Кіріспе

Mark V SOC (Special Operations Craft) – Америка Құрама Штаттары Әскери-теңіз күштері қолданған және VT Halter Marine Inc (Gulfport, Mississippi) компаниясы жасаған теңіз қауіпсіздігін қамтамасыз етуге, патрульдеуге және арнайы күштерді жеткізуге арналған қайық. Ол 1995 жылы АҚШ Әскери-теңіз күштерінің «Тюлендер» арнайы жасағының құрамына енгізілді. 2013 жылы қызметтен алынды. АҚШ Әскери-теңіз күштерінің ресми құжаттарында көбінесе «Mark V.1 патрульдік қайығы» деп аталады.

Шығу тегі

Mark V SOC-тің дамуы өте қарқынды болды, бағдарлама басталғаннан бастап алғашқы қайықтың толыққанды жеткізілуіне дейін, 1995 жылдың 4 қыркүйегіне дейін бар болғаны 18 ай уақыт кетті. АҚШ Арнайы операциялар күштерінің (USSOCOM) келісімшарттар басқармасы және арнайы бағдарламаны басқару тобы осы жұмысты рекордтық жылдамдықпен орындады, себебі USSOCOM-ға агенттік деңгейінде келісімшарт жасауға толық құқық берілді. Келісімшарт 1999 жылы толыққанды операциялық мүмкіндіктерге қол жеткізілген кезде орындалды. Барлығы 20 Mk V SOC бірлігі USSOCOM-ға бірлігіне 3,7 миллион доллардан жеткізілді. Mark V SOC-тің енгізілуі онша тегіс болған жоқ. Проблемалардың арасында жел шынысының және ұшқыш кабинасының толқындардың соққысынан зақымдануы болды. Алайда, бұл мәселелер шешілді және Mark V SOC теңіздегі арнайы операциялардың қабілеттерін едәуір арттырды. Алғашқы Mk V SOC SEAL-дерге арналған, бұрын жасалмаған арнайы десанттық қайықтардың жетіспеушілігін жою мақсатымен жобаланды. Mk V SOC-ке дейін SEAL-дер қолда бар кез келген су көлігімен саяхаттады, көбінесе қолжетімді қайықтың палубасына үй жиһаздарын жапсырып қоятын. Алғашқы Mk V сынағында үш түрлі конструкция қатысты: кевлар композиттік монокорпус, алюминий монокорпус және алюминий катамаран корпусы; жеңіске алюминий монокорпус ие болды. Mk V SOC жарақаттарды азайту үшін модульдік соққыны жұмсарту жүйесін енгізді. Оқу және операциялық қолдану кезінде алынған тәжірибе алюминий монокорпустың сумен соқтығысқандағы әсерін композиттік корпусқа қарағанда оңайрақ өткізілетінін көрсетті. Шоқ сорғыш орындықтар сияқты түзетулер жасалғаннан кейін де, қайықтар толқындармен соқтығысқанда 20 G дейін күш түндіре алады. Бұл көптеген адамдардың көгалдануына, білектің ауыруына, тіс сынуына, сондай-ақ арқа, мойын және буын жарақаттарына әкелді. Осы жарақаттардың нәтижесінде қайықтың жаңасына алмастырылу қажет болды.

Қайта құру

2008 жылдың 11 қаңтарында АҚШ Әскери-теңіз күштері Mark V арнайы операциялар кемесінің эксперименталды нұсқасын таныстырды, ол Mk V.1 деп аталды. Бұл кеменің алюминий нұсқасын пайдалану барысында теңізшілер мен «Тюлендер» (SEALs) алған жарақаттардың санын азайту мақсатында жасалған. «MAKO» деген атпен белгілі болған кеме, Мейн университетінің Advanced Engineered Wood Composites Center орталығымен бірлесіп, Hodgdon Yachts компаниясының еншілес компаниясымен әзірленді. Оның корпусы көміртек талшығының қабаттарынан, көбік ядросынан және қосымша беріктік үшін сыртқы қабатынан Кевлардан тұрады. Кеме Hodgdon Yachts компаниясының Шығыс Бутбэйдегі зауытында салынды және суға түсірілді. MAKO қазіргі Mk V кемесінен жеңіл. Әскери-теңіз зерттеулер басқармасы осы кеменің алюминий және композиттік материалдардан жасалған нұсқаларының қасиеттерін салыстыру мақсатымен прототипті қаржыландырды.

Миссиялар

Mark V-дің негізгі міндеті – арнайы операциялар күштері үшін (негізінен SEAL суға түсетін шайқасшылары) орташа қашықтықтағы енгізу және шығару платформасы болып табылады, бұл міндет көбінесе төмен және орташа деңгейдегі қауіп бар ортада орындалады. Екінші міндет – шектеулі жағалау патрульдігі және кедергі келтіру, атап айтқанда, қысқа мерзімді патрульдік және төменнен орташа деңгейдегі қауіп бар жағалауда кедергі келтіру. Типик Mark V SOC миссиясының ұзақтығы 12 сағатты құрайды. Мысалы, 2003 жылы, «Ирак азаттығы» операциясының алғашқы қадамдарының бірінде, Кувейттен жұмыс істейтін Mark V SOC кемелері Ирактың жағалаудағы мұнай терминалдарын басып алу үшін кем дегенде екі теңіз пехотасы взводының десантын түсірді.

Қуаттары

Mark V кемесі 16 толық жабдықталған SEAL-ті базасынан 500 миль (805 км) қашықтықтағы миссияға жеткізуге қабілетті. Олар максималды жайлылықты қамтамасыз ететін және күшті толқындарда немесе қиын маневрлерде соққыны азайтатын арнайы орындықтарда отырады, сонымен қатар тұруға немесе отыруға мүмкіндік береді. 17 1/2 фут ені бар кемеде төрт жауынгерлік резеңке қайық (CRRC), алты сыртқы мотор (2 қосалқы) және жанармай тасымалдауға жеткілікті орын бар, бұл күштерді құпия түрде орналастыруға мүмкіндік береді. Кеменің коррамасындағы пандус SEAL командаларына CRRC-ді тікелей кемеге жылдам түсіруге және жеткізуге мүмкіндік береді. Орташа немесе төменгі қауіп-қатер деңгейіндегі SOF миссияларын қолдау үшін Mk V кемелерінде кез келген комбинацияда қолданылатын шағын калибрлі қаруларға арналған бес пулеметтік орналым бар: M2 .50 калибрлі ауыр пулемет, M240 немесе M60 7.62 мм пулемет, немесе Mk19 40 мм автоматты граната тастағыш. Бұл орналымдар 360 градусқа дейін ату мүмкіндігін қамтамасыз етеді. Ұшақтардан қорғану үшін кемеде Stinger Man портативті әуе қорғаныс жүйесін (MANPADS) орнатуға арналған станция бар. Жақсартулардың ішінде GAU 17 Minigun, MK 95 Twin .50 калибрлі пулемет, MK 38 тізбекті пулемет және Mk48 25 мм пулеметтеріне арналған орналымдар бар. Экипаж мен жолаушылардың жеке қарулары да кемені қорғау үшін қолданылуы мүмкін. Mark V қару-жарағынан басқа, теңізшілерді миссияларына жеткізу кезінде олардың өмірге жайлылығын арттыратын көптеген арнайы мүмкіндіктерге ие. Бұрыштық дизайны мен төменгі силуэті радарлық көрінуін азайтады, осылайша оны анықтау қиынға соғады. V формалы корпусы толқынды суларда жақсы басқару мүмкіндігін, жылдамдықты және аз су айдауын (аяқпен жүргенде 4 фут) қамтамасыз етеді. Екі MTU 12 цилиндрлі TE94 дизельдік қозғалтқышы қуатты және сенімді жұмыс істеуін қамтамасыз етеді, ал екі K50S су реакторымен үйлесімде жағалауға жақын немесе азақ суларда жылдам үдеуді қамтамасыз етеді, сондай-ақ жылдам қайықтарды көруді және қадағалауды жеңілдететін толқынды ізді азайтады.

Mark V су жағалауын операциялық қолдау орталығы

Сан-Диегодағы Солтүстік аралдағы әскери-әуе стансасында, Калифорния штатында 12 Mark V SOC кемелерінің операциялық техникалық қызмет көрсету, оқу және әкімшілік функцияларын атқаруға арналған нысан орналасқан. Солтүстік аралдағы орналасуы осы кемелерді әлемнің кез келген жеріне жылдам жұмылдыру және тасымалдау үшін жоспарланған. Бұл нысанда жылжымалы құрамға қоймада сақтаусыз техникалық қызмет көрсету, ал Mark V SOC кемелеріне – қойма деңгейінде техникалық қызмет көрсету жүргізіледі. Техникалық қызмет көрсету және жабдықтау/қосалқы бөлшектерді сақтау объектілерімен қатар, оқу сыныптары мен брифингтер бөлмелері бар әкімшілік және оқу орындары да қарастырылған. Аяқталған жобаға 115'x37' өлшемдес U пішіндес нығайтылған бетонды айлақ, бес кемені тоқтатуға арналған 60' ұзындықтағы бетонды жүзу доктары және кемеге өтуге арналған көпір кіреді. Айлақ 50 тонналық Mark V және кемелерді судан көтеріп, техникалық қызмет көрсету орталығына тасымалдауға қолданылатын 70 тонналық теңіздік көтеру құрылғысының біріктірілген салмағын көтеруге арналған. Қолдау орталығы ғимараты – Солтүстік аралдағы Әскери-теңіз әуе стансасындағы 816-ғимарат, Теңіз асты құтқару командалығының жанында орналасқан. Жобаның іске асырылуы жоспарлық құжаттарда көрсетілген док пен айлақты қамтымаған көрінеді. Бұл нысан әлі де пайдаланылуда, қазір CCM және басқа NSW кемелерін қолдап жатыр.

Шетелдік пайдалану

2009 жылы Кувейт әскери-теңіз күштері АҚШ-тың Галфпорт, М.С. қаласындағы United States Marine, Inc. компаниясымен 2013 жылдың маусым айына дейін жеткізілуі тиіс, шетелдік әскери сату (FMS) бағдарламасы аясында он Mark V қарауыл қайығын жобалау және құрылысын жүзеге асыру үшін 61,6 миллион долларлық келісімге қол қойды. 2013 жылдың 9 шілдесінде Конгресске Сауд Арабиясы Корольдік теңіз күштерінің 30 Mark V қарауыл қайығын, сондай-ақ қосалқы жабдықтар, бөлшектер, оқыту және логистикалық қолдауды 1,2 миллиард долларға сатып алу туралы сұранысы жеткізілді. Қайықтардың міндеті – Сауд Арабиясының жағалау суларындағы теңіз инфрақұрылымын қорғау. Олар негізінен Сауд Арабиясының аумақтық теңіздерінде және белгіленген экономикалық эксклюзив аймақтарында күзету және басқыншыларды тоқтату үшін пайдаланылады. 2020 жылдың 6 сәуірінде төрт қайық Грекияға артық қорғаныс материалдары бағдарламасы арқылы жеткізілді және қазіргі уақытта Грекия теңіз күштерінің су астындағы диверсиялық командасы қолданып жүр. Бұл қайықтар Грекия үкіметі мен Rafael арасындағы келісімнің аясында Spike ER зымыран шақыру құрылғыларын алады.