Кіріспе

1933 жылдың айы 1933 жылдың желтоқсанында келесі оқиғалар болды:

1933 жылдың 2 желтоқсаны (сенбі)

1933 жылы АҚШ-та колледж футболы маусымының аяғында армия кадеттері, елдің жалғыз жеңілмеген және теңсіз колледж командасы (900), Нью-Йорктегі Янки стадионында 80,000 адам бақылаған ойында 251 Нотр-Дамға 1312 ұшырады. Сол күні Принстон Тайгерлері маусымды жеңіліссіз (900) Яльді 27:2 есебімен жеңіп аяқтады. Мичиган Вулверийнс, ол өткен аптада 701 аяқтады, ол 1936 жылға дейін қолданылған Дикинсон жүйесі бойынша ұлттық чемпион аталды, ал қазір NCAA 1933 жылғы чемпион ретінде танылды. Принстон университетінің бұрынғы колледж жаттықтырушысы Парк Х. Дэвис 1934 жылы "Спалдинг футбол нұсқауы" бойынша ұлттық чемпион деп жариялады, бұл таңдауды NCAA да мойындады. Бруно Хауптманның айтуынша, осы күні оның серіктесі Исидор Фиш оған аяқ киім қораптарын қалдырып кеткен, ал Фиш Германияға кеткен. Хауптман ФБР тергеушілеріне сегіз айдан кейін аяқ киім қорапшасын ашқанда 15 000 доллар ақша тапқанын және оны жұмсай бастағанын айтады, өйткені Фиш (ол 1934 жылы 29 наурызда қайтыс болады) оған 7000 доллар берешегі бар. Хауптманның Линдбергті ұрлауда төлем ретінде төленген 13 760 доллар шоттармен ұсталғаны туралы алибиін оны бір жасар Чарльз Линдбергті өлтіргені үшін айыптаушы алқа сенбеді; баспасөз бұл оқиғаны "Фиш оқиғасы" деп атады. Ұлттық тыйым салу туралы заңды бұзу үшін жасалған соңғы айыптаулар бойынша Фрэнк Корнеро мен оның қарындасы Кэтрин Лос-Анджелестегі федералды сотта кінәлі деп танылды. Олар екі жылға бас бостандығынан айырылып, әрқайсысына 500 доллар айыппұл салынды, бірақ АҚШ-тың аудандық судьясы Пол Дж. Туған жері: Майк Ларраби, американдық Олимпиадалық жүгіруші, 1964 жылғы алтын жүлдегер; Голливудта, Калифорния (2003 жылы қайтыс болды)

1933 жылдың 3 желтоқсаны (жексенбі)

АҚШ-тың Вашингтон штатында Колумбия өзенінде Гранд-Кули бөгетіне бірінші бетон құйылды. Туған жері: Поль Крутцен, голланд химигі, 1995 жылы химия саласындағы Нобель сыйлығының лауреаты; Амстердамда (өлі 2021)

1933 жылдың 5 желтоқсаны (сексенбі)

АҚШ Конституциясына 21-ші түзету, АҚШ-та тыйым салуды енгізген 18-ші түзетуді жойып, 48 штаттың 36-ы ратификациялады, бұл күшіне ену үшін қажетті 3/4 көпшілікке әкелді. Жергілікті уақыт бойынша сағат 3:32-де Юта штатының конституциялық конвенциясы, оның 21 делегаты 7 қарашада сайланды, оның күшін жоюға дауыс берді. Бұған дейін Огайо мен Пенсильвания осы түзетуді ратификациялаған 34-ші және 35-ші штаттар болды. Скотсборолық жігіттердің алғашқысы - Кларенс Норрис зорлау үшін кінәлі деп танылып, үшінші рет өлім жазасына кесілді. Оның адвокаты Сэмюэл Лейбовиц Алабама штатының Декатур қаласында өткен сот үкіміне шағымданды.

1933 жылдың 6 желтоқсаны (сәрсенбі)

АҚШ-тың аудандық судьясы Джон М. Вулси Джеймс Джойстің "Улисс" романының әдепсіз емес екендігі туралы шешім шығарып, кітапты АҚШ-қа әкелуге 12 жыл бойы тыйым салуды аяқтады және "Рандом Хаус" баспасының даулы шығарманы сатуына жол ашты. Туған жері: Генрик Горецки, поляк композиторы; Черницада (2010 жылы қайтыс болды)

1933 жылдың 7 желтоқсаны (сенбі)

"Қош бол, Мистер Чипс" Джеймс Хилтонның ағылшын мектеп мұғалімі туралы кітабы алғаш рет 17000 сөзден тұратын роман ретінде "Британдық апталық" журналының Рождестволық санында жарық көрді. Ұлыбританияда танымал болған "Мистер Чипс" 1934 жылы Америка Құрама Штаттарында Atlantic Monthly журналында қайта басылып шықты, содан кейін екі елде де ең көп сатылған кітап, 1939 жылы фильм және 1969 жылы мюзикл болды. АҚШ-тың теңіз жаяу әскерлері флоты 241-ші бұйрықпен құрылды.

1933 жылдың 8 желтоқсаны (жұма)

Бернадетт Субиру 1858 жылы 1 ақпанда Лурдесте алғаш рет Мария ананың аян көргені үшін Рим-католик шіркеуінің әулиесі болып жарияланды. Қайтыс болды: Карл Ято, 60 жаста, неміс ұшақ ізашар, ол ұшақты ұшқан алғашқы адам болдым деп мәлімдеді; Ято 1903 жылы 18 тамызда, ағайынды Райттардан үш ай бұрын, қысқа уақытқа ұшып кетті. Джон Джоли, 76 жаста, ирланд физигі

1933 жылдың 9 желтоқсаны (сенбі)

Сол кездегі ең көп жарияланған романс Мэри Пикфорд Дуглас Фэрбенкстен ажырасу үшін арыз бергенде ресми түрде аяқталды. Мичиган университеті 701 жеңіліссіз жалғыз ірі колледж футбол командасы "Дикинсон жүйесі" бойынша мифтік ұлттық чемпионатпен марапатталды. Туған жері: Орвилл Муди, американдық гольф ойнаушы, 1969 жылы АҚШ Ашық чемпионатының жеңімпазы; Чикаша, Оклахома штатында (2008 ж. қайтыс болды): 61 жастағы Чанг Апана, Гонолулу полиция департаментінің қытайлық америкалық детективы, "Чарли Чанның" прототипі деп айтылады.

1933 жылдың 11 желтоқсаны (дүшәмбе)

Чако соғысында Боливияның үш танкісінің соңғы екеуі Парагвайға қолға түсті. Жеті жыл бұрын Боливия 1,25 миллион британ фунтына 3 6 тонналық Vickers Mk E танкісін сатып алу туралы келісімге қол қойған болатын. 4 шілдеде бір танк жойылған болатын. Кампо-Виада екі танкті Парагвайдың 7-ат әскері қалың өсімдіктер арасында, солдаттар көліктердің алды мен артында квебрачо ағаштарын кесіп тастағаннан кейін тұншықтырып тастады. Боливиялық экипаж оқ-дәрісі біткеннен кейін берілді, ал бронетранспорттың ішіндегі ыстық төзімсіз болды.

1933 жылдың 12 желтоқсаны (сексенбі)

Торонтолық "Көлжапырақ" клубының ойыншысы Эйс Бейли ауыр жарақат алып, Бостонның "Брюинз" клубының ойыншысы Эдди Шордың соғыс кезінде өлтіре жаздаған. Бұл соғыс Ұлттық хоккей лигасының ең қатыгез жекпе-жегі болды. Шор Бейлиді мұздың үстіне қатты соққы берді, соның салдарынан оның бас сүйегі сынды. Бейлиге шұғыл операция қажет болды және ол енді ешқашан ойнамайтын болды. Германияның нацистік үкіметі директор Фриц Саксльдің еврей болғаны үшін жоюмен қауіптене бастаған Варбург институтының қайта өрлеу дәуіріндегі материалдар кітапханасының бүкіл жинағы Гамбургтен Лондонға көшірілді, өйткені оның өнер тарихшылары екі жүк кемесіне қашып кетті. Бұл құнды кітаптар қазір Лондон университетінде сақталуда. Барлық неміс баспасөз қызметтері DNB (Deutsches Nachrichtenbüro) немесе Неміс жаңалықтар бюросына біріктірілді, оған Пропаганда министрлігінің баспасөз бөлімі басшылық жасады. Қайтыс болды: Антонин Швехла, 60 жас, 1922-1929 жылдар аралығында Чехословакияның премьер-министрі.

1933 жылдың 14 желтоқсаны (сенбі)

Германияның IG Farben химиялық конгломераты Германияның Экономика министрлігімен жылына 2,5 миллион баррель синтетикалық бензин өндіру туралы келісімге қол қойды.

1933 жылдың 15 желтоқсаны (жұма)

Үндістанның ұлттық крикет құрамасы өткен жылы Англияда ойнағаннан кейін, өз тарихында алғаш рет тесттік крикет матчын өткізді. Бомбейде (қазіргі Мумбаи) төрт күн бойы өткен ойын барысында Үндістан Англиядан тоғыз ұпайға жеңілді. Үндістан Ұлыбритания, Австралия, Оңтүстік Африка, Вест-Индия және Жаңа Зеландияға қосылып, Императорлық крикет конференциясымен өткен жылы тестілеу мәртебесіне ие болған алтыншы ұлттық команда болды. АҚШ-та газет журналистерінің алғашқы кәсіподағы - Газеттер гильдиясы құрылды. Туған жері: Тим Конвей, американдық актер және комедиан; Уилоуби, Огайо штатында Томас Дэниел Конвей ретінде (2019 жылы қайтыс болды)

1933 жылдың 20 желтоқсаны (сәрсенбі)

Румынияда депутаттар палатасына сайлау өтті. Ресми нәтижелерді алдын ала Партидул Национал Либеральдың премьер-министрі Иоан Дука "өзін 50,99 пайыз дауыспен және 387 орынның 300-імен бөлісті". Американың Совет Одағындағы алғашқы елшісі Уильям С. Буллиттті Кремльде өткен қонақасымен және кеңес басшылығының қатысуымен Мәскеуге қабылдады. Бұлитт кейіннен Бас хатшы Иосиф Сталиннің оны аузынан сүйгенін, ал Булитттің бетінен сүйгенін айтады. Бірнеше жылдан кейін Буллит сол оқиғаға қатты күйініп, кеңестер тарапынан сатқындыққа ұшырағанын сезінді. Туған жері: Вашингтон қаласында 2001-2002 жылдары Миссури штатының сенаторы Жан Карнахан.

1933 жылдың 23 желтоқсаны (сенбі)

Парижге жақын жерде, Ланни-сюр-Марне мен Помпонн арасындағы теміржол желісінде экспресс пойыз баяу жүретін пойызмен соқтығысқанда екі жүз адам қаза тапты. Париж-Страсбург жедел пойызы сағатына 65 миль жылдамдықпен жүріп, Нансиден Шато-Тьерриге қайтып келе жатқан Рождестволық дүкендерді тасымалдайтын тоқтап қалған пойыздың ағаш вагондарына соқты. Страсбургке баратын пойыз жоғалған уақытты толтыру үшін қатты тұманнан өтіп жатты. 189 адамның денесі табылғаннан кейін, тағы он бір адам жарақаттан қайтыс болды, бұл 200-ге жуық өлім-жітімге әкелді. Кеңес Одағы мен Польша арасындағы агрессиясыздық туралы келісімге 1932 жылдың 25 шілдесінде Мәскеуде қол қойылды. Екі жақ та "бір-біріне қарсы ешқандай шабуыл жасамауға" келіскенмен, 1939 жылы Кеңес Одағы Польшаның шығысына басып кірді. Туған жері: Токио қаласында 1989 жылдан 2019 жылға дейін Жапония императоры болған Жапонияның Акихито.

1933 жылдың 24 желтоқсаны (жексенбі)

Армян Апостолдық шіркеуінің Шығыс епархиясын басқарған архиепископ Леон Туриан Рождество қарсаңында Арменияның қасиетті крест шіркеуінде ғибадат етуге дайындалып жатқанда пышақпен өлтірілді.

1933 жылдың 27 желтоқсаны (сәрсенбі)

360 жылы жазылған және Жаңа Келісімнің ең көне толық қолжазбасын қамтитын Синай кодексі Британ мұражайына берілді. 1859 жылдан бері Ресейдің Ұлттық кітапханасына тиесілі қолжазба Кеңес Одағынан 100 000 фунтқа сатып алынды, оның жартысы жеке адамдардың қайырымдылығынан болды.

1933 жылдың 29 желтоқсаны (жұма)

Румынияның премьер-министрі Иоан Г. Дуканы Синайдағы теміржол вокзалында 26 жасар университет студенті және жақында заңсыз деп танылған темір гвардияның мүшесі Николас Константинеску өлтірді. Жергілікті уақыт бойынша сағат 22: 20-да Константинеску Бухарестке баратын пойызды күтіп отырған премьер-министрге жақындап, Дукаға төрт рет атқан. "Flying Down to Rio" музыкалық фильмі RKO Pictures компаниясы шығарды. Басты әйел және басты ер адам Долорес дель Рио мен Джин Реймонд болса да, фильм бишілер Джинджер Роджерс пен Фред Астердің алғашқы жұп болуын көрсетті. Туған жері: Норман Моррисон, американдық соғыс қарсы белсенді; Пенсильвания штатының Эри қаласында. 1965 жылы 2 қарашада Моррисон өзін өрттеп, Пентагонның алдына отырады, өзіне керосин құяды, Вьетнам соғысына наразылық білдіру үшін өзін өртеп жібереді.

1933 жылдың 30 желтоқсаны (сенбі)

Ұшақпен ең ұзақ ұшу бойынша жаңа әлемдік рекордты екі әйел ұшқыш, Хелен Ричи мен Фрэнсис Марсалис орнатты. Олар 20 желтоқсаннан бастап өздерінің ұшағын, қазан қызын (Куртисс Траш) ұштырды. Ұшақ 236 сағат ұшып, май құйғаннан кейін, екеуі жергілікті уақыт бойынша сағат 10:46-да Флорида штатының Майами қаласында қонып қалды. Бриссельден Лондонға ұшып бара жатқан "Империял Эйрвейз" әуе компаниясының ұшағы апатқа ұшырап, он адам қаза тапты. Ұшқыш қатты тұманның астында төмен ұшып, Бельгияның Руизельде қаласында радио мұнарасына соқтығысты. АҚШ-тың Вермонт штатында ең төменгі температура Блумфилдте тіркелді, онда -50 ° F (-46 ° C) өлшенді. 1911 жылы 4 шілдеде рекордтық температура 105 °F болды.