Кіріспе
Браун округі, Канзас штатындағы қала
Hiawatha (иовай тілінде Hári Wáta деп айтылады) – АҚШ-тың Канзас штатының Браун округінің ең ірі қаласы және округ орталығы.
Этимология
Б. Л. Райдер Хьяватаға ат қоюға жауапты болған, жас үндістің атын Генри Уодсворт Лонгфеллоудың "Хьяватаның әні" поэмасынан алған. Поэмада легендарлы Онондага және Мохаук үндістерінің көшбасшысы Хиавата туралы айтылады. Бұрынғы Айовай Сак резервациясының және қазіргі Канзас және Небраска Айовай тайпасының жанында орналасқан Хьявата, Айовай тілінде Хари Вата деп аталады, бұл "Мен алысқа қараймын" деген мағынаны білдіреді.
19 ғасыр
Хиавата 1857 жылы құрылған, осылайша штаттың ең көне қалаларының біріне айналды. Джон М. Коу, Джон П. Уэллер және Томас Дж. Драммонд қаланы ұйымдастыруда маңызды рөл атқарды, ал қала орны 1857 жылдың 17 ақпанында белгіленді. 1858 жылы Хиавата Браун округінің орталығы болды, ал алғашқы мектеп 1870 жылы есігін ашты. Басты көше Орегон жолының құрметіне Орегон көшесі деп аталды. Одан солтүстікке қарайғы көшелер Орегон жолының солтүстігінде қоныстанған үнді тайпаларының аттарымен, ал оңтүстікке қарайғы көшелер Орегон жолының оңтүстігіндегі тайпалардың аттарымен аталады.
20 ғасыр
Бұл қалада елдегі ең ұзақ жылдардан бері үздіксіз өтіп келе жатқан Хэллоуин шеруі 1914 жылдан бастау алады. 2012 жылы The New York Times газетінде жазылғандай, "суретші Боб Монтана Арчи мен оның достарының алғашқы суреттерін салып, оларды Ривердейл деп аталған, орталық батыстағы көркем қалаға орналастырды, себебі Нью-Йорктік мырза [Джон] Голдуотер Хьяватада өткізген шағын кезеңін жылы есінде сақтаған" Голдуотер 17 жасында автостоппен осы қалаға жетіп, Хьявата Daily World газетінде жұмыс істеуге кіріскен.
География
АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 2,59 шаршы миль (7 км²) – барлығы құрлық.
Климат
Көппен климаттық жіктеу жүйесі бойынша Хиаватада ыстық жазғы ылғалды континенттік климат басым, климат карталарында "Dfa" деп белгіленеді.
2020 жылғы халық санағы
2020 жылғы АҚШ халық санағында Хиавата қаласында 3280 адам, 1378 үй шаруашылығы және 798 отбасы тіркелді. Халықтың этникалық құрамы: 85,58% (2807) ақ немесе еуропалық американдықтар (84,21% испан тілді емес ақтар), 1,83% (60) қара немесе африкалық американдықтар, 2,56% (84) американдық немесе Аляска тумалары, 0,82% (27) азиялықтар, 0,03% (1) Тынық мұхиты аралдары немесе Гавайи тумалары, 1,49% (49) басқа нәсілдерден және 7,68% (252) екі немесе одан көп нәсілдерден. Кез келген нәсілге жататын испандықтар мен латиноамерикандықтар халықтың 4,39% (144) құрады. 1378 үй шаруашылығының 27,7%-ында 18 жасқа дейінгі балалар бар; 43,5%-ы бірге тұратын некедегі жұбайлар; 32,6%-ында күйеуі немесе серігі жоқ әйелдер тұрды. Үй шаруашылықтарының 37,0%-ы жеке адамдардан, ал 18,1%-ы 65 жасқа толған жалғыз тұратын азаматтардан тұрады. Халықтың 14,2%-ы бакалавр немесе одан жоғары білім алған деп есептелді. Халықтың 24,6%-ы 18 жасқа дейінгілер, 6,3%-ы 18-24 жас аралығындағылар, 22,8%-ы 25-44 жас аралығындағылар, 24,1%-ы 45-64 жас аралығындағылар, ал 22,2%-ы 65 жасқа толғандар. Орташа жас 41,4 жас. Әр 100 әйелге 111,5 еркек шалысады. Ер адамдардың орташа табысы 33 856 АҚШ доллары (+/- 3686 АҚШ доллары), ал әйелдердің орташа табысы 22 344 АҚШ доллары (+/- 6652 АҚШ доллары) құрады. 16 жастан асқандардың орташа табысы 30 434 доллар (+/- 3284 доллар) болды. Шамамен отбасылардың 4,9%-ы және халықтың 11,4%-ы кедейлік шегінен төмен тұрды, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 10,6%-ы және 65 жастан асқандардың 4,7%-ы.
2010 жылғы санақ
2010 жылғы халық санауы бойынша қалада 3 172 адам, 1 369 шаруашылық және 843 отбасы тұрды. Халық тығыздығы 1 588 тұрғын үйден құралды. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 89,6% ақ нәсілді, 2,3% афроамерикалық, 2,9% американдық үндістер, 0,3% азиялық, 1,2% басқа нәсілді және 3,8% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілге жататын испан немесе латын американдықтары халықтың 3,9% құрады. 1 369 шаруашылықтың 30,4%-ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрды, 45,2%-ы бірге тұратын жұбайлар, 12,0%-ы күйеуі жоқ әйелдер, 4,4%-ы күйеуі жоқ еркектер және 38,4%-ы отбасы емес. Барлық шаруашылықтың 34,3%-ы жеке адамдардан тұрды, ал 16,2%-ында 65 жасқа толған жалғыз адамдар тұрды. Шаруашылықтың орташа мөлшері 2,27 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 2,85 адамды құрады. Қаладағы орташа жас 42,6 жасқа тең. Тұрғындардың 24,1%-ы 18 жасқа дейін, 6,7%-ы 18 мен 24 жас аралығында, 21,7%-ы 25 пен 44 жас аралығында, 26,4%-ы 45 пен 64 жас аралығында және 21,1%-ы 65 жастан асқан. Қала тұрғындарының жыныстық құрамы: 46,4% еркек және 53,6% әйел.
2000 жылғы халық санағы
2000 жылғы халық санауы бойынша қалада 3417 адам, 1466 шаруашылық және 914 отбасы тұрды. Халық тығыздығы – 1646 тұрғын үй, орташа тығыздығы көрсетілген. Қала тұрғындарының этникалық құрамы: 91,43% ақ нәсілді, 2,78% афроамерикалық, 2,19% американдық үндістер, 0,15% азиялық, 1,20% басқа нәсілдерден және 2,25% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілдегі испан немесе латын американдықтары халықтың 2,99% құрады. 1466 шаруашылықтың 28,4%-ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрды, 50,2%-ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 9,8%-ы күйеуі жоқ әйелдер басқаратын үйлер, ал 37,6%-ы отбасы емес. Барлық шаруашылықтың 34,0%-ы жеке адамдардан тұрды, ал 19,0%-ында 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз адамдар тұрды. Шаруашылықтың орташа мүше саны 2,27, ал отбасының орташа мүше саны 2,91 адамды құрады. Қала тұрғындарының жас бойынша таралуы: 18 жасқа дейінгілер – 24,4%, 18-24 жас аралығындағылар – 7,7%, 25-44 жас аралығындағылар – 23,8%, 45-64 жас аралығындағылар – 21,9%, 65 жасқа толған және одан асып кеткендер – 22,1%. Орташа жас 41 жасқа тең. Әр 100 әйелге 87,4 еркек шақ келді. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 82,6 еркек шақ келді. Шаруашылықтың орташа табысы 35 854 доллар, ал отбасының орташа табысы 46 310 доллар болды. Ер адамдардың орташа табысы 31 843 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 20 385 долларды құрады. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 16 981 доллар болды. Отбасылардың 8,5%-ы және халықтың 9,0%-ы кедейлік шегінен төмен тұрды, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 11,3%-ы және 65 жастан асқандардың 6,8%-ы.
Білім
Қоғам Hiawatha USD 415 мемлекеттік мектеп округімен қамтамасыз етіледі.
Хиавата орта мектебі
Хиавата орта мектебі (HHS) 9-12 сыныптарда оқытады және 600 Red Hawk Drive мекенжайында орналасқан. Олардың талисманы – Қызыл шоқпарлар (2000 жылдан кейін «қызыл терілер» аталымынан ауыстырылды), ал мектеп түстері – қызыл және көк. Кампус Хиаватаның шығыс жағында орналасқан. Архитектурасы дөңгелек пішінде, «Дөңгелек үй» деп аталатын күмбезді спорт залы бар. Сабақ бөлмелері «топтар» арқылы байланысқан. «Батыс кампусы» – ауыл шаруашылығы және қолөнер сабақтары үшін арналған жеке ғимараттар жиынтығы. Мемориалдық стадион мектептің солтүстігінде орналасқан, ал далалық жол мен жаттығу алаңы негізгі мектептің шығысында. Жеңіл атлетикада HHS 3A классында, және 1978 және 1979 жылдары қыздар баскетболдан екі рет штатта жеңіске жеткен, 1980 жылы футболдан штатта жеңіске жеткен, ал 2017 жылы қыздар кросс-контридан штатта жеңіске жеткен. Қызыл шоқпарлар Солтүстік-Шығыс Канзастағы сегіз командадан тұратын «Үлкен 7» лигасының мүшесі. Спорт түрлеріне футбол, волейбол, ұлдар мен қыздардың кросс-контри, ұлдар мен қыздардың баскетбол, пауэрлифтинг, ұлдар мен қыздардың жеңіл атлетикасы, софтбол, бейсбол, ұлдар гольфі және «Scholar's Bowl» жатады. Басқа іс-шаралар мен ұйымдарға көтермелеу тобы, Түстер гвардиясы, Би тобы, журналистика, Жылнама, Дарынды балалар бағдарламасы, Ұлттық құрмет қоғамы, Red Hawk клубы, Канзас жастар қауымдастығы, Халықаралық клуб, Студенттер кеңесі, Red Hawk Reader's клубы, Биология клубы (жыл сайын Багама аралдарына саяхаттайды), Ұлттық FFA ұйымы, Американың бизнес мамандары, Американың отбасылық мансап және қауымдастық лидерлері, және Христиан спортшылар қауымдастығы кіреді. Мектептің Батыс кампусында жылыжай және салмақ көтеру залы бар.
Талисман
2000 жылдың желтоқсан айында Хиавата USD 415 мектеп округі мектептерден американдық үндістердің таңбаларын жою үшін 4-3 дауыспен шешім қабылдады. Жоғары мектепте мектеп алғаш құрылған жылдары "Үндістер" деген атқа ұқсас "Қызыл терілілер" деген лақап аты болған. Орта мектеп "Жауынгерлер", ал бастауыш мектеп "Батырлар" деп аталды. Округ өзгерісі үшін көп мақтау алды, соның ішінде Америкалық үндістердің ұлттық конгресі және Вашингтон қаласынан алыс орналасқан ұйымдар да ризашылық білдірді. Көптеген жаңа лақап атауларды қарастырғаннан кейін жоғары мектеп өзінің қызыл түсті мақтанышын сақтап, "Қызыл шоқпарлар" деп қайта аталды. Орта мектеп "Шоқпарлар" және бастауыш мектеп "Жас шоқпарлар" деген аттарды алды.