Кіріспе

Ғимараттың түрі

Зома – бұл әдеттегі үйлерде немесе ғимараттарда қолданылатын тікбұрышты қораптардың қатарынан өзгеше геометриялық пішіндерді пайдалана отырып салынған ғимарат. "Зома" сөзін 1968 жылы Нурұддин Дурки (бұрын Стив Дурки) "доме" және "зоноэдр" сөздерін біріктіріп ойлап тапты. Алғашқы үлгілердің бірі Лама қорында үлкен серуендеуге арналған құрылысқа айналды.

Шығу тегі

Амхерст колледжінде және UCLA-да білім алғаннан кейін Стив Баер Эйдгеноссе Техническе Хохсшуледе (Зюрих, Швейцария) математиканы оқыды. Мұнда ол полиэдрлерді пайдалана отырып, жаңашыл құрылымдар салу мүмкіндігіне қызығушылық танытты. Баер және оның әйелі Холли АҚШ-қа қайтып оралып, 1960 жылдардың басында Нью-Мексико штатының Альбукерки қаласына қоныстанды. Нью-Мексикода ол ерекше геометриялық пішіндегі ғимараттар (оларды досы Стив Дюркидің терминімен атады: "зомалар" – "Drop City" дегенді қараңыз) салумен тәжірибе жасады. Бұл ғимараттар қоршаған ортаға бейімделуге, әсіресе күн энергиясын тиімді пайдалануға арналған еді. Ол сәулетші Р. Бакминстер Фуллер танымал еткен күмбез геометриясына ғашы болды. Баер Тринидад қаласына жақын орналасқан Drop City өнер және тәжірибелік қауымдастығының жиі келетін қонағы болды. Ол геодезиялық күмбездердің ("таза Фуллер" дизайнының) кішкентай, жекеменшік құрылыстарындағы кейбір кемшіліктерінен құтылған ғимараттарды жобалау және салуды қалады.

Кейінгі дамуы

Соңғы жылдары Пиренейдегі француз құрылысшылары көп қырлы геометриялық сызықтары бар "зома" ерекше құрылыс әдісін қолданып келеді. 2004 жылы Ллойд Кан редакциялаған "Үй жұмысы" кітабында осы ғимараттар туралы бөлім бар. Соңғы екі онжылдықта салынған көптеген зомдар ағаш қаңқалы және ағаш қаптамасымен жасалған болса, Баердің өзі бастапқыда жобалаған және салған көптеген нысандары металл қаңқадан және металл жапырақшадан тұрады. [дәйеккөз қажет]

Зомдар өнер, мүсін және жиһаз жасауда да қолданылады. Сан-Францискода орналасқан және Роб Белл құрған Zomadic компаниясы негізінен CNC станоктарымен кесілген фанера компоненттерін пайдаланып, зома геометриясын көркемдік құрылымдарға енгізеді. Белл Невада штатының Блэк-Рок шөлінде өтетін жыл сайынғы "Жағалай адам" атты көркемдік фестиваліне жиі қатысады. [дәйеккөз қажет]

Оңтүстік Орегонда орналасқан Kodama Zomes компаниясының Ричи Дунканы жоғарыдан ілінген нүктеден ілінетін аспалы зома геометриясына негізделген құрылымдық жүйені ойлап тапты. Металлдан жасалған қысым элементтері мен жіп тәрізді тартым элементтерінен құралған бұл құрылымдарды жинау және бөлшектеу оңай. Бұл аспалы зома жүйесі жиһаз, сахналық өнер және ағаш үйлерді салуда қолданылады. [дәйеккөз қажет]

Франциядағы Zomadic Concepts компаниясының Ян Липник зоманы түрлі материалдардан салуды зерттеумен және көптеген жобаларды жүзеге асырумен шұғылданады. Ол зоманың барлыққа ортақ тартымдылығын және емдік атмосферасын атап көрсетеді, сондай-ақ зома құрылысы бойынша оқу курстарын және анықтамалық кітаптарды ұсынады. [дәйеккөз қажет]