Мажияяо мәдениеті: Қытайдың неолиттік өркениеті (3300-2000 ж.б.д.)
Majiayao culture
Мәжіяяо мәдениеті (б.з.д. 3300-2000 жж.) – Қытайдың Хуанхэ өзені бойындағы неолиттік мәдениеті. Ауыл шаруашылығы, көркем керамикасымен белгілі, климат өзгерісінен құлдырады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
3300–2000 ж.б. Қытай археологиялық мәдениеті
3300–2000 BC Chinese archaeological culture
Маджайао мәдениеті – негізінен Шығыс Ганьсу, Шығыс Цинхай және Солтүстік Сычуаньдағы Жоғарғы Сары өзен аймағында өмір сүрген неолиттік қауымдастықтар тобы. Бұл мәдениет б.з.д. 3300 жылдан 2000 жылға дейін болған. Маджайао мәдениеті Жоғарғы Сары өзен аймағындағы ауыл шаруашылығы қауымдастықтарының алғаш рет кеңінен қоныстануын көрсетеді және ол өрнекті бояулы керамикасымен танымал, ол сол кездегі керамика өндірісінің ең жоғалған деңгейі деп есептеледі. Маджайао мәдениеті Соңғы мұздықтан Орта Холоценге дейінгі жылы және ылғалды климаттық жағдайлардың арқасында дамыды, бұл ауыл шаруашылығы өндірісінің гүлденуіне және халық санының тез өсуіне әкелді. Бұл жағдайлар Соңғы Холоценде құрғақтанған кезде өзгерді, соның салдарынан материалдық және мәдени құлдырау орын алды. Маджайао мәдениеті неолит дәуірінде ертедегі қытай-тибеттік халықтардың таралуымен байланысты болуы мүмкін.
The Majiayao culture was a group of neolithic communities who lived primarily in the upper Yellow River region in eastern Gansu, eastern Qinghai and northern Sichuan, China. The culture existed from 3300 to 2000 BC. The Majiayao culture represents the first time that the upper Yellow River region was widely occupied by agricultural communities and it is famous for its painted pottery, which is regarded as a peak of pottery manufacturing at that time. The Majiayao culture benefited from the warm and humid climatic conditions from the Late Glacial to the Middle Holocene, which led to flourishing agricultural production and rapid population growth. These conditions changed with the aridification of the Late Holocene, provoking material and cultural decline. The Majiayao culture may be associated with the expansion of early Sino Tibetan peoples during the Neolithic.
Тарих
Археологиялық ескерткіш алғаш рет 1924 жылы Ганьсу провинциясының Линтао ауданындағы Маджайао ауылының жанында швед археологы Йохан Гуннар Андерссонмен табылды, ол оны Яншао мәдениетінің бір бөлігі деп есептеді. Қытай Халық Республикасындағы қазіргі заманғы археологияның негізін қалаушы Ся Найдың жұмысынан кейін, ол бастапқы ескерткіштің атымен аталған жеке мәдениет деп саналды, ал бұрын "Ганьсу Яншао" мәдениеті деп белгіленген болатын. Бұл мәдениет ортаңғы Яншао (Мяодигу) кезеңінен басталып, аралық Шилингсия кезеңі арқылы дамыды. Мәдениет көбінесе үш кезеңге бөлінеді: Маджайао (б.з.д. 3300–2500 жж.), Баншан (б.з.д. 2500–2300 жж.) және Мачанг (б.з.д. 2300–2000 жж.). Б.з.д. 3-мыңжылдықтың соңында Цицзя мәдениеті Маджайао мәдениетінің орнын басып, үш негізгі географиялық аймақта тарады: шығыс Ганьсу, орталық Ганьсу және батыс Ганьсу/шығыс Цинхай.
The archaeological site was first found in 1924 near the village of Majiayao in Lintao County, Gansu by Swedish archaeologist Johan Gunnar Andersson, who considered it part of the Yangshao culture. Following the work of Xia Nai, the founder of modern archaeology in the People's Republic of China, it has since been considered a distinct culture, named after the original site, whereas previously it had been referred to as the "Gansu Yangshao" culture. This culture developed from the middle Yangshao (Miaodigou) phase, through an intermediate Shilingxia phase. The culture is often divided into three phases: Majiayao (3300–2500 BC), Banshan (2500–2300 BC) and Machang (2300–2000 BC). At the end of the 3rd millennium BC, the Qijia culture succeeded the Majiayao culture at sites in three main geographic zones: eastern Gansu, central Gansu, and western Gansu/eastern Qinghai.
Орналасқан жері
Majiayao фазасы (б.з.д. 3300–2500) ескерткіштері көбінесе мыналардың бойындағы террасаларда табылады: Вэй өзенінің жоғарғы аңғары; Байлонг өзенінің жоғарғы аңғары; Тао және Дасия өзендерінің орта және төменгі аңғарлары; Сары өзеннің жоғарғы аңғары; Хуаншуй өзені; және Датоң өзенінің төменгі ағысы.
Majiayao phase (3300–2500 BC) sites are mostly found on terraces along: the upper Wei River valley; upper Bailong River valley; middle and lower Tao River and Daxia River valleys; upper Yellow River valley; the Huangshui River; and lower Datong River.
Керамика
Маджайао мәдениетінің ең ерекше артефакттары – боялған қыш ыдыстар. Маджайао кезеңінде қыш құмырашылары өз өнімдерін қара пигментпен жасалған, кеңінен созылған параллель сызықтар мен нүктелерден тұратын суреттермен безендірді. Баншан кезеңінің қыш ыдыстары қара және қызыл бояуларды қолдана отырып, қисық сызықты суреттерімен ерекшеленеді. Мачанг кезеңінің қыш ыдыстары да ұқсас, бірақ көбінесе сапасы нашар жасалған. Оның дамуы Цинхай аймағындағы аңшы-жинаушылар мен Яншао халқының батысқа қарай кеңеюімен байланысты. Қарапайым қыш ыдыстардан айырмашылығы, Маджайаоның боялған қыш ыдыстары ірі, орталықтандырылған шеберханаларда өндірілді. Қытайда табылған ең үлкен неолиттік шеберхана Ганьсу провинциясындағы Байдаогупингте орналасқан. Боялған қыш ыдыстардың көп мөлшерде жасалуы оларды өндіру үшін кәсіби шеберлер болғандығын көрсетеді, бұл әлеуметтік құрылымның күрделенуіне нұсқайды. Баншан кезеңінде өндіріс процесі мен сапаны бақылау нашарлаған, бұл жерлеу рәсімдерінде қыш ыдыстарға деген сұраныстың артуына байланысты болуы мүмкін, Хун Линг Ю бұл жағдайды "қазіргі заманғы Уол-Март синдромы" деп атады. Яншао мәдениетінен пайда болған қыш ыдыстар стилі Маджайао мәдениетіне, содан кейін Синьцзян және Орталық Азияға тарады.
The most distinctive artifacts of the Majiayao culture are the painted pottery. During the Majiayao phase, potters decorated their wares with designs in black pigment featuring sweeping parallel lines and dots. Pottery of the Banshan phase is distinguished by curvilinear designs using both black and red paints. Machang phase pottery is similar, but often not as carefully finished. Its development is associated with interaction between hunter gatherers in the Qinghai region and the westward expansion of agricultural Yangshao people. In contrast to plain pottery, the Majiayao painted pottery was produced at large, centralised workshops. The largest Neolithic workshop found in China is at Baidaogouping, Gansu. The manufacture of large amounts of painted pottery means there were professional craftspeople to produce it, which is taken to indicate increasing social complexity. Control over the production process and quality declined by the Banshan phase, potentially due to greater demand for pottery to use in funeral rituals, similar to what Hung Ling yu calls the "modern Wal Mart syndrome". Pottery style emerging from the Yangshao culture spread to the Majiayao culture, and then further to Xinjiang and Central Asia.
Символизм
Маджайао мәдениеті қыш ыдыстарында кең түрлі символдарды пайдаланған, олардың бір бөлігі абстрактілі және геометриялық, соның ішінде жақсы танымал неолиттік символ – Свастика, ал кейбіреулері бейнелі, мысалы, фронталды және өте шынайы антропоморфтық суреттер. Көптеген мотивтер бұрынғы Яншао мәдениетінен (б.з.д. 5000-3000 жылдар) белгілі болған.
The Majiayao culture used a wide variety of symbols in its pottery, some of them abstract and geometric, including the well known Neolithic symbol of the Swastika, some of them figurative, such as frontal and rather realistic anthropomorphic depictions, Many motifs were already known from the preceding Yangshao culture (5000 3000 BCE).
Қола
Қытайға қола технологиясы даладан әкелінді. Қытайда табылған ең көне қола нысаны – Ганьсу провинциясының Дунсян қаласындағы Мацзяяо ескерткішінде табылған пышақ, оның жасалған мерзімі б.з.д. 2900–2740 жылдарға дейін созылады. Ганьсудағы Мачан дәуірінің ескерткіштерінен мыс және қоладан жасалған тағы да бірнеше заттар табылды. Металлургия б.з.д. III мыңжылдықтың соңында Сары өзеннің орта және төменгі аймақтарына тарады. Афанасьево мәдениеті мен Мацзяяо және Цицзя мәдениеттері арасындағы байланыстар қола технологиясын тарату мүмкіндігі ретінде қарастырылған.
Bronze technology was imported to China from the steppes. The oldest bronze object found in China was a knife found at a Majiayao site in Dongxiang, Gansu, and dated to 2900–2740 BC. Further copper and bronze objects have been found at Machang period sites in Gansu. Metallurgy spread to the middle and lower Yellow River region in the late 3rd millennium BC. Contacts between the Afanasievo culture and the Majiayao culture and the Qijia culture have been considered for the transmission of bronze technology.
Мал шаруашылығының пайда болуы
Үй жануарлары – ірі қара, қой және ешкі алғаш рет Батыс Азияда шамамен б.з.д. 8000 жылы пайда болды. Олардың Қытайға таралуы Маджайао мәдениеті кезеңінде Хекси дәлізі арқылы болған болуы мүмкін, алайда Еуразия даласы мен одан кейін Моңғол үстірті арқылы шамамен б.з.д. 3500-2500 жылдары таралған болуы да мүмкін.
Domesticated cattle, sheep, and goats first appear in Western Asian circa 8000 BCE. Their introduction in China may have been through the Hexi Corridor during the Majiayao culture period, although an alternative may be a route through the Eurasian grasslands and then through the Mongolian plateau circa 3500 2500 BCE.
Климаттың өзгеруі
Ғалымдар Маджайао мәдениетінің дамуы климат өзгерістерімен тығыз байланысты деген қорытындыға келді. Ланьчжоу университетінің ғалымдары Маджайао мәдениеті кезеңіндегі климат өзгерістерін зерттеді, нәтижелері 5830-4900 жылдар аралығында климат ылғалды болғанын көрсетті, бұл шығыс Цинхай провинциясындағы Маджайао мәдениетінің ерте және орта кезеңдерінің дамуына жағдай жасады. Дегенмен, б.з.б. 4900-4700 жылдар аралығында осы аймақта құрғақшылық болды, бұл Маджайао мәдениетінің орта кезеңінен соңғы кезеңіне өту кезеңіндегі тарихқа дейінгі мәдениеттердің құлдырауына және шығысқа қарай жылжуына себеп болуы мүмкін. Яншао мәдениетінен Маджайао мәдениетіне өту климаттық тұрғыдан Пиора тербелісімен сәйкес келеді.
Scholars have come to the conclusion that the development of the Majiayao culture was highly related to climate changes. A group of scholars from Lanzhou University have researched climate changes during the Majiayao culture and the results indicate that the climate was wet during 5830 to 4900 BP, which promoted the development of early and middle Majiayao culture in eastern Qinghai province. However, from 4900 to 4700 BP, the climate underwent droughts in this area, which may be responsible for the decline and eastward movement of prehistoric cultures during the period of transition from early mid to late Majiayao culture. The transition from Yangshao to Majiayao coincides, climatically, with the Piora Oscillation.