Кіріспе

Басқару таңбаларының белгілеуі; карет (^) және әріптен тұрады. Карет белгісі ASCII-дегі басқару таңбаларын белгілеу тәсілі. Бұл белгілеу 1-ші басқару кодына сәйкес келеді, ал алфавит бойынша тізбекпен 26-шы басқару кодына (0x1A) дейін созылады. 1–26 диапазонынан тыс басқару кодтары үшін белгілеу, алфавиттік емес, жақын орналасқан ASCII таңбаларына дейін кеңейтіледі. Көбінесе басқару таңбасын пернетақтада каретті ұстап тұрып, одан кейін көрсетілген таңбаны теру арқылы енгізуге болады. Бұл белгілеу көбінесе пернетақта комбинацияларын сипаттау үшін қолданылады, тіпті басқару таңбасы нақты қолданылмаса да (мысалы, "мәтінді кесу үшін ^X пернесін басыңыз"). Карет белгісі жеке басқару кодтарының мағынасын, түсіндіруін немесе оларға жауап беруін анықтамайды.

Сипаттама

Жазба бір таңбадан (әдетте үлкен әріптен) тұрады. Таңбаның ASCII коды 0x40-ты білдіретін биті кері аударылған басқару кодына тең. Пайдалы мнемоника, бұл 1-ден 26-ға дейінгі басқару кодтарын көрсету әсерін тигізеді. Жеті ASCII басқару таңбасы жоғарғы әріпті әліпбиден тысқарыға түсіріледі: 0 (NUL) – , 27 (ESC) – , 28 – , 29 – , 30 – , 31 – және 127 (DEL) –. Мысалдар: Windows CR, LF жаңа жол жұбы үшін "" және экранды тазалау үшін ANSI құтылу тізбегін сипаттау "". Тек 63–95 ("") аралығындағы таңбаларды қолдануға рұқсат етіледі, бірақ пернетақтадан енгізілген кіші әріптерді қолдануға да рұқсат етіледі – олар үлкен әріптерге теңестіріледі. Басқару белгісіне түрлендіру кезінде, '?' ерекшелігін қоспағанда, 0x1F-пен маскилеу бірдей нәтиже береді және кіші әріпті де үлкен әріппен бірдей басқару белгісіне айналдырады. 128–159 (0x80–0x9F) C1 басқару таңбалары сияқты 7 биттен астам биті бар басқару кодтары үшін карет белгісінің сәйкес нұсқасы жоқ. Кейбір бағдарламалар карет белгісін кері қисық сызық және сегіздік сан түрінде ("" арқылы "") көрсетеді. Acorn Computers қолданған жолақты белгілеуді төменде қараңыз.

Тарих

Конвенция кем дегенде PDP 6 (1964) жылға дейін барады. PDP 6 нұсқаулығында C әрпінің үстіне кішкентай бағытталған жоғары қарайтын жебе (↑) қою, яғни C-ден бұрын кішкентай үстіне қарайтын жебе жазу деп сипатталған. 1961 жылғы ASCII-ден 1968 жылғы ASCII-ге ауысу кезінде жоғары қарайтын жебе қайырма белгісіне (caret) айналды.

Бағдарламалық жасақтауда пайдалану

Көптеген компьютерлік жүйелер пайдаланушыға карет белгісінде қолданылатын әріпті ұстап тұрып басу арқылы басқару символын енгізуге мүмкіндік береді. Бұл ыңғайлы, себебі көптеген басқару таңбаларын (мысалы, EOT) тікелей пернетақтадан енгізуге болмайды. Басқару таңбаларын бейнелеудің көптеген тәсілдері болғанымен, осы белгілеу мен теру арасындағы сәйкестік карет белгілеуін көптеген қолданбалар үшін қолайлы етеді. Әдетте, ұстап тұру қажеттілігінен аулақ болатыны жөн, мысалы, кіші әріптер үлкен әріптер сияқты жұмыс істейді. АҚШ пернетақта тізімінде DEL шығарады және ^@ шығарады. Сондай-ақ, ^@ шығару үшін де жиі қолданылады. Карет белгілеуі көптеген бағдарламалардың, әсіресе Unix терминал драйверлерінің және мәтіндік файлдарды қарау құралдарының, мысалы, және командаларының шығысында басқару таңбаларын сипаттау үшін қолданылады. Басқару кодтарын пайдалану шамалы стандартталғанымен, кейбір қолданылулары операциялық жүйеден операциялық жүйеге, тіпті бағдарламадан бағдарламаға өзгеше болуы мүмкін. Жеке басқару кодтарының нақты мағынасы немесе түсіндірілуі карет белгісімен анықталмайды, және ASCII сипаттамасы басқару кодтарына атаулар бергенімен, бағдарламалық құралдар оларға қалай жауап беру керектігін белгілемейді.

Басқа жазулар

Acorn Atom және BBC Micro операциялық жүйелеріндегі GSTrans тізбекті өңдеу API-сі және Acorn Archimedes және одан кейінгі машиналар үшін RISC OS-де карет символының орнына тік сызық таңбасын пайдаланады. Мысалы, ( "control em" деп айтылады, белгісімен бірдей) – жаңа жол символы, ASCII 13. – тік сызықтың коды 124, жоғарыда көрсетілгендей 127-ші символ, ал одан кейінгі символдың кодына 128-ді қосады, сондықтан символдың коды .