Кіріспе

Компьютерлік пернетақтаның кілті

Компьютерлік пернетақтаның "Үзілу" кілті (немесе ⎉ символы) телеграф тізбегін үзуге арналған және 19 ғасырдағы тәжірибеден бастау алады. Қазіргі қолданыста бұл кілттің нақты белгілі бір мақсаты жоқ, бірақ соған қарамастан, бағдарламалық жасақтама оны әртүрлі міндеттер үшін пайдалана алады, мысалы, бірнеше кіру сеанстарын ауыстыру, бағдарламаны тоқтату немесе модем қосылысын үзу үшін. "Үзілу" функциясы әдетте 1985 жылы IBM Model M 101 пернетақтасының енгізілуінен бері бір кілтте "Кідіру" функциясымен біріктіріледі, сондықтан "Үзілу" кілті "Кідіру" кілті деп те аталады. Оны кейбір компьютерлік ойындарды кідірту үшін де қолдануға болады.

Тарих

Стандартты телеграф схемасы барлық пернелерді, дыбыс шығару құрылғыларын және батареяларды бір тізбекте біріктіреді. Сондықтан дыбыс шығару құрылғылары екі перне де басылған (жабық, сондай-ақ "белгілеу" деп аталады – ерте телеграфтарда қағаз лентаға сыя жазылған белгілерден кейін аталған) кезде ғана жұмыс істейді. Қабылдаушы оператор екінші операторға хабар жіберу үшін өзінің пернесін басып тұруы немесе кішкентай қысқыш түймешені жабуы керек. Осының салдарынан, қабылдаушы оператор жіберуші оператордың пернесін ашу арқылы, тізбекті бұзып, оны "үзіліс" күйіне түсіру арқылы жіберуді тоқтатуға болады. Екі дыбыс шығару құрылысы да жіберушінің пернесіне жауап беруді тоқтатады, бұл жіберушіні ескертеді (телеграф желісінің физикалық үзілуі де сондай әсер етеді). Телепринтер де шамамен осылай жұмыс істейді, бірақ жіберу станциясы таңбалар арасындағы қысқа үзілістер кезінде де тізбекті жабық ұстайды (логикалық 1, немесе "белгілеу"). Арнайы "үзіліс" пернесін басып тұру тізбекті ашып, оны үздіксіз логикалық 0, немесе "үзіліс" күйіне түсіреді. Бұл кезде телепринтер механизмдері ештеңе басып шығармай, үнемі жұмыс істейді, өйткені барлық 0-дар Баудот және ASCII жүйелерінде басылмайтын NUL таңбасы болып табылады. Бұл шу жіберуші оператордың назарын аударады. Бұл тәжірибе уақытты бөлісе отырып жұмыс істейтін компьютерлерде телепринтерлерді пайдалануға көшті. Ұзақ үзіліс (логикалық 0) күйі әрбір жарамды таңба бір немесе бірнеше логикалық 1 ("тоқтату") биттерімен аяқталуы керек деген қағиданы бұзады. Компьютер (әсіресе UART) мұны арнайы "үзіліс" жағдайы ретінде таниды және әдетте жұмыс істеп тұрған бағдарламаны тоқтатып немесе операциялық жүйені кіру сұрауын шығаруға мәжбүрлейтін үзіліс тудырады. Асинхронды сериялық телеграфия қазір сирек болса да, терминал эмуляторларымен бірге қолданылған перне бағдарламалық жасақтамада да осыған ұқсас мақсаттар үшін қолданылуы мүмкін.

Синклер

ZX80 және ZX81 компьютерлерінде Break пернесін басу арқылы қол жеткізіледі. ZX Spectrum компьютерінде ол арқылы қол жеткізіледі. Spectrum+ және одан кейінгі компьютерлерде арнайы Break пернесі бар. Бұл үзіліс тудырмайды, бірақ кез келген BASIC бағдарламасын тоқтатады немесе деректерді кассета таспасына жүктеуді немесе сақтауды тоқтатады. Тоқтатылған BASIC бағдарламасын әдетте CONTINUE командасымен қайта бастауға болады. Sinclair QL компьютерінде Break пернесі болмағандықтан, функциясы .

BBC микросы

BBC Micro компьютеріндегі кілт аппараттық қайта жүктеуді тудырады, бұл әдетте компьютердің жылы қайта іске қосылуына себеп болар еді. Суық қайта іске қосылу Break пернесін басу арқылы іске қосылады. Егер файлдық жүйе орнатылған болса, ол файлдық жүйенің бастапқы құрылғысында !Boot деп аталатын файлды іздеп, жүктейді немесе іске қосады (мысалы, дискета 0, желілік пайдаланушы BOOT). Соңғы екі қасиет Acorn MOS-тың ізбасары, RISC OS-ке көшті. Бұл қасиеттер бағдарламалық құралдарда өзгертілуі немесе алмастырылуы мүмкін және көбінесе қарақшылыққа қарсы қарапайым тәсілдерде қолданылды. BBC Micro-ның британдық мектептерде кеңінен қолданылуына байланысты, машинаның кейінгі нұсқаларында балалардың компьютерді қасақана қайта жүктеуін болдырмау үшін Break пернесіне физикалық құлып қойылды.

Қазіргі заманғы пернетақталар

Көптеген заманауи компьютерлерде басқа перне басылғанға дейін BIOS экранның шығысын үзіп тұрады. Бұл мәтін режимінде жүктеу кезінде және Windows қауіпсіз режиміндегі DOS ортасында 50 жолмен тиімді. Кілті жоқ алғашқы пернетақталарда (101/102 пернетақталар енгізілгенге дейін) Pause функциясы , ал Break функциясы ; бұл пернелердің комбинациялары әлі күнге дейін көптеген бағдарламалармен, тіпті қазіргі заманғы пернетақталары бар қазіргі компьютерлерде жұмыс істейді. 101/102 пернелі пернетақталардағы арнайы пернеге басу , содан кейін , содан кейін кері ретпен босату сияқты сканерлеу кодтарын жібереді; сонымен қатар, E1hex префиксі жіберіледі, бұл 101/102 пернелі бағдарламалық жасақтамасына екі жағдайды ажырата алуға мүмкіндік береді, ал ескі бағдарламалық жасақтама әдетте префиксті елемейді. кілт PS/2 режимдерінде 1 немесе 2-де босатылған кезде ешқандай сканерлеу кодтарын жібермейтіндігімен басқа барлық кілттерден ерекшеленеді, сондықтан бұл кілттің ескі құрылғыларда басылып тұрғанын анықтау мүмкін емес. PS/2 3-режимінде немесе USB HID режимінде босату сканерлеу коды бар, сондықтан осы кілт қазіргі компьютерлерде басылып тұрғанын анықтауға болады. Қазіргі пернетақталарда кілт әдетте Pause деп белгіленеді, төменде Break жазылған, кейде сызықпен бөлінеді: , немесе кілттің жоғарғы жағында Pause және алдыңғы жағында Break, немесе тек Pause жазылған. Windows-тың көптеген нұсқаларында кілттердің комбинациясы жүйе қасиеттерін ашады.