалық кеңістігінде маңызды орынға ие болды. Алайда, 1970-ші жылдардың соңында қозғалыс төмендеуге бет бұрды, көптеген топтар тарап кетті және музыкалық форумдар жабылды. Солшыл идеология жастар арасында бұрынғыдай күшін жойды, ал рок және халық музыкасы хард-рок және электронды музыка сияқты жаңа жанрларға қарағанда аз танымал болды.

Қозғалыс

1960 жылдардың соңында көптеген музыканттар мен музыкамен айналысатын адамдар поп музыкасының коммерциялануына қарсы болды. Атап айтқанда, Silence және MNW жазбалар компаниялары құрылып, осы жаңа музыканы жазып, шығара бастады. Олар SAM дистрибьюциясы деп аталатын жаңа дистрибьюторлық компания құрды, ол балама жазбалар компанияларының пластинкаларын таратты. Сондай-ақ, көптеген швед қалаларында концерттерді коммерциялық делдалсыз, мысалы, кәдімгі концерт ұйымдастырушыларсыз өткізуге болатын «музыкалық форумдар» деп аталатын орындар құрылды. 1970 жылдардың ортасында шамамен 75 музыкалық форум жұмыс істеді. Бұл қозғалыстың өзі «musikrörelsen» деп аталатын, «музыка қозғалысы» деген мағына беретін сөзбен сипатталды.

Музыка

Прогг біркелкі дыбысқа ие болмады және музыкалық стильдердің кең спектрін қамтыды. Бо Ханссон, Кебнекайсе, Сёдра Бергенс Балалайка оркестрі, Блаа Тåгет, Хула Бандула Банды, Ұлттық театр, Даг Ваг және Ян Хаммарлунд сияқты көптеген әртістер болды. Көптеген мәтіндер швед тілінде болса, сол кездегі Швециядағы басқа поп және рок музыкасы үшін ағылшын тілі ортақ тіл болды. Екі ірі прогг жазба компаниясының музыкалық профилі шамалы ерекшеленді.

Пікірлер

Прогресс қозғалысы капитализм мен коммерцияға қарсы нақты позиция алды, бірақ ол біртекті қозғалыс емес еді. Саяси көзқарастар анархизм мен коммунизмнен бастап, көбінесе солшыл бағыттағы көзқарастарға дейін жетеді. Үкіметтегі Социал-демократиялық партиямен қарым-қатынас тым жақсы болған жоқ, бұл Гудибралланның "Sosse" ("Социал-демократ") әнімен мысалға келтіріледі. Қозғалыстағы аз ғана адам саяси партия мүшесі болды, алайда коммунистік партиялар – Швецияның коммунистік партиясы мен Швеция коммунистік партиясы өздерінің жазба компанияларын құрды, олар қозғалысқа қосылды. Біріккен ФНЛ топтары Вьетнамның азаттық үшін ұлттық фронтына қолдау көрсету үшін күшті қозғалыс болды, ал прогресс топтары олардың митингілерінде жиі өнер көрсетті. Прогресс топтары сол кездегі басқа да ірі митингілерде өнер көрсетті, мысалы Стокгольмдегі Кунгстрадгарден саябағындағы қарағайларды кесуді тоқтатуға қол жеткізген наразылық, сондай-ақ 1975 жылы Бастадтағы Пиночеттің басқаруымен келген чилилік теннисшілерге қарсы теннис матчтарын тоқтатуға бағытталған наразылық. 1977 жылы Silence жазба компаниясы студиясын Вәрмланд провинциясының ормандарындағы шағын Коппом ауылына көшірді.

Мұра

Прогг қозғалысының кейбір орындаушылары музыка ойнауды жалғастырып, жылдар бойы танымал бола білді, мысалы, Бьёрн Афзелиус, Микаэль Вихе, Тотта Наслинд және Пепс Перссон. Прогг туралы стереотиптік пікір – ол 1970-ші жылдардың ескірген және қалыптан тыс музыкасы деген болжам. Алайда, 1990-шы жылдардың соңынан бері көптеген прогг-топтар жаңадан өркендеуді басынан өткерді, көптеген ескі топтар концерттер үшін және жаңа жазбалар жасау үшін қайта құрылды, мысалы Träd, Gräs och Stenar және Samla Mammas Manna. Кейбір топтар, мысалы Nationalteatern, 21-ші ғасырда да ұзақ гастрольдік сапарлар жасап, жаңа буынға ескі әндерін орындап береді. Silence компаниясы 1970-ші жылдардағы көптеген әндерін CD форматында қайта шығарды, ал прогг музыкасы бар ескі винилдік пластинкалар қымбат бағамен сатылады. Прогг музыкасына сілтеме жасайтын жаңа музыканттар пайда болды, оларды кейде "жаңа прогг" (nyprogg) деп атайды, мысалы Dungen, Hovet, Cirkus Miramar және Doktor Kosmos. 2000 жылғы "Бірге" фильмі прогг дәуіріндегі Швецияда өтеді және көптеген прогг музыкасын қамтиды. Швед комиксінің суретшісі Дэвид Несл "Маскалы проггер" ("Den Maskerade Proggaren") кейіпкерін прогг қозғалысы мен алтын ғасыр супергерой комикстерінің пародиі ретінде жасады.