Элмер Хендерсон: Американ футбол жаттықтырушысының өмірі мен мансабы

Кіріспе

Америкалық футбол жаттықтырушысы, африкалық американдық газеттің негізін қалаушы Элмер Клинтон "Глуми Гас" Хендерсон (10 наурыз 1889 – 16 желтоқсан 1965) – американдық футбол жаттықтырушысы. Ол Оңтүстік Калифорния университетінде (1919–1924), Талса университетінде (1925–1935) және Оксидентал колледжінде (1940–1942) бас жаттықтырушы болды, мансабындағы университет футболы бойынша 126–42–7 есебін тіркеді. Хендерсонның USC-дегі .865 жеңіс көрсеткіші – барлық «Троян» футбол жаттықтырушыларының арасындағы ең жоғары көрсеткіш, ал «Талса Алтын Ұрағанымен» (Tulsa Golden Hurricane) 70 жеңісі командалық рекорд болып қала береді. Талса және Оксиденталдағы қызметтері арасында Хендерсон кәсіби футболға өтті, 1937 жылы Америка футбол лигасының «Лос-Анджелес Буллдогсын» (Los Angeles Bulldogs) және 1939 жылы Ұлттық футбол лигасының (NFL) «Детройт Арыстанын» (Detroit Lions) басқарды. Хендерсон сонымен қатар USC-де екі маусым бойы баскетбол және бейсбол командаларын жаттықтырды.

Ерте өмір

Хендерсон 1889 жылдың 10 наурызында Огайо штатының Оберлин қаласында туған. Ол Оберлин колледжін бітірген, содан кейін Вашингтон штатының Сиэтл қаласындағы Бродвей орта мектебінде бапкер болды.

USC

Хендерсон 1919 жылы Оңтүстік Калифорния университетіне (USC) келіп, «Троян» футбол командасын ұлттық деңгейде танымалдылыққа қадам басқанда бастап кетті. Ол USC-ті 1920 жылы 6:0 есебімен жеңіске жеткізіп, команданың кемінде үш ойыннан тұратын алғашқы сәтті маусымы мен 1923 жылы «Роуз Боул» турниріндегі алғашқы қатысуын қамтамасыз етті. 1923 жылғы «Роуз Боул» ойыны, өзімен аттас стадионда өткен алғашқы «Роуз Боул» болды, онда USC алғаш рет Рокки тауларының шығысынан келген қарсыласымен кездесті. «Троян» командасы «Пенсильвания штатының» «Ниттани Лайонз» командасын 14:3 есебімен жеңді. «Пенсильвания штаты» командасы кешігумен, жол ағлақтарынан кейін кесте бойынша басталуға 45 минуттан соң, 10 минуттан соң келді. Хендерсон «Пенсильвания штатының» бас жаттықтырушысы Хьюго Бездекті психологиялық тактика қолданғаны үшін айыптады, нәтижесінде бас жаттықтырушылар арасында төбелес туып келді. Кейін ойыннан кейін олар жұрт алдында бір-біріне сөз тигізді. USC-тің 1923 жылғы «Роуз Боул» командасының жартылай қорғаушысы Гордон Кэмпбелл Хендерсон туралы: «Ол «Троян» командасын елге таныстырды. Біздің ең қажетті кезде ол керемет жаттықтырушы болды, себебі біз дамып келе жатқан едік». Хендерсон басқарған USC 1922 жылы Тынық мұхитының жағалау конференциясына қосылды және 1923 жылы университет аумағындағы «Бовард Филдтен» Лос-Анджелес еске алу Колизейіне көшті. Ол «Лос-Анджелес Таймс» газетінің спорт редакторы Пол Лоуриден «Қараңғы Гас» лақап атын алды, себебі ол ойынға дейін «Троян» командасының жеңіс мүмкіндіктерін нашар бағалауға бейім болған. «Қуанышты Гас» танымал «Бақытты хулиган» комиксінің кейіпкері болды. Оның табысты шабуылдық тактикасы туралы «Лос-Анджелес Таймс» газетінің спорт редакторы Пол Циммерман: «Басқаша дәлелденгенше, Хендерсон қазіргі футболдағы шабуылдың маңызды түріне айналған таралу формациясын ойлап тапқаны деп есептелуі керек» деді. USC-де жұмыс істеген кезінде Хендерсон 1920 және 1921 жылдары «Троян» бейсбол командасын, ал 1919 жылдан 1921 жылға дейін екі маусым бойы мектеп баскетбол командасын жаттықтырды. Хендерсон 1924 жылғы маусымнан кейін 45:7 есебіне қарамастан, бәсекелес «Калифорния» командасын бес рет жеңе алмағандықтан USC-ден кетті. 1924 жылы «Калифорнияға» ұтылған USC-тің жеңілісінен бір апта өткен соң «Сент-Мэри» командасынан күтпеген жеңіліс алды. Хендерсонның келісім шарты жыл соңында сатып алынды. Сол кезде USC «Калифорния» және «Стэнфорд» университеттерімен де қарым-қатынасы нашарлаған еді. Олар USC ойыншыларды жалдау үшін ақша қолданады деп сенгендіктен USC-мен конференция байланыстарын үзумен қорқытты. USC квотербегі Чет Долли бұл идеяны жоққа шығарып: «Бұл шынымен де әзіл болды, өйткені университетте бір тиын да ақша жоқ еді» деді. Ол Хендерсонның «ойыншыларын спортшыларды іздеуге жауапты еткенін» айтты. Мен Лонг-Бичтен келдім, сондықтан сол аймаққа тағайындалдым. Сондықтан, әрине, Морли Дрюриді тарту міндеті маған жүктелді». «Лайонс» командасы 1939 жылғы маусымда 6:5 есебін көрсетті, бірақ 1940 жылғы маусымға дейін команда сатылды. Үш жылдық келісім шартына қарамастан, Хендерсон жаңа иесі Фред Мандел тарапынан босатылды.

Henderson arrived at the University of Southern California (USC) in 1919 and set the Trojans football team on its first steps toward national prominence. He led USC to a 6–0 record in 1920, the team's first perfect season of at least three games, and their first appearance in the Rose Bowl in 1923. In the 1923 Rose Bowl, the first Rose Bowl game to be held in its namesake stadium, USC's faced their first opponent from east of the Rocky Mountains. The Trojans defeated the heavily favored Penn State Nittany Lions, 14–3. Penn State arrived at the game 45 minutes late and ten minutes after the scheduled kickoff because of a traffic jam. Henderson accused Penn State coach Hugo Bezdek of doing so as a psychological tactic, and the coaches nearly began throwing punches. Later, they exchanged public insults after the game. Gordon Campbell, a halfback USC's 1923 Rose Bowl team, said of Henderson, "He put the Trojans on the map. He was a great coach when we needed one most because we were just growing up." Under Henderson's tenure, USC joined the Pacific Coast Conference in 1922 and, in 1923, moved from Bovard Field on campus to play in the Los Angeles Memorial Coliseum. He received his nickname from Los Angeles Times sports editor Paul Lowry because of his tendency to poor mouth the Trojans' prospects before a game. Gloomy Gus was a character in a popular era comic strip, Happy Hooligan. Regarding his offensive tactics, which proved successful, Los Angeles Times sports editor Paul Zimmerman noted, "Until someone proves otherwise, it must be assumed that Henderson invented the spread formation, variations of which have become an important form of attack in modern day football." During his time at USC, Henderson also coached the Trojans baseball team in 1920 and 1921 and school's basketball team for two seasons from 1919 to 1921. Henderson left USC following the 1924 season, despite a 45–7 record, partly due to his inability to defeat rival California in five tries. USC's loss to California in 1924 loss followed one week later by an upset at the hands of Saint Mary's. Henderson's contract was bought out at the end of the year. At the time, USC also had strained relations with Cal and Stanford University, who threatened to sever conference ties with USC due to their belief that USC was using cash to recruit players. USC quarterback Chet Dolley was dismissive of the idea, noting, "That was really a joke, because the university didn't have a dime." He stated that Henderson "made his players responsible for bringing in athletes. I came from Long Beach, so I was assigned to that area. So, naturally, I was in charge of getting Morley Drury." The Lions posted a 6–5 record during their 1939 season, but the team was sold before the 1940 season. Despite a three year contract, Henderson was released by new owner Fred Mandel.

Кейінгі жаттықтырушылық мансабы

Хендерсон тағы да Лос-Анджелеске оралып, Оксидентал колледжінің футбол бағдарламасын басқарды. 1940-1942 жылдар аралығында бас жаттықтырушы болып жұмыс істеген ол 11–10–2 есебін көрсетті, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыс салдарынан бағдарлама тоқтатылып, ол жаттықтырушылық карьерасын аяқтады.

Өлім

Хендерсон 1965 жылғы 16 желтоқсанда 76 жасында Калифорния штатының Desert Hot Springs қаласында пневмонияның салдарынан қайтыс болды. Одан әйелі Кэтрин және қызы аман қалды. Оның күлі Огайо штатының Оберлин қаласына жеткізілді. 2005 жылы USC Атлетикалық даңқ залына енгізілді.